Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sint Jeroen
Noordwijk, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1894 - 1927
- Address
- van Limburg Stirumstraat 26, 2201 JP Noordwijk
- Place
- Noordwijk
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.23369, 4.44585
- Part of complex
- 511986
- Monument number
- 511988
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Monumentale driebeukige HALLENKERK met vijfzijdige koorsluiting onder een samengesteld schild-zadeldak met leien in Rijndekking. Hoofdfaçade (oost) met forse hoektoren onder ingesnoerde spits en boven de viering een torentje met naaldspits. Het koor (west) wordt geflankeerd door de vierhoekige Maria- en Jeroenkapel. Ter hoogte van het driezijdig uitgebouwde transept bevinden zich ingangsportalen.
Tegen de zuidgevel van de toren een doopkapel. Aan weerszijden van het koor éénlaags bouwlichamen waarin de sacristie en het mortuarium zijn ondergebracht. De gevels zijn opgetrokken in grauwe baksteen en geleed door grote spitsboogvensters en steunberen. Onder de gootlijst een omgaand gemetseld spitsboogfries. De oostfaçade van de kerk bestaat uit een door steunberen gelede puntgevel met drie entreepartijen en een forse hoektoren. De centrale hoofdentree met dubbele deur wordt geflankeerd door twee enkele deuren. De deuren zijn gevat in gemetselde geprofileerde portalen met zandstenen kolommetjes.
Boven de dubbele deur een drielicht van kleine glas-in-loodramen onder spitsbogen, in de bovenlichten van de enkele deuren een gemetselde tracering onder spitsboog. Verder in de gevel een groot roosvenster met natuurstenen tracering van driepasbogen en gebrandschilderde glas-in-loodramen geflankeerd door grote spitsboogvensters. Het Jeroensbeeld in de geveltop, afkomstig van atelier Cuypers in Roermond, wordt geflankeerd door rechthoekige smalle gevelopeningen en daarboven drie kleine spitsboogvensters. De toren telt vier geledingen en is op de hoeken voorzien van steunberen.
Beganegronds een deur, daarboven een spitsboogvenster en in de derde geleding rechthoekige gevelopeningen. De lantaarn is opgebouwd uit spitsbogen met bakstenen tracering en balustrade. In de zijgevels van het kerkgebouw grote spitsboogvensters met tracering en gebrandschilderde glas-in-loodramen met eenvoudig patroon. De venstertraveeën worden in het dakschild bekroond door schilddakjes met kleine dakkapelletjes. De spitsboogvensters in het koor en de zijkapellen zijn voorzien van gebrandschilderde glas-in-loodramen met figuratieve voorstellingen. Links van het noordelijke transept een slanke traptoren onder ingesnoerde spits. Tegen beide transeptarmen een entreeportaal onder afgeknot schilddakje met tuitgevel en een dubbele deur onder bovenlicht met drie spitsboogvenstertjes. In de noordgevel van de sacristie twee kleine vensters onder spitsbogen aan weerszijden van een schoorsteen. Links daarvan een plat afgedekt bouwdeel met deur en twee kleine getoogde venstertjes.
In de gevels van de sacristie en het mortuarium aan weerszijden van het koor (west) kleine vensters onder spits- en segmentbogen. Tegen de zuidgevel van het mortuarium een ingangsrisaliet met dubbele deur onder bovenlicht. Rechts daarvan een uitgebouwde gang onder lessenaardak tot aan het entreeportaal van de transeptarm. Aan deze gevel tegen de hoektoren een vijfzijdige doopkapel.
Interieur
Het schip van zes traveeën wordt geleed door grote bundelpijlers onder gepleisterde ster- en kruisgewelven met gemetselde en gepleisterde ribben. In het koor en in de zijkapellen straalgewelven. De pijlers hebben een zwart natuurstenen basement. Tegen de wit gepleisterde wanden van de zijbeuken halve bundelpijlers onder geprofileerde spitsbogen als omlijsting van de spitsboogvensters. Bankenplan (1927) op granitovloer, tegelvloeren met patroon in het koor en de zijkapellen. De vijf glas-in-loodramen met bijbelse taferelen in het koor zijn gemaakt door Atelier Löhrer (Utrecht, 1903) in laatgotische trant met stijlinvloed. Het middelste glas-in-loodraam in de Mariakapel (1905) is afkomstig van hetzelfde atelier. De glas-in-loodramen (1898) in de Jeroenskapel verbeelden gebeurtenissen uit het leven van Jeroen.
Het in neogotische trant uitgevoerde altaar in de Jeroenskapel dateert uit 1898. Een beeld van Sint Jeroen van kunstenaar Jos Graven (1870) en een koperen reliekenschijn uit 1892, vervaardigd door atelier G.B. Brom uit Utrecht, zijn opgenomen in de rijk uitgevoerde houten retabel van dit altaar. Het hoofdaltaar (1902) en het Maria-altaar zijn eveneens uitgevoerd in neogotische trant met in rijk houtsnijwerk uitgevoerd retabel. De kruiswegstatie is tussen 1931-1936 geschilderd door de kunstschilder C. Dunselman. In de sacristie een neogotische wandbetimmering met vaste kasten en meubilair en een betegelde wasplaats in de stijl van de Nieuwe Kunst.
