Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nozema
Lopikerkapel, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Welzijn, kunst en cultuur
- Function
- Zendstation
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1939
- Address
- Biezendijk 3, 3412 KB Lopikerkapel (Lopik 26)
- Place
- Lopikerkapel
- Municipality
- Lopik
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00285, 5.04462
- Monument number
- 512136
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1924 map "11. Vianen (West) (1924)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het ZENDSTATION is gebouwd in 1935 in opdracht van de NOZEMA (Nederlandse Omroep Zender Maatschappij). Deze maatschappij was opgericht zenderfaciliteiten ter beschikking te stellen aan door de staat gemachtigde omroeporganisaties. Lopik en Jaarsveld zijn centraal in Nederland gelegen en werden mede daarom als locatie uitgekozen. De zendinstallatie is een aantal keren aangepast. Het zendergebouw is in 1938 door ir. B.A. Verhey van het architectenbureau Dwars, Heederik en Verhey uit Amersfoort ontworpen in Dudoktrant, het zogenaamde zakelijk expressionisme. Op 5 oktober 1939 werd bij wijze van eerste steenlegging een loden koker ingemetseld.
Omschrijving
Het op afstand van de Biezendijk in de weilanden gelegen zendstation is op een samengestelde plattegrond opgetrokken en bestaat uit een aantal blokvormige bouwvolumes onder platte daken. Het gebouw is om de lengte-as gespiegeld van opzet en opgetrokken uit gele baksteen rond een staalskelet. Oorspronkelijk waren alle vensters en deuren van staal. De vensterstroken en daken worden geaccentueerd door uitstekende en overstekende betonnen lijsten en lateien. Het gedeelte dat het zendstation herbergde vormt het hoofdvolume van het gebouw. De voor (oost)- en achtergevel zijn voorzien van zeven smalle, langgerekte vensters, gescheiden door muurdammen. Tegen het hoofdvolume zijn aan aantal lagere bouwdelen gezet. Het meest naar voren stekende bouwdeel aan de voorzijde bevat beneden de entreehal en op de verdieping de direktiekamer. De entree ligt verhoogd in een portiek, te bereiken door een elftal treden, en bestaat uit een dubbele deur met vensters ter weerszijden, gescheiden door muurdammen. Het portiek bevat een cassettenplafond, dat doorloopt in een luifel. Boven de entree zijn zeven smalle vensters geplaatst, gescheiden door muurdammen. Tegen de zijgevels van het gebouw zijn aanbouwen geplaatst, die voorzien zijn van rijen vensters, ronde vensters en stalen deuren. Verticaal gerichte uitbouwen met halfronde glazen pui als beëindiging bevatten de trappenhuizen. De eerste bouwlaag van deze uitbouw is voorzien een entreepartij onder een luifel, voorzien van een dubbele deur met stenen plantenbakken terzijde. Tegen de achtergevel is een lagere aanbouw geplaatst met vensters over twee bouwlagen. Het interieur heeft deels het oorspronkelijke karakter behouden. Het voorste bouwvolume, bestaat uit een hal met trappenhuis. Hierbij is voor de wanden en de trappen natuursteen toegepast. In de metalen frames van de verchroomde stalen trapleuningen zijn gegraveerde glasplaten aangebracht. Deze zijn door verschillende kunstenaars in twee fasen vervaardigd. De onderste glasplaten bevatten voorstellingen van het leven op het land en in de zee. In de eerste opgang zijn dieren, gewassen, een faun en een muze afgebeeld. Deze ontwerpen uit stammen uit 1940 en zijn van de hand van Christiaan de Moor uit Den Haag. Op de omgang zijn vissen afgebeeld naar ontwerp van W.L. Wagemans uit Den Haag. De reliëfs zijn van Jos auf dem Brink en werden uitgevoerd door atelier Artivitra uit Den Haag. De platen van de tweede opgang zijn in een abstractere stijl uitgevoerd en stammen uit 1956. Ze werden eveneens door W.L. Wagemans ontworpen en stellen de windrichtingen, de wereld, het weer, de wind, de lucht, dag en nacht, het vuur, de klank en het zenden voor. De muurschildering boven de ingang van de vergaderzaal dateert uit 1942 en is van de hand van Peter Alma. Het stelt een orkest, de wereld en een zendmast voor. De ruimte waar de oorspronkelijke zendinstallatie stond is voorzien van een omgang met een stalen balustrade.
