TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Sterkenburg

Driebergen-Rijsenburg, Utrecht, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kasteel, buitenplaats
Function
Kasteel
Category
onroerend gebouwd
Address
Langbroekerdijk 10, 3972 ND Driebergen-Rijsenburg (Utrechtse Heuvelrug 26)
Place
Driebergen-Rijsenburg
Municipality
Utrechtse Heuvelrug
Province
Utrecht
Country
Netherlands
Coordinates
52.02366, 5.28404
Part of complex
511805
Monument number
511806

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Onderdeel 1

HOOFDGEBOUW (KASTEEL STERKENBURG)

Kasteel Sterkenburg is een van oorsprong middeleeuws kasteel met thans een woonbebouwing uit het midden van de 19de-eeuw, op middeleeuwse en 18de-eeuwse fundamenten, ten oosten geflankeerd door een 13de-eeuwse ronde toren en ten westen door een vierkante toren uit 1867, gelegen op een rond kasteeleiland dat toegankelijk is middels een dubbele brug uit ca. 1850. Het 19de-eeuwse hoofdvolume van rode baksteen op rechthoekige grondslag, overkapt met een samengesteld schilddak gedekt met lei, in zgn. Duitse-dekking, heeft rondom een omgaande geprofileerde en verkropte kroonlijst, steunend op consoles. Ten oosten van het hoofdvolume ligt de middeleeuwse toren op ronde grondslag met bovenop een midden 19de-eeuwse belvédère en koperen dak. Ten westen een vierkante toren uit 1867 onder een hoog tentdak met lei gedekt, bekroond door een bakstenen schoorsteen met een smeedwerk en windvaan. In 1848 werd mr. K.J.F.C. Kneppelhout eigenaar van Sterkenburg en het kasteel onderging een grote verbouwing waarbij het zijn huidige uiterlijk in Willem II-gotiek kreeg. De middeleeuwse achtervleugel en de frontvleugel uit 1754-1767 werden afgebroken om het huidige representatieve en ruime blokvormige herenhuis te kunnen creëren. De middeleeuwse ronde toren en een deel van oude noordelijke muren, die als keermuur van het terras ging dienen, werden gespaard en ook de andere 18de-eeuwse bleven gehandhaafd. Op deze oude funderingen verrees tussen 1848 en 1851 op de plaats van de middeleeuwse en 18de-eeuwse vleugels de huidige blokvormige vleugels. Aan de zuidwestzijde kreeg de vleugel een symmetrische, vijf traveeën brede voorgevel waarvan de middenrisaliet bestaat uit de ingangspartij. Deze risaliet eindigt in een klokgevel waarop een zinken wapen van de ridderhofstad Sterkenburg is aangebracht. Deze klokgevel moet in 1854 zijn gerealiseerd, aangezien in het tympaan staat: "Hersteld 1854". De top wordt bekroond door een halfrond fronton waarop een loden vaas. De ingangspartij, bereikbaar via een dubbele brug, bestaat uit een dubbele glasdeur die samen met het bovenlicht met zinken neo-gotische decoratie, gevat is in een natuurstenen omlijsting met een segmentboog. Hierboven, eveneens binnen een natuurstenen omlijsting, een bolkozijn met neogotische decoratie. Boven alle vensters zijn segmentvormige ontlastingsbogen aangebracht. Aan weerszijden van de risaliet boven een omgaande natuurstenen lijst, zowel op de bel-etage als verdieping twee T-vensters, aan de binnenzijde voorzien van blinden. In de zuidoostelijke deel van het 19de-eeuwse gevel links op de bel-etage een T-venster en rechts in het gedeeltelijk schuin weglopende gevel een terugliggend balkon met zandstenen balustrade. Vanaf het balkon lopen twee zuilen omhoog naar de verdieping en dragen een balkon met zinken balustrade, links hiervan een T-venster. Beide balkons zijn toegankelijk middels grote schuifdeuren en voorzien van schuifblinden aan de binnenzijde. De achterzijde (noord) van het 19de-eeuwse deel heeft een onregelmatige vensterindeling en op de bel-etage een toegang tot het terras. Bij de verbouwing in de 19de-eeuw bleef de ronde toren vrijwel geheel intact, maar werd wel voorzien van een eigentijdse aankleding: onder invloed van de neo-gotiek is de ronde toren voorzien van een rondboogfries, een gekanteelde borstwering en diverse in de muren uitgehakte ramen: op de bel-etage bevinden zich twee spaarvelden, in elk twee vensters met glas in lood, gescheiden door een smal zuiltje, waarboven een neo-gotische driepas en op de verdieping een dubbel venster met neo-gotische decoratie. Aan de noordkant van de ronde toren ligt de grote zaal waarin drie empire-glasdeuren toegang geven tot een ruim balkon met gietijzeren bodem en zinken balustrade gedragen door vier gedecoreerde, forse terracotta consoles. Op de verdieping drie empirevensters en onder het balkon bevindt zich een toegang tot de kelder. Aan de noordzijde van het nieuwe 19de-eeuwse hoofdgebouw lagen de fundamenten van de voormalige, omstreeks 1767 grotendeels afgebroken 14de-eeuwse vierkante toren. In 1867 werd een nieuwe vierkante toren gebouwd, evenals de ronde toren voorzien van een rondboogfries en een gekanteelde borstwering. De toren is ontworpen door de architect N.J. Kamperdijk volgens een mathematisch opgezet ontwerpsysteem. De toren werd ten opzichte van zijn voorganger naar voren geplaatst en ging als tegenhanger van de ronde toren dienen. De vierkante toren heeft een onderdoorgang voorzien van een zinken sluitsteendekplaat met wapenschild en in de gevels een regelmatige vensterindeling met ondermeer empire-schuifvensters. Het kasteel is toegankelijk via een dubbele brug, aan beide zijden met bakstenen landhoofden en daarop en tussen een dek van hardsteen en hout. De brug was voorzien van een neo-gotische balustrade van gegoten zink in dezelfde stijl en vormgeving als de zinken balustrade van de brug naar het voorplein. De onderbrug gaf toegang tot de dienstruimtes, de bovenbrug tot de bel-etage. Aan de achterzijde van het huis, op de plaats van een der middeleeuwse vleugels, werd een terras aangelegd, slechts begrensd door een lage muur -de oorspronkelijke weermuur- die de omtrek van de middeleeuwse bebouwing aangeeft. Het terras is vanuit de aan de ronde toren grenzende, grote zaal aan de achterzijde te bereiken. INTERIEUR- Het interieur is voorzien van vele originele details, ondermeer binnenblinden, lambrizeringen, houten en natuurstenen vloeren, deuren, en schouwen. In 1848 werd gekozen voor een centrale ingang, met links en rechts van de vestibule ruimtes van dezelfde grote. De vestibule komt uit op een hall met een trap met dubbele opgang. Opvallend is dat de monumentale hall en de monumentale trap niet in elkaars verlengde liggen, maar ten aanzien van elkaar verspringen. Bovenaan de trap zijn twee bijzondere glas-in-loodvensters. De hall geeft rechts toegang tot de voormalige eetkamer met aan de buitenzijde een balkon. De voormalige middeleeuwse binnenplaats aan de linkerzijde van de hall wordt geheel in beslag genomen door de kook- en spoelkeukens.

Waardering

HOOFDHUIS (Kasteel Sterkenburg) behorende tot de historische buitenplaats Sterkenburg, van algemeen belang: - vanwege de ouderdom; - vanwege de architectonische vormgeving; - vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur en het interieur; - als fraai voorbeeld van een in oorsprong uit de tweede helft van de 13de-eeuw daterend kasteel, dat in de loop der eeuwen werd uitgebreid en gewijzigd en in de 19de-eeuw het huidige karakter kreeg; - vanwege de bijzondere en ruime toepassing van gegoten zink; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats; - vanwege de kenmerkende ligging binnen de parkaanleg in landschapsstijl, gecreëerd binnen een formele 17de- en 18de-eeuwse hoofdstructuur.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Component 1

MAIN BUILDING (CASTLE STERKENBURG)

Castle Sterkenburg is a castle of medieval origin with residential buildings dating from the mid-19th century, built on medieval and 18th-century foundations, flanked to the east by a 13th-century round tower and to the west by a square tower from 1867, located on a circular castle island accessible by means of a double bridge from circa 1850. The 19th-century main volume of red brickwork on rectangular ground plan, covered with a complex hipped roof with slate roofing in so-called German bond, has all around a profiled and corbelled cornice, supported on consoles. To the east of the main volume lies the medieval round tower on circular ground plan with on top a mid-19th-century belvedere and copper roof. To the west a square tower from 1867 under a high pavilion roof covered with slate, crowned by a brick chimney with ironwork and weathervane. In 1848 Mr K.J.F.C. Kneppelhout became owner of Sterkenburg and the castle underwent major renovation whereby it acquired its current appearance in William II Gothic style. The medieval rear wing and the front wing from 1754-1767 were demolished to allow the creation of the present representative and spacious block-shaped manor house. The medieval round tower and part of the old northern walls, which served as a retaining wall of the terrace, were preserved and the other 18th-century elements also remained intact. On these old foundations, between 1848 and 1851, in place of the medieval and 18th-century wings, the current block-shaped wings were erected. On the south-west side, the wing received a symmetrical five-bay front facade, of which the central risalit consists of the entrance section. This risalit ends in a bell gable with a zinc coat of arms of the knights' seat of Sterkenburg affixed to it. This bell gable must have been realized in 1854, as the tympanum reads: "Restored 1854". The top is crowned by a semicircular pediment with a lead vase. The entrance section, accessible via a double bridge, consists of a double glazed door which together with the fanlight with zinc neo-Gothic decoration, is set in a natural stone surround with a segmental arch. Above this, likewise within a natural stone surround, a bull's-eye window with neo-Gothic decoration. Above all windows segmental relieving arches are provided. On either side of the risalit above a continuous natural stone band, both on the piano nobile and first floor T-shaped windows, on the inside provided with blinds. In the south-eastern part of the 19th-century facade on the left on the piano nobile a T-shaped window and on the right in the partly sloping facade a recessed balcony with sandstone balustrade. From the balcony two columns run upwards to the first floor and support a balcony with zinc balustrade, to the left of this a T-shaped window. Both balconies are accessible by means of large sliding doors and provided with sliding shutters on the inside. The rear (north) of the 19th-century section has an irregular window arrangement and on the piano nobile an access to the terrace. During the 19th-century renovation the round tower remained virtually entirely intact, but was provided with contemporary decoration: under the influence of neo-Gothic, the round tower was provided with a round-arch frieze, a crenellated parapet and various windows cut into the walls: on the piano nobile there are two spandrels, in each two windows with leaded glass, separated by a narrow column, above which a neo-Gothic trefoil and on the first floor a double window with neo-Gothic decoration. On the north side of the round tower lies the great hall in which three empire glazed doors give access to a spacious balcony with cast-iron floor and zinc balustrade supported by four decorated, sturdy terracotta consoles. On the first floor three empire windows and beneath the balcony is an access to the cellar. On the north side of the new 19th-century main building lay the foundations of the former, largely demolished around 1767, 14th-century square tower. In 1867 a new square tower was built, like the round tower provided with a round-arch frieze and a crenellated parapet. The tower was designed by the architect N.J. Kamperdijk according to a mathematically formulated design system. The tower was positioned forwards relative to its predecessor and served as a counterbalance to the round tower. The square tower has a passage underneath provided with a zinc keystone cover plate with coat of arms and in the facades a regular window arrangement including empire sash windows. The castle is accessible via a double bridge, on both sides with brick abutments and on and between a deck of hard stone and wood. The bridge was provided with a neo-Gothic balustrade of cast zinc in the same style and form as the zinc balustrade of the bridge to the forecourt. The lower bridge gave access to the service rooms, the upper bridge to the piano nobile. On the rear of the house, in place of one of the medieval wings, a terrace was laid out, only bounded by a low wall—the original retaining wall—which indicates the perimeter of the medieval buildings. The terrace is accessible from the rear from the great hall adjoining the round tower.

INTERIOR - The interior is provided with many original details, including internal blinds, wainscotting, wooden and natural stone floors, doors, and fireplaces. In 1848 a central entrance was chosen, with rooms of equal size to the left and right of the vestibule. The vestibule opens onto a hall with a stair with double flight. Striking is that the monumental hall and the monumental stair do not lie in each other's continuation, but are offset relative to each other. At the top of the stairs are two special leaded glass windows. The hall gives access on the right to the former dining room with a balcony on the outside. The former medieval courtyard on the left side of the hall is entirely taken up by the cooking and scullery kitchens.

Valuation

MAIN HOUSE (Castle Sterkenburg) belonging to the historic country estate Sterkenburg, of general importance: - by reason of age; - by reason of architectural design; - by reason of the high degree of integrity of the exterior and interior; - as a fine example of a castle dating from the second half of the 13th century, which was enlarged and modified over the centuries and acquired its present character in the 19th century; - by reason of the particular and extensive use of cast zinc; - by reason of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate; - by reason of the characteristic location within the park layout in landscape style, created within a formal 17th- and 18th-century main structure.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map