Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kaaspakhuis, Kerkstraat 132
Bodegraven, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Kaaspakhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1926
- Address
- Kerkstraat 132, 2411 AH Bodegraven (Bodegraven-Reeuwijk 28) (and others)
- Place
- Bodegraven
- Municipality
- Bodegraven-Reeuwijk
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08589, 4.74346
- Monument number
- 511298
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Ensemble van twee KAASPAKHUIZEN van de firma Noordhoek en Zn., gelegen tussen de Kerkstraat en Oude Rijn. Het kaaspakhuis dat met de voorgevel grenst aan de Kerkstraat is in 1926 gebouwd naar een ontwerp van architect Cornelis Zaal in opdracht van F. Noordhoek. Het pand werd ontworpen in de stijl van de Interbellum-architectuur. Het pakhuis staat met de voorgevel (noord) aan de Kerkstraat. Aan de achterkant (zuid) is het pand door middel van een éénlaags tussenlid verbonden met het oudere pakhuis aan de Oude Rijn, dat is ontworpen in een eenvoudige Neo-Hollandse Renaissancistische bouwstijl. Dit pakhuis uit het eind van de negentiende eeuw was oorspronkelijk een timmermanswerkplaats. F. Noordhoek verbouwde de werkplaats tot kaaspakhuis, mede vanwege de gunstige ligging voor transport aan de Oude Rijn. In het begin van de twintigste eeuw werd de kaas namelijk per schip vervoerd. De deur die zich oorspronkelijk bevond in de geveltop aan de Oude Rijn is in de jaren twintig vervangen door een venster. De dubbele houten deur daaronder heeft een houten borstwering gekregen. De zelfkazerij kent een lange geschiedenis in Bodegraven en omgeving. In 1882 werd de wekelijkse kaasmarkt in Bodegraven opgericht, waardoor de bedrijfsmatige productie en distributie van kazen op gang kwam. In dekaaspakhuizen lagen de kazen in stellingen te rijpen. De stellingen, waarin de kazen regelmatig omgekeerd moesten worden om schimmel te voorkomen, vormden tegelijkertijd de constructie van de pakhuizen. In de lange zijgevels van de pakhuizen bevinden zich reeksen vensters, waarmee de ventilatie in de pakhuizen geregels werd om het rijpproces te bevorderen. Door middel van de luiken voor de vensters, kon het directe zonlicht geweerd worden.
Omschrijving
Het kaaspakhuis aan de Kerkstraat is op een rechthoekige plattegrond in een gele baksteen opgetrokken over twee bouwlagen onder een mansardedak met grijze tuile-du-Nord pannen en een goot op klampen. De gevels worden geleed door rechtgesloten vensters met houten kozijnen en gemetselde waterdorpels,onder hoge rollagen met bloktandlijsten in rode baksteen. De vensters zijn beschermd door tralies en voorzien van paneelluiken. Rondom in de gevels ijzeren muurankers en onder de vensters van de begane grond twee doorlopende rollagen in rode baksteen.
De symmetrische voorgevel (noord) telt drie vensterassen. Centraal in de geveleen dubbele paneeldeur met bovenlichten op de begane grond en op de eerste verdieping. Op de begane grond kruisvensters met glas-in-lood in de bovenlichten. Op de verdieping vensters met een roedenverdeling en bovenlichten. In de geveltop een zesdelig lintvenster. Alle gevelopeningen in devoorgevel hebben hardstenen waterdorpels en luiken aan de binnenkant van het pand. Onder de vensters op de verdieping, in een sierrand van baksteen en hardsteen, twee gevelstenen van hardsteen met de opschriften: "F. Noordhoek"en "Kaashandel". Langs de dakrand vlechtwerk en een bloktandlijst in rode baksteen.
In de zijgevels reeksen relatief kleine vensters, met als uitzondering het driedelige venster met bovenlicht en identieke enkele venster op de beganegrond in de oostelijke zijgevel. Deze vensters sluiten aan bij de voorgevel, hebben identiek glas-in-lood in de bovenlichten, maar ook tralies en luiken aan de buitenkant. Achter deze vensters bevindt zich een kleine kantoorruimte.
De achtergevel is opgetrokken in rode baksteen. Op de verdieping een dubbele paneeldeur met bovenlichten tussen twee smalle vensters met luiken. In de geveltop een driedelig venster met horizontale roedenverdeling. Langs de dakrand een houten windveer.
Het kaaspakhuis aan de Oude Rijn is op een rechthoekige plattegrond in een rode baksteen opgetrokken over twee bouwlagen onder een mansardedak met grijze bouletpannen. De gevels worden geleed door rechtgesloten zesruitsvensters met houten kozijnen en rood geglazuurde waterdorpels, onder segmentbogen met blokjes van gele verblendsteen. In de boogtrommels een blokpatroon van gele verblendsteen en rode baksteen. De vensters zijn beschermd door tralies en voorzien van paneelluiken. Rondom in de gevels speklagen van gele verblendsteen en ijzeren muurankers. Boven het trasraam een rollaag.
Ook de eindgevel aan de Oude Rijn (zuid) telt drie vensterassen. Centraal in de gevel, op de begane grond en op de eerste verdieping een dubbele houten deur.
Aan weerszijden van de deuren achtruits vensters met achtruits bovenlichten. In de geveltop een groot venster met een horizontale roedenverdeling en paneelluiken onder een rollaag met blokjes van gele verblendsteen. Langs de dakrand een houten windveer.