Waardering
Het gebouw is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een zendstation ontworpen in Dudoktrant in jaren '30 van de 20ste eeuw. Als zodanig is het van belang als relict van de vroegste geschiedenis van de telecommunicatie en de omroep in Nederland. Tevens heeft het ensemblewaarde door de landelijke ligging en door de ruimtelijke en functionele relatie met de nabijgelegen zendmasten.
Cultuurhistorische omschrijving
De glaspanelen in het trappenhuis tellen onder andere voor:
eerste opgang:* onder rechts: dieren en een vrouwenfiguur* onder links: dieren en een faun* op de omgang: vissen en andere zeedierentweede opgang:* rechts: weer, wind, lucht, dag, kompas* links: zenden, geluid, vuur, nacht, wereld
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The TRANSMITTING STATION was built in 1935 on behalf of the NOZEMA (Dutch Broadcasting Transmitter Company). This company was established to make transmitter facilities available to broadcasting organisations authorised by the state. Lopik and Jaarsveld are centrally located in the Netherlands and were selected as the location partly for this reason. The transmitting installation was adapted several times. The transmitter building was designed in 1938 by ir. B.A. Verhey of the architectural firm Dwars, Heederik and Verhey from Amersfoort in the Dudok style, the so-called functional expressionism. On 5 October 1939, by way of a foundation stone laying, a lead tube was set into the brickwork.
Description
The transmitting station, located at a distance from the Biezendijk in the meadows, is constructed on a composite floor plan and consists of a number of block-shaped building volumes beneath flat roofs. The building is mirrored along its longitudinal axis and constructed of yellow brick around a steel skeleton. Originally all windows and doors were of steel. The window strips and roofs are accentuated by projecting and overhanging concrete mouldings and lintels. The section that housed the transmitting station forms the main volume of the building. The front (east) and rear facades are provided with seven narrow, elongated windows, separated by wall piers. Against the main volume a number of lower building elements are placed. The most protruding building element on the front contains the entrance hall below and the manager's office on the upper floor. The entrance is raised in a portico, accessible by eleven steps, and consists of a double door with windows on either side, separated by wall piers. The portico contains a coffered ceiling, which continues in a canopy. Above the entrance are seven narrow windows placed, separated by wall piers. Against the side gables of the building lean-tos have been placed, which are provided with rows of windows, round windows and steel doors. Vertically directed extensions with half-round glazed facades as termination contain the staircases. The first storey of this extension is provided with an entrance area beneath a canopy, provided with a double door with stone planters at the side. Against the rear facade a lower lean-to is placed with windows over two storeys. The interior has partly retained its original character. The front building volume consists of a hall with staircase. Herein natural stone has been used for the walls and stairs. In the metal frames of the chrome-plated steel stair railings engraved glass panes have been incorporated. These were created by various artists in two phases. The lower glass panes contain representations of life on land and at sea. On the first flight are depicted animals, crops, a faun and a muse. These designs date from 1940 and are by Christiaan de Moor from The Hague. On the landing are fish depicted after a design by W.L. Wagemans from The Hague. The reliefs are by Jos auf dem Brink and were executed by atelier Artivitra from The Hague. The panes of the second flight are executed in a more abstract style and date from 1956. They were likewise designed by W.L. Wagemans and represent the wind directions, the world, the weather, the wind, the air, day and night, fire, sound and broadcasting. The wall painting above the entrance of the conference room dates from 1942 and is by Peter Alma. It represents an orchestra, the world and a transmitting mast. The space where the original transmitting installation stood is provided with a landing with a steel balustrade.
Valuation
The building is of general importance due to its cultural-historical and architectural-historical value as an example of a transmitting station designed in the Dudok style in the 1930s of the 20th century. As such it is of importance as a relic of the earliest history of telecommunications and broadcasting in the Netherlands. Moreover, it has ensemble value due to its rural location and due to the spatial and functional relationship with the nearby transmitting masts.
Cultural-historical description
The glass panes in the staircase include among others:
first flight:* below right: animals and a female figure* below left: animals and a faun* on the landing: fish and other sea creaturesecond flight:* right: weather, wind, air, day, compass* left: broadcasting, sound, fire, night, world
Nearby in the register
- GerbrandytorenIndustrieunder 1 mi
- Boerderij, Lopikerweg Oost 197Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Lopikerweg Oost 176Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Onderdeel woningen e.d., Huis Vliethof 22Onderdeel woningen e.d.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.