Rijksmonumentenregister · Netherlands
Somero
Nes, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sport en recreatie
- Function
- Recreatiehuisje
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1944
- Address
- Zwarteweg 5, 9163 KC Nes (Ameland 21)
- Place
- Nes
- Municipality
- Ameland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.45343, 5.78002
- Monument number
- 512334
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het RECREATIEHUISJE "Somero" behoort tot de vele recreatiewoningen die vooral in de jaren '30 op Ameland en de andere eilanden van de Waddenzee zijn gebouwd. De bouw van de woningen is indicatief voor de cultureel-maatschappelijke en sociaal-economische verschuivingen die in die tijd hebben plaatsgevonden. "Somero" ligt aan de zuidzijde van de Zwarteweg, die in oostelijke richting naar het strand leidt en de zuidelijke rand van het Vossenbos begrenst. Het recreatiehuisje is met de voorgevel naar het zuid-zuidoosten gericht en bevindt zich op een ruim, trapeziumvormig terrein dat door vrij hoge bosschages wordt omgeven. De woning, die in 1944 is gebouwd, is in een traditionele bouwstijl gebouwd, die eigenlijk typerend is voor de recreatiewoningen uit de jaren dertig, waarbij elementen zijn toegepast van de stijl van de interbellum-architectuur. Het bouwmateriaal bestaat uit hout voor de wanden en riet voor het dak. Op het eiland Ameland zijn de meeste daken van de recreatiewoningen door riet gedekt. De architect tot op heden onbekend, aannemer was P. Mosterman uit Nes, Ameland.
Het exterieur van het pand komt in aanmerking voor bescherming van rijkswege. Hoewel het interieur qua indeling grotendeels origineel is en nog enkele oorspronkelijk elementen bezit, zoals enkele deuren en plafonds, is het niet zo bijzonder dat het in aanmerking komt voor bescherming van rijkswege.
Omschrijving
De recreatiewoning Somero heeft een rechthoekige plattegrond, die gevormd wordt door het T-vormige woongedeelte en de daarop aansluitende carré-vormige houten veranda. Tegen de achtergevel (de korte zijde van de rechthoek) is met de korte zijde een rechthoekige schuur geplaatst. De recreatiewoning wordt gedekt door een afgeknot schilddak met twee wolfeinden. Het dak wordt door riet bedekt en bekroond door een bakstenen schoorsteen met aan iedere zijde een rechthoekig rookgat. De nok bestaat uit rietvorsten. In de dakhellingen boven de zijgevels bevinden zich twee licht gebogen vensters met twee vierruitsvensters. Onder het wolfeind aan de noordzijde bevinden zich twee dubbele vensters met vierruits-roedeverdeling. Het dakgedeelte boven de veranda steunt op vier vierkante houten stijlen. De achtergevel en de zijgevels tot aan het begin van de veranda zijn in grof, geïmpregneerd en gepotdekselde houten planken opgetrokken; de voorgevel en het terugspringende deel van de zijgevels bestaan uit geschilderde houten planken. Woongedeelte en veranda staan op bakstenen poeren. De houten veranda wordt begrensd door een houten leuning, die uit drie brede planken bestaat. De leuning wordt aan de voorzijde (vóór de brede tuindeuren) en aan de westzijde (naast de voordeur) onderbroken.
In de voorgevel bevindt zich een brede dubbele achtruits tuindeur met zesruits zijlichten. In de houten top van de voorgevel, onder het wolfeind, bevindt zich een horizontaal gelegen venster dat bestaat uit vier vierruitsvensters. In de westelijke zijgevel bevindt zich, van links naar rechts: een rechthoekig liggend venster dat bestaat uit vier vierruits vensters; in de krimp, of terugspringend geveldeel bevindt zich de houten achtruits voordeur; verder bevindt zich rechts in de zijgevel een dubbele houten tuindeur met zesruits deuren en vierruits zijlichten. De bovenste ruiten hiervan zijn groter dan de overige om op dezelfde lijnhoogte te komen als de bovenlijn van de bovenste horizontale roeden van de tuindeuren.
In de oostelijke zijgevel bevinden zich, van rechts naar links: een horizontaal gelegen venster dat bestaat uit drie vierruits vensters; in het teruggelegen gedeelte van de zijgevel zit een dubbel zesruits venster.
Loodrecht op de achtergevel is, licht asymmetrisch, de houten schuur geplaatst die door een rieten zadeldak met grote, afgeronde rietvorsten wordt gedekt. In de westelijke gevel van deze schuur bevindt zich een houten deur met horizontaal gelegen ruit in het bovendeel, in de noordelijke gevel zitten een vierruits venster en een enkelruit venster. In de achtergevel bevinden zich, links van het schuurtje, een zesruitsvenster en in de top twee kleine enkelruits vensters.