Van het interieur van beide pakhuizen zijn onder meer bewaard gebleven: de houten balkenvloeren, trappen en stellingen; de rails van de lorrie; en een takelsysteem voor de kazen.
Waardering
De twee kaaspakhuizen van de firma Noordhoek en Zn zijn van algemeen belang wegens cultuur-historische en typologische waarde als kenmerkende expressie van de kaasindustrie en -distributie die de sociaal-economische geschiedenis van de regio sterk heeft bepaald en ook landelijk van grote betekenis is.
De kaaspakhuizen zijn tevens van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde wegens de voor de respectievelijke bouwperiode kenmerkende toepassing van de eenvoudige Neo-Hollandse Renaissance en de Interbellum-architectuur.
Stedebouwkundig gezien zijn de panden van algemeen belang vanwege de beeldbepalende ligging aan zowel de Kerkstraat als de Oude Rijn.
Zowel het exterieur als interieur van de twee kaaspakhuizen zijn zeer gaaf.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Ensemble of two CHEESE WAREHOUSES of the firm Noordhoek and Zn., located between the Kerkstraat and Oude Rijn. The cheese warehouse with its front facade facing the Kerkstraat was built in 1926 according to a design by architect Cornelis Zaal on commission of F. Noordhoek. The building was designed in the style of Interbellum architecture. The warehouse stands with its front facade (north) on the Kerkstraat. At the rear (south) the building is connected to the older warehouse on the Oude Rijn by means of a single-storey intermediate section, which was designed in a simple Neo-Dutch Renaissance architectural style. This warehouse from the end of the nineteenth century was originally a carpentry workshop. F. Noordhoek converted the workshop into a cheese warehouse, partly due to the favourable location for transport on the Oude Rijn. In the beginning of the twentieth century cheese was namely transported by ship. The door that was originally located in the gable apex on the Oude Rijn was replaced by a window in the nineteen-twenties. The double wooden door below it was given a wooden breast wall. Cheese production has a long history in Bodegraven and surroundings. In 1882 the weekly cheese market in Bodegraven was established, which set in motion the commercial production and distribution of cheeses. In the cheese warehouses the cheeses lay on shelving to ripen. The shelving, in which the cheeses had to be regularly turned over to prevent mould, at the same time formed the structure of the warehouses. In the long side facades of the warehouses there are series of windows, with which ventilation in the warehouses was regulated to promote the ripening process. By means of the shutters for the windows, direct sunlight could be kept out.
Description
The cheese warehouse on the Kerkstraat is built on a rectangular ground plan in yellow brick over two storeys under a mansard roof with grey Tuile-du-Nord tiles and a gutter on cleats. The facades are articulated by rectangular-closed windows with wooden frames and moulded drip mouldings, under high rolling courses with dentil mouldings in red brick. The windows are protected by grilles and provided with panelled shutters. Around in the facades iron ornamental wall anchors and under the windows of the ground floor two continuous rolling courses in red brick.
The symmetrical front facade (north) has three window bays. Centrally in the facade a double panelled door with fanlights on the ground floor and on the first floor. On the ground floor cross windows with leaded glass in the fanlights. On the storey windows with glazing bars and fanlights. In the gable apex a six-part belt window. All facade openings in the front facade have sandstone drip mouldings and shutters on the inside of the building. Under the windows on the storey, in a decorative band of brick and sandstone, two facade stones of sandstone with the inscriptions: "F. Noordhoek" and "Kaashandel". Along the roof edge basketwork and a dentil moulding in red brick.
In the side facades series of relatively small windows, with as exception the three-part window with fanlight and identical single window on the ground floor in the eastern side facade. These windows connect to the front facade, have identical leaded glass in the fanlights, but also grilles and shutters on the outside. Behind these windows is located a small office space.
The rear facade is built in red brick. On the storey a double panelled door with fanlights between two narrow windows with shutters. In the gable apex a three-part window with horizontal glazing bars. Along the roof edge a wooden weather vane.
The cheese warehouse on the Oude Rijn is built on a rectangular ground plan in red brick over two storeys under a mansard roof with grey slate tiles. The facades are articulated by rectangular-closed six-light windows with wooden frames and red glazed drip mouldings, under segmental arches with blocks of yellow facing brick. In the arch drums a block pattern of yellow facing brick and red brick. The windows are protected by grilles and provided with panelled shutters. Around in the facades stretcher courses of yellow facing brick and iron ornamental wall anchors. Above the basement window a rolling course.
Also the end facade on the Oude Rijn (south) has three window bays. Centrally in the facade, on the ground floor and on the first floor a double wooden door.
On either side of the doors rear-light windows with rear-light fanlights. In the gable apex a large window with a horizontal glazing bars and panelled shutters under a rolling course with blocks of yellow facing brick. Along the roof edge a wooden weather vane.
From the interior of both warehouses have been preserved among others: the wooden beam floors, stairs and shelving; the rails of the lorry; and a pulley system for the cheeses.
Valuation
The two cheese warehouses of the firm Noordhoek and Zn are of general importance due to cultural-historical and typological value as a characteristic expression of the cheese industry and distribution which strongly determined the socio-economic history of the region and is also of great significance nationally.
The cheese warehouses are also of general importance due to architectural-historical value due to the application characteristic of the respective building period of the simple Neo-Dutch Renaissance and Interbellum architecture.
From an urban planning perspective the buildings are of general importance due to the image-determining location on both the Kerkstraat and the Oude Rijn.
Both the exterior and interior of the two cheese warehouses are in very good condition.
Nearby in the register
- Kerk, