Rijksmonumentenregister · Netherlands
NIJBURG
Dodewaard, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1858
- Address
- Welysestraat 5, 6669 DG Dodewaard (Neder-Betuwe 25)
- Place
- Dodewaard
- Municipality
- Neder-Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.90793, 5.67495
- Monument number
- 512154
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1851 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de noordzijde van de Welysestraat in Hien ligt de voormalige HERENBOERDERIJ "NIJBURG", momenteel in gebruik als woonhuis. Het gebouw is gelegen aan de oude verbindingsweg van Dodewaard naar Andelst. Afgaande op een jaartalsteen in de voorgevel is de boerderij gebouwd in 1858 onder de naam "Nijburg" in opdracht van de heer Tap. Volgens een topografische kaart uit 1847 stond er in dat jaar op de plaats van de "Nijburg" geen bebouwing. In de tuin zijn echter wel restanten van (vermoedelijk) funderingen gevonden, maar daarover is verder niets bekend.
Het pand is gebouwd als T-boerderij met een dwars geplaatst voorhuis. Het voorhuis telde, volgens oude foto's, anderhalve bouwlaag en had in het midden een dakopbouw (dezelfde als nu nog aanwezig is) alleen de nok van de dakopbouw lag op dezelfde hoogte als de nok van het voorhuis zelf. Rond 1920 is het pand verhoogd naar een ontwerp van een architect uit Rotterdam. De dakopbouw bleef gehandhaafd waardoor deze thans lager in het dakvlak aansluit. De verhoging tekent zich in de gevel af als gepleisterde vlakken.
Of de oorspronkelijke vorm met de dakopbouw uit 1858 dateert is twijfelachtig. Een dergelijke dakopbouw met het daarbij behorende dak, dat ook toen al een vrij groot overstek had, zou men eerder dateren in het laatste kwart van de 19de eeuw. Het is dus niet uitgesloten, dat het voorhuis rond die tijd is verbouwd en het uiterlijk kreeg dat op de oude foto's nog te zien is. Mogelijk zou bij deze verbouwing dan tevens de houten erker met de houten veranda tegen de linker zijgevel kunnen zijn geplaatst, evenals het balkon met terras aan de andere zijde van het pand. De houten erker is rond 1905 vervangen door de huidige erker. Deze erker heeft nog enige tijd dienst gedaan als zogenaamd "taartjeshuis" voor een banketbakker uit Hemmen.
Ook het rijk gedecoreerde stucplafond in de grote kamer in het achterhuis kan worden gedateerd in het laatste kwart van de vorige eeuw. Het is aangebracht toen hier de zijgevel werd verhoogd. Rond 1930 is een deel van het achterhuis verhoogd.
Bij de voormalige herenboerderij hoort een uit de bouwtijd daterende schuur waarvan de gevels door latere ingrepen zijn aangetast. Tegen het achterhuis zijn in de loop der tijd enkele opstallen aangebouwd. De schuur en de met het achterhuis verbonden aanbouwen komen niet voor bescherming in aanmerking.