Waardering
De in neogotische trant uitgevoerde Sint Jeroen-kerk is wegens cultuurhistorische waarde van algemeen belang vanwege de functie van bedevaartskerk, als ook vanwege architectuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van een negentiende-eeuwse hallenkerk en vanwege de redelijke mate van gaafheid in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering van ex- en interieur in neogotische trant, zoals onder meer de glas-in-loodramen en de altaren. Tevens is de kerk van belang in het oevre van Nic. Molenaar. De kerk is in hoge mate van stedenbouwkundig belang als hoofdonderdeel van het complex en vanwege de beeldbepalende situering als visuele afsluiting van het Lindenplein binnen het van rijkswege beschermde dorpsgezicht van Noordwijk-Binnen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
Monumental three-aisle HALL CHURCH with five-sided choir termination under a composite hipped-gabled roof with slate in Rhine roof laying. Main façade (east) with substantial corner tower under tapered spire and above the crossing a turret with needle spire. The choir (west) is flanked by the rectangular Maria and Jeroen chapel. At the level of the three-sided built-out transept entrance portals are located.
Against the south façade of the tower a baptistery chapel. On either side of the choir single-storey building elements housing the sacristy and mortuary. The façades are built in grey brick and articulated by large pointed arch windows and buttresses. Below the gutter moulding a continuous brick pointed arch frieze. The east façade of the church consists of a pointed gable articulated by buttresses with three entrance sections and a substantial corner tower. The central main entrance with double door is flanked by two single doors. The doors are set in brick moulded portals with sandstone small columns.
Above the double door a three-light of small stained glass windows under pointed arches, in the fanlights of the single doors brick tracery under pointed arch. Further in the façade a large rose window with natural stone tracery of trefoil arches and painted stained glass windows flanked by large pointed arch windows. The image of Jeroen in the gable top, from the workshop of Cuypers in Roermond, is flanked by rectangular narrow gable openings and above these three small pointed arch windows. The tower has four articulations and is provided with buttresses at the corners.
On the ground floor a door, above it a pointed arch window and in the third articulation rectangular gable openings. The lantern is built up from pointed arches with brick tracery and balustrade. In the side façades of the church building large pointed arch windows with tracery and painted stained glass windows with simple pattern. The window bays are crowned in the roof lining by small hipped roof gables with small roof dormers. The pointed arch windows in the choir and the side chapels are provided with painted stained glass windows with figurative representations. To the left of the northern transept a slender stair tower under tapered spire. Against both transept arms an entrance portal under truncated hipped roof gable with a spout gable and a double door under fanlight with three pointed arch window openings. In the north façade of the sacristy two small windows under pointed arches on either side of a chimney. To the left of this a flat-roofed building section with door and two small arched window openings.
In the façades of the sacristy and mortuary on either side of the choir (west) small windows under pointed and segment arches. Against the south façade of the mortuary an entrance risalit with double door under fanlight. To the right of this a built-out passage under lean-to roof to the entrance portal of the transept arm. Against this façade at the corner tower a five-sided baptistery chapel.
Interior
The nave of six bays is articulated by large bundle pillars under plastered star and cross vaults with brick and plastered ribs. In the choir and in the side chapels barrel vaults. The pillars have a black natural stone basement. Against the white plastered walls of the side aisles half bundle pillars under moulded pointed arches framing the pointed arch windows. Pew plan (1927) on granite floor, tile floors with pattern in the choir and the side chapels. The five stained glass windows with biblical scenes in the choir were made by Atelier Löhrer (Utrecht, 1903) in late Gothic manner with stylistic influence. The middle stained glass window in the Maria chapel (1905) is from the same workshop. The stained glass windows (1898) in the Jeroen chapel depict events from the life of Jeroen.
The altar executed in Neo-Gothic manner in the Jeroen chapel dates from 1898. An image of Saint Jeroen by artist Jos Graven (1870) and a copper reliquary shrine from 1892, made by workshop G.B. Brom from Utrecht, are incorporated in the richly executed wooden retable of this altar. The main altar (1902) and the Maria altar are also executed in Neo-Gothic manner with richly carved wooden retable. The Stations of the Cross were painted between 1931-1936 by artist C. Dunselman. In the sacristy Neo-Gothic wall panelling with fixed cupboards and furniture and a tiled washing place in the style of Nieuwe Kunst.
Valuation
The Sint Jeroen church executed in Neo-Gothic manner is of general importance because of cultural-historical value due to its function as a pilgrimage church, as well as because of architectural-historical value as a rare example of a nineteenth-century hall church and because of the reasonable degree of integrity in main form, material use and detailing of exterior and interior in Neo-Gothic manner, such as notably the stained glass windows and altars. The church is also of importance in the oeuvre of Nic. Molenaar. The church is of considerable urban design importance as the main component of the complex and because of its landmark situation as a visual closure of the Lindenplein within the nationally protected village character of Noordwijk-Binnen.
Nearby in the register
- Sint JeroenKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Lindenplein 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Lindenplein 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Voorstraat 52 AWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.