Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Pastoor Spaanplein 2
Montfoort, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923 - 1925
- Address
- Pastoor Spaanplein 2, 3417 HV Montfoort
- Place
- Montfoort
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04480, 4.94620
- Monument number
- 512115
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamHistorical map archives, georeferenced via Allmaps
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1923 werd door het parochiebestuur van de RK KERK 'Heilige Johannes de Doper' besloten een nieuwe kerk te laten bouwen, omdat de bestaande kerk uit 1861 te klein werd. Men wilde de nieuwe kerk op dezelfde plek laten bouwen. Architect W. te Riele, die wat kerkenbouw betreft al een omvangrijk oeuvre had opgebouwd, kreeg de opdracht. Hij ontwierp een driebeukige hallenkerk in neogtische stijl, waarbij het koor naar het oosten gericht is. Doordat de kerk groter moest zijn dan haar voorganger en de plek relatief klein was, moest Te Riele de kerk schuin op het plein zetten. Mede door haar omvang neemt de kerk een prominente plaats in het stadsbeeld in. De kerk kwam in 1925 gereed. Het interieur van de kerk is wat de aankleding betreft rijker gedecoreerd geweest dan tegenwoordig het geval is. De gewelven waren onder meer rijk beschilderd. Deze zijn even na 1960 wit overgeschilderd. De glas-in-lood ramen komen vermoedelijk uit het atelier van Joep Nicolaas sr. uit Roermond, waarmee Te Riele bij andere kerken ook mee samenwerkte. De uitbouw tegen de noordoostzijde van de kerk en de oude pastorie zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
In de noordwest hoek van de oude stad gelegen driebeukige hallenkerk is in baksteen opgetrokken onder met Hollandse pannen gedekte zadeldaken, schilddaken en spitsdaken. De dakschilden van het schip worden, ten behoeve van de lichtbeuk onderbroken door gemetselde topgevels onder steekkappen. De plattegrond van de kerk wordt gekenmerkt door een ruime opzet van het schip en zijschepen die dezelfde hoogte en lengte van drie traveeën hebben, waardoor een vierkante grondvorm is ontstaan. Aan de oostzijde sluit de kruising met korte zijschepen hierop aan. De kerk wordt aan de oostzijde afgesloten door een vijfzijdige koor en twee absidiolen. Het exterieur heeft massieve uit grauwe baksteen opgetrokken gevels, waarin voornamelijk spitsboogvensters met gemetselde stijlen en vorktracering zijn gezet. Onder de afzaat van de spitsboogvensters is een vrijwel rondlopende bloktandlijst gemetseld. De dakranden worden een fries zaag- en bloktandlijsten. Op de meeste hoeken van de bouwvolumes zijn éénmaal versneden overhoeks geplaatste steunberen gemetseld. Het westwerk wordt gevormd door een topgevel met entreepartij. Deze bestaat uit een getoogde dubbele deur die in een verdiept spitsboogvormige gevelvlak is gezet. Boven de ingang is een groot spitsboogvenster geplaatst met een brede gemetselde middenstijl eindigend in een vorktracering. Ter weerszijden van de ingang en het venster zijn in de gevel spitsboogvormige blindvensters gemetseld. Rechts, tegen de zijgevel van de topgevel is een traptoren onder steekkap gezet. De zijgevels zijn in totaal zes traveeën lang hebben een ritmische geleding van steunberen en lisenen, waartussen spitsboogvensters zijn geplaatst. Ter hoogte van de kruising bevindt zich het iets teruggelegen dwarsschip onder steekkap die aansluit op de toren. Tegen het dwarsschip is zowel aan de zuid- en noord zijde een absidiool onder zadeldak gezet, die aan de zuidzijde vrijwel geheel door de sacristie ingebouwd is. De sacristie telt één bouwlaag en heeft op de zuidoost hoek een zeskantige toren met een zeskantige spitsdak als bekroning. In de gevel zijn drie getraliede vensters gezet. Het koor wordt bekroond door een zadeldak, waarvan de nok lager is dan van het schip. De toren heeft een trapeziumvormige grondvorm en gaat boven de nok van het schip over in een zeskantige vorm, waarin aan elke zijde galmgaten zijn gemaakt. Elke hoekzijde is door een liseen benadrukt. De spits is met rode daktegels gedekt. Het interieur van de kerk kenmerkt zich door de consequente toepassing van schoon metselwerk (grauwe baksteen). Zware gemetselde pijlers gaan over in gemetselde, scheibogen en ribben. De ribben zijn op de kruispunten verrijkt met abstract siermetselwerk in gele en zwarte steen. De bepleisterde gewelven zijn thans wit gesausd. De gemetselde kruisribgewelven in het ondiepe priesterkoor ontspringen vanuit een natuurstenen kraagsteen. Langs de lichtbeuk van de absis loopt een triforium. De spitsboogvensters van het koor hebben glas-in-lood ramen. De vloer van de kerk is bedekt met tegels (steenrood, oranje, blauwgrijs en zwart) in een geometrisch patroon. Het zwartmarmeren hoogaltaar heeft een witte, neogotische opbouw die door een Christusbeeld met gespreide armen bekroond is. De houten kerkbanken en de biechtstoelen stammen eveneens uit de bouwperiode.
Waardering
De RK kerk 'Heilige Johannes de Doper' is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als karakteristiek voorbeeld van een hallenkerk in neogotische stijl uit het derde kwart van de 19de eeuw, ontworpen door W. te Riele. Als zodanig is de kerk, die zowel wat betreft ex- als intereieur zich grotendeels in oorspronkelijke staat bevindt, van belang voor het oeuvre van architect W. te Riele. Tevens is de kerk van belang als uiting van de rooms-katholieke geloofsbelijdenis in die tijd en heeft ensemblewaarde als beeldbepalend element binnen de historische bebouwing van Montfoort.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1923 the parish council of the Roman Catholic church 'Heilige Johannes de Doper' decided to have a new church built, because the existing church from 1861 had become too small. They wanted the new church to be built on the same spot. Architect W. te Riele, who had already built up an extensive oeuvre in church construction, was given the commission. He designed a three-aisle hall church in neogothic style, with the choir oriented towards the east. Because the church had to be larger than its predecessor and the site was relatively small, Te Riele had to place the church at an angle on the square. Thanks in part to its size, the church occupies a prominent place in the townscape. The church was completed in 1925. The interior of the church was more richly decorated in its decoration than is the case today. The vaults were richly painted, among other things. These were overpainted in white shortly after 1960. The stained glass windows presumably come from the workshop of Joep Nicolaas sr. from Roermond, with whom Te Riele also collaborated on other churches. The extension against the northeast side of the church and the old rectory are of subordinate importance for the protection.
Description
In the northwest corner of the old town, a three-aisle hall church built in brick under Dutch tile covered gabled roofs, hipped roofs and spire roofs. The roof panels of the nave are interrupted, for the benefit of the clerestory, by masonry gables with steeply pitched roofs. The ground plan of the church is characterised by a spacious layout of the nave and side aisles which have the same height and length of three bays, creating a square ground form. On the east side the crossing with short side aisles adjoins this. The church is closed off on the east side by a five-sided choir and two absidioles. The exterior has massive facades of grey brick, into which mainly pointed arch windows with masonry mullions and forked tracery are set. Below the sill of the pointed arch windows a virtually continuous dentil moulding is laid. The roof edges are bordered by friezes of sawtooth and dentil mouldings. On most corners of the building volumes, once-bevelled obliquely placed buttresses are built. The west front is formed by a stepped gable with entrance section. This consists of an arched double door set in a recessed pointed arch shaped facade. Above the entrance a large pointed arch window is placed with a wide masonry central mullion ending in forked tracery. On either side of the entrance and window, pointed arch shaped blind windows are built into the facade. To the right, against the side gable of the stepped gable, a staircase tower under a steeply pitched roof is placed. The side facades are six bays long in total and have a rhythmic articulation of buttresses and pilaster strips, between which pointed arch windows are placed. At the height of the crossing is the slightly recessed transept under a steeply pitched roof which adjoins the tower. Against the transept, an absidiole under a gabled roof is placed on both the south and north sides, which on the south side is almost completely built in by the sacristy. The sacristy has one storey and has a hexagonal tower with a hexagonal spire roof as its crowning on the southeast corner. Three barred windows are set in the facade. The choir is crowned by a gabled roof, the ridge of which is lower than that of the nave. The tower has a trapezoidal ground form and above the ridge of the nave transforms into a hexagonal form, in which sound holes are made on each side. Each corner side is emphasised by a pilaster strip. The spire is covered with red roof tiles. The interior of the church is characterised by the consistent application of fair-faced brickwork (grey brick). Heavy masonry pillars transform into masonry, transverse arches and ribs. The ribs are enriched at the crossing points with abstract decorative brickwork in yellow and black stone. The plastered vaults are now whitewashed. The masonry cross-ribbed vaults in the shallow priest's choir spring from a natural stone corbel. Along the clerestory of the apse runs a triforium. The pointed arch windows of the choir have stained glass windows. The floor of the church is covered with tiles (stone red, orange, blue-grey and black) in a geometric pattern. The black marble high altar has a white, neogothic structure which is crowned by a Christ figure with outstretched arms. The wooden church benches and confessionals also date from the building period.
Valuation
The Roman Catholic church 'Heilige Johannes de Doper' is of general importance because of its cultural and architectural historical value as a characteristic example of a hall church in neogothic style from the third quarter of the 19th century, designed by W. te Riele. As such, the church, which in both its exterior and interior remains largely in its original state, is of importance for the oeuvre of architect W. te Riele. The church is also of importance as an expression of Roman Catholic faith at that time and has ensemble value as a character-defining element within the historic building stock of Montfoort.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Heiliglevenstraat 1Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Heiliglevenstraat 4Werk-woonhuisunder 1 mi
- Vanwege onderdelen kerk, Korte Kerkstraat 8Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Vanwege onderdelen kerk, Korte Kerkstraat 12Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.