Omschrijving
De in kruisverband gemetselde bakstenen voormalige HERENBOERDERIJ is opgetrokken op rechthoekige grondslag met een T-vormige plattegrond. Het pand is bijna geheel onderkelderd. Het voorhuis telt twee bouwlagen onder een met leien in Maasdekking gedekt ver overstekend schilddak. Het achterhuis heeft één bouwlaag onder een met gesmoorde muldenpannen gedekt zadeldak. Op de nokeinden van het voorhuis en halverwege de nok van het achterhuis bevindt zich een recent vervangen rookkanaal. Midden op de nok van het voorhuis prijkt een achtzijdige klokkentoren met achtzijdig klokdak. Vermoedelijk was dit dak bedekt met zink en afgaande op een oude foto geel geschilderd (om zo vermoedelijk goud te imiteren). De gevelopeningen worden ontlast door strekken. De vensteropeningen zijn veelal voorzien van houten, donkergroen geschilderde onderdorpels. De kozijnen zijn wit geschilderd en de deuren (met uitzondering van de voordeur) en ramen zijn donkergroen geschilderd.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL (zuidgevel) bevat in het midden een verhoogd gelegen entreepartij met een dubbele houten paneeldeur met detaillering in de stijl van de neorenaissance. De deur heeft twee glaspanelen waarachter zich siersmeedwerk bevindt. Boven de deur een enkelruits bovenlicht met ingeslepen de naam "NIJBURG" en aan weerszijden fruit in de vorm van appels. Achter deze ruit bevindt zich eveneens siersmeedwerk. De entree is bereikbaar middels een trap met drie hardstenen treden. Boven de entree bevindt zich een balkon met gietijzeren balustrade. Het balkon is bereikbaar via een dubbele deur met enkelruits glaspaneel en voorzien van persiennes in de kleuren donkergroen en wit. Het balkon rust op twee gesneden houten consoles en heeft een geprofileerde rand. Zowel de begane grond als de verdieping hebben vier vensteropeningen voorzien van schuiframen met glas-in-lood bovenlichten. Op de begane grond waren de vensteropeningen voorzien van luiken. Deze zijn momenteel verwijderd. De dakopbouw heeft een gepleisterde, donkergroen geschilderde waterlijst. Daarboven bevindt zich een vensteropening met een tweeruits raam. Onder de waterlijst is een hardstenen plaat ingemetseld met de inscriptie 1858. De gevel heeft (gedeeltelijk) een gepleisterde, wit geschilderde plint en heeft gepleisterde, onbeschilderde vakken. Deze vlakken geven het verhoogde deel aan.
De LINKER ZIJGEVEL (westgevel) van het voorhuis heeft aan de rechter zijde een erker. Aan de linkerzijde is een vensteropening met draairaam met gedeeld bovenlicht dat is voorzien van glas-in-lood. Hier bevond zich vroeger de toegang tot een terras. Dit terras werd overdekt door een veranda.
De vijfzijdige houten ERKER bevindt zich boven een gepleisterde bakstenen onderbouw die voorzien is van diverse spaarbogen. De ramen zijn gevat in gesneden stijlen en het dak is afgezet met een bewerkte houten rand. De bovenlichten zijn voorzien van zeer fraai glas-in-lood in Jugendstil. De afgebeelde voorstellingen laten waterpartijen met zwanen, waterlelies en gestileerde lissen zien.
De verdieping heeft twee vensteropeningen met schuiframen met glas-in-lood bovenlicht. De gevel heeft een gepleisterde plint en een gepleisterde band ter plaatse van het verhoogde gedeelte.
De LINKER ZIJGEVEL (westgevel) van het achterhuis is gedeeltelijk verhoogd. In dit deel bevindt zich op de begane grond een drielicht met enkelruits draairamen (oorspronkelijk schuifvensters en bovenlicht) en een rechthoekige vensteropening met enkelruits draairaam. Op de verdieping bevindt zich eveneens een drielicht. In het achterhuis bevindt zich een deuropening met opgeklampte deur met bovenlicht. Aan beide zijden wordt de deur geflankeerd door een rechthoekige vensteropening met kruisvormig raam. Het overige deel van het achterhuis wordt aan het zicht onttrokken door een latere aanbouw.
De ACHTERGEVEL (noordgevel) heeft een asymmetrische vorm doordat de oostgevel van het achterhuis (vermoedelijk eind negentiende eeuw) is verhoogd. De achtergevel wordt gedeeltelijk aan het zicht onttrokken door een latere aanbouw. De gevel bevat in het midden een pui op de plaats van getoogde, dubbele deeldeuren. Deze deuropening wordt ontlast door een korfboog. Links bevindt zich een ingehakte loopdeur. De geveltop bevat twee asymmetrisch geplaatste ronde gietijzeren bloemvensters. In de achtergevel zijn diverse schootankers aanwezig.
De RECHTER ZIJGEVEL (oostgevel) van het voorhuis bevat aan de linker zijde een terras op een gepleisterde, bakstenen onderbouw en met gepleisterde, bakstenen balustrade. Het terras wordt overdekt door een op twee kolommen rustend balkon. Het terras is toegankelijk via een stolpdeur met enkelruits glaspanelen en gedeeld bovenlicht dat is bezet met glas-in-lood. Aan de rechter zijde bevindt zich boven een met diefijzers voorzien kelderlicht een oorspronkelijk vensteropening die voorzien is van een zesruits schuifraam. De oorspronkelijk aanwezige luiken zijn verwijderd. De verdieping heeft aan de linker zijde een balkon dat toegankelijk is via een stolpdeur met enkelruits glaspanelen en gedeeld bovenlicht dat is bezet met glas-in-lood. Aan de rechter zijde bevindt zich een schuifvenster met glas-in-lood bovenlicht. De gevel heeft een gepleisterde plint en een gepleisterde band ter plaatse van het verhoogde gedeelte.
De RECHTER ZIJGEVEL (oostgevel) van het achterhuis is opgehoogd. In de plint bevinden zicht twee van diefijzers voorziene kelderlichten. Geheel aan de linker zijde bevindt zich een ingehakte deur met tweeruits bovenlicht. Op deze plaats bevond zich oorspronkelijk een rechthoekige vensteropening met een zesruits schuifraam. Aan de rechter zijde bevinden zich twee rechthoekige vensteropeningen voorzien van zesruits schuiframen. Ook hier zijn de luiken wederom verwijderd. Geheel rechts heeft de gevel een rond gietijzeren bloemvenster. De gevel heeft een gepleisterde plint en een gepleisterde band onder de mastgoot.
Het dakvlak wordt vlak achter het voorhuis doorsneden door een met zink beklede uitbouw met een vensteropening voorzien van een tweeruits valraam.
In het INTERIEUR bevinden zich een aantal stucplafonds. Het meest decoratieve stucplafond bevind zich in de grote kamer in het achterhuis. Verder bezit het gebouw een trappenhuis met rijk bewerkte trap met gebogen boom. Tussen het trappenhuis en de badkamer is een achthoekig glas-in-lood venster aangebracht. De kleuren en indeling komen overeen met het glas-in-lood in de bovenlichten van de schuiframen. Verder zijn nog te vermelden een aantal stookplaatsen, een vloer van zwarte en witte tegels en een buffetkast in de eetkamer.
Langs de straat staat een ERFAFSCHEIDING in de vorm van een smeedijzeren hek met spijlen. Links staan twee gietijzeren geprofileerde hekpijlers met het opschrift "NIJ" en "BURG". Aan de oostzijde van het terrein bevonden zich vroeger ook twee hekpijlers maar deze zijn naar de linker zijde van het terrein verplaatst en vormen zo de iets van de Welysestraat teruggelegen toegang die wordt afgesloten middels een dubbel inrijhek.
In de TUIN bevinden zich enkele monumentale bomen (o.a. een groene treurbeuk).
Waardering
Voormalige HERENBOERDERIJ "NIJBURG" uit 1858 met tuin voorzien van een smeedijzeren hekwerk gelegen aan de noordzijde van de Welysestraat te Hien.
- van architectuurhistorische waarde als een goed en relatief gaaf voorbeeld van een herenboerderij met enkele neorenaissance invloeden dat opvalt door esthetische kwaliteiten en een bijzondere detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Het gebouw bevat bijzondere en zeldzame onderdelen in het interieur, zoals zeer fraai glas-in-lood, een rijk bewerkte trap, stucplafonds en stookplaatsen.
- van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de bebouwing langs de Welysestraat, de oude verbindingsweg tussen Dodewaard en Andelst. Het gebouw is onderdeel van een historisch gegroeid dorpsgebied en speelt daarin een beeldbepalende rol. Het gebouw en de tuin heeft een ensemblewaarde in relatie met de haar omringende bebouwing. De tuin bevat enige monumentale bomen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the north side of the Welysestraat in Hien stands the former MANOR FARMHOUSE "NIJBURG", currently in use as a residence. The building is situated on the old connecting road from Dodewaard to Andelst. Based on a date stone in the front facade, the farmhouse was built in 1858 under the name "Nijburg" on behalf of Mr. Tap. According to a topographic map from 1847, there was no building on the site of the "Nijburg" in that year. However, remains of (presumably) foundations were found in the garden, but nothing further is known about these.