Waardering
Het recreatiehuisje aan de Zwarteweg 5 te Nes is van algemeen cultuurhistorisch en architectonisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de recreatie als een cultureel-maatschappelijke en sociaal-economische ontwikkeling;
- als bijzondere uitdrukking van een veel voorkomend type recreatiewoning;
- vanwege de esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik;
- vanwege de situering, verbonden met de ontwikkeling van de recreatie, als cultuurhistorische en sociaal-economische ontwikkeling;
- voor het aanzien van de streek;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- in relatie tot de visuele en structurele gaafheid van de dorpse en landschappelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RECREATION COTTAGE "Somero" is one of many recreational dwellings that were built especially in the 1930s on Ameland and the other islands of the Wadden Sea. The construction of these dwellings is indicative of the cultural, social and socio-economic shifts that took place at that time. "Somero" is situated on the southern side of the Zwarteweg, which leads eastward to the beach and borders the southern edge of the Vossenbos. The recreation cottage faces south-southeast and is located on a spacious, trapezoidal plot surrounded by fairly high wooded shrubbery. The dwelling, which was built in 1944, was constructed in a traditional building style, which is actually typical of the recreation dwellings from the nineteen-thirties, incorporating elements of the interwar architecture style. The building material consists of wood for the walls and reed for the roof. On the island of Ameland, most roofs of the recreation dwellings are covered with reed. The architect remains unknown to this day; the contractor was P. Mosterman from Nes, Ameland.
The exterior of the property merits protection at national level. Although the interior is largely original in its layout and retains some original elements, such as certain doors and ceilings, it is not so exceptional as to merit protection at national level.
Description
The recreation dwelling Somero has a rectangular ground plan, formed by the T-shaped residential section and the adjoining square-shaped wooden veranda. Against the rear facade (the short side of the rectangle) a rectangular shed is positioned with its short side. The recreation dwelling is covered by a truncated hipped roof with two half-hipped ends. The roof is covered with reed and crowned by a brick chimney with a rectangular flue opening on each side. The roof ridge consists of reed ridge pieces. In the roof slopes above the side gables there are two slightly curved windows with two four-paned windows. Below the half-hipped end on the northern side there are two double windows with four-paned glazing bars. The roof section above the veranda is supported by four square wooden posts. The rear facade and the side gables up to the beginning of the veranda are built of rough, impregnated and lime-washed wooden planks; the front facade and the recessed part of the side gables consist of painted wooden planks. The residential section and veranda stand on brick piers. The wooden veranda is bordered by a wooden rail, which consists of three wide planks. The rail is interrupted at the front (before the wide garden doors) and on the west side (beside the front door).
In the front facade there is a wide double six-paned garden door with six-paned sidelights. In the wooden top of the front facade, below the half-hipped end, there is a horizontally positioned window consisting of four four-paned windows. In the western side gable there is, from left to right: a horizontally positioned rectangular window consisting of four four-paned windows; in the recess, or recessed gable section, there is the wooden six-paned front door; further to the right in the side gable there is a double wooden garden door with six-paned doors and four-paned sidelights. The upper panes thereof are larger than the rest to align with the same line height as the top line of the upper horizontal glazing bars of the garden doors.
In the eastern side gable there are, from right to left: a horizontally positioned window consisting of three four-paned windows; in the recessed section of the side gable there is a double six-paned window.
Perpendicular to the rear facade, slightly asymmetrical, the wooden shed is positioned, covered by a reed gabled roof with large, rounded reed ridge pieces. In the western gable of this shed there is a wooden door with a horizontally positioned pane in the upper section, in the northern gable there are a four-paned window and a single-paned window. In the rear gable, to the left of the small shed, there is a six-paned window and in the top two small single-paned windows.
Valuation
The recreation cottage at Zwarteweg 5 in Nes is of general cultural-historical and architectural significance:
- as a particular expression of the development of recreation as a cultural, social and socio-economic development;
- as a particular expression of a common type of recreation dwelling;
- because of the aesthetic qualities of the design;
- because of the exceptional material use;
- because of the setting, connected with the development of recreation as a cultural-historical and socio-economic development;
- for the character of the region;
- because of the architectural integrity of the exterior;
- in relation to the visual and structural integrity of the village and landscape setting.
Nearby in the register
- Begraafplaats en -onderdelen, De Vleijen bij 6Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- PhoenixIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Kerk, Kardinaal de Jongweg 33Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Noorderweg 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.