The property was built as a T-shaped farmhouse with a transversely placed front wing. The front wing had, according to old photographs, one and a half storeys and had in the middle a roof structure (the same as is still present now) except the ridge of the roof structure was at the same height as the ridge of the front wing itself. Around 1920 the property was raised to a design by an architect from Rotterdam. The roof structure was retained, which is why it now connects lower in the roof plane. The heightening is marked in the facade as plastered surfaces.
Whether the original form with the roof structure dates from 1858 is questionable. Such a roof structure with the associated roof, which even then had a fairly large overhang, would more likely be dated to the last quarter of the 19th century. It is therefore not impossible that the front wing was altered around that time and acquired the appearance that is still visible in the old photographs. It is possible that with this alteration the wooden bay with the wooden veranda against the left side facade, as well as the balcony with terrace on the other side of the property, could have been added. The wooden bay was replaced around 1905 by the current bay. This bay served for some time as a so-called "cake shop" for a pastry baker from Hemmen.
The richly decorated stucco ceiling in the large room in the rear wing can also be dated to the last quarter of the previous century. It was installed when the side facade here was heightened. Around 1930 part of the rear wing was heightened.
Belonging to the former manor farmhouse is a barn dating from the time of construction, whose facades have been affected by later interventions. Over time, several outbuildings have been added against the rear wing. The barn and the outbuildings connected with the rear wing are not suitable for protection.
Description
The brick former MANOR FARMHOUSE, laid in running bond, is constructed on a rectangular ground plan with a T-shaped floor plan. The property is almost entirely cellared. The front wing has two storeys under a far-overhanging hipped roof covered with slate in Maas roofing. The rear wing has one storey under a gabled roof covered with pantiles. On the ridge ends of the front wing and halfway along the ridge of the rear wing is a recently replaced chimney stack. In the middle of the ridge of the front wing stands an octagonal bell tower with octagonal bell roof. This roof was presumably covered with zinc and, judging from an old photograph, painted yellow (presumably to imitate gold). The facade openings are relieved by string courses. The window openings are mostly provided with wooden sills painted dark green. The window frames are painted white and the doors (with the exception of the front door) and windows are painted dark green.
The symmetrically arranged FRONT FACADE (south facade) contains in the middle a raised entrance area with a double wooden panelled door with detailing in the neo-Renaissance style. The door has two glass panes behind which ornamental ironwork is located. Above the door a single-light fanlight with engraved name "NIJBURG" and on either side fruit in the form of apples. Behind this pane is also ornamental ironwork. The entrance is accessible via a flight of three sandstone steps. Above the entrance is a balcony with cast-iron balustrade. The balcony is accessible via a double door with single-light glass panel and provided with venetian blinds in dark green and white. The balcony rests on two carved wooden consoles and has a profiled edge. Both the ground floor and the first floor have four window openings provided with sash windows with glass-in-lead fanlights. On the ground floor the window openings were provided with shutters. These are currently removed. The roof structure has a plastered, dark green painted drip moulding. Above this is a window opening with a two-light window. Below the drip moulding a sandstone plate is set in with the inscription 1858. The facade has (partially) a plastered, white painted plinth and has plastered, unpainted panels. These areas indicate the heightened section.
The LEFT SIDE FACADE (west facade) of the front wing has a bay on its right side. On the left side is a window opening with a casement window with divided fanlight provided with glass-in-lead. There was formerly access to a terrace here. This terrace was covered by a veranda.
The five-sided wooden BAY is situated above a plastered brick substructure which is provided with various arched relieving openings. The windows are set in carved frames and the roof is finished with an ornamental wooden edge. The fanlights are provided with very fine glass-in-lead in Jugendstil. The depicted subjects show water features with swans, water lilies and stylised iris flowers.
The first floor has two window openings with sash windows with glass-in-lead fanlight. The facade has a plastered plinth and a plastered band at the location of the heightened section.
The LEFT SIDE FACADE (west facade) of the rear wing is partially heightened. In this section on the ground floor there is a three-light with single-light casement windows (originally sash windows and fanlight) and a rectangular window opening with single-light casement window. On the first floor there is also a three-light. In the rear wing there is a door opening with a bolted door with fanlight. On both sides the door is flanked by a rectangular window opening with cross window. The remaining part of the rear wing is obscured from view by a later extension.
The REAR FACADE (north facade) has an asymmetrical form because the east facade of the rear wing (presumably late nineteenth century) was heightened. The rear facade is partially obscured from view by a later extension. The facade contains in the middle a shop-front in place of arched, double half-doors. This door opening is relieved by a basket arch. On the left is a hacked-out passage door. The gable top contains two asymmetrically placed round cast-iron flower windows. Various tie rods are present in the rear facade.
The RIGHT SIDE FACADE (east facade) of the front wing contains on its left side a terrace on a plastered brick substructure and with plastered brick balustrade. The terrace is covered by a balcony resting on two columns. The terrace is accessible via a stable door with single-light glass panes and divided fanlight set with glass-in-lead. On the right side, above a cellar light provided with thief bars, is an original window opening which is provided with a six-light sash window. The originally present shutters are removed. The first floor has on its left side a balcony which is accessible via a stable door with single-light glass panes and divided fanlight set with glass-in-lead. On the right side is a sash window with glass-in-lead fanlight. The facade has a plastered plinth and a plastered band at the location of the heightened section.
The RIGHT SIDE FACADE (east facade) of the rear wing is heightened. In the plinth are two cellar lights provided with thief bars. Entirely on the left side is a hacked-out door with two-light fanlight. In this place was originally a rectangular window opening with a six-light sash window. On the right side are two rectangular window openings provided with six-light sash windows. Here too the shutters have been removed. Entirely on the right the facade has a round cast-iron flower window. The facade has a plastered plinth and a plastered band below the gutter.
The roof plane is intersected just behind the front wing by an extension clad with zinc with a window opening provided with a two-light drop window.
In the INTERIOR there are a number of stucco ceilings. The most decorative stucco ceiling is in the large room in the rear wing. Furthermore the building possesses a stairwell with richly worked staircase with curved handrail. Between the stairwell and the bathroom an octagonal glass-in-lead window has been installed. The colours and layout correspond with the glass-in-lead in the fanlights of the sash windows. Also to be mentioned are a number of fireplaces, a floor of black and white tiles and a dresser in the dining room.
Along the street stands a BOUNDARY FENCE in the form of a wrought-iron railing with stakes. On the left stand two cast-iron profiled gate posts with the inscription "NIJ" and "BURG". On the east side of the property there were formerly also two gate posts but these have been moved to the left side of the property and thus form the entrance set back slightly from the Welysestraat which is closed off by means of a double drive gate.
In the GARDEN there are some monumental trees (including a green weeping beech).
Valuation
Former MANOR FARMHOUSE "NIJBURG" from 1858 with garden provided with a wrought-iron fence situated on the north side of the Welysestraat in Hien.
- of architectural-historical value as a good and relatively intact example of a manor farmhouse with some neo-Renaissance influences that stands out for its aesthetic qualities and particular detailing in design and use of materials. The building contains special and rare interior components, such as very fine glass-in-lead, a richly worked staircase, stucco ceilings and fireplaces.
- of urban planning value as part of the buildings along the Welysestraat, the old connecting road between Dodewaard and Andelst. The building is part of a historically developed village area and plays a character-defining role in it. The building and garden have an ensemble value in relation to the surrounding buildings. The garden contains some monumental trees.
Nearby in the register
- Vanwege onderdelen kerk, Waalbandijk 95Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Kerktoren, Waalbandijk 95Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Den EschWoonhuisunder 1 mi
- Het RuytWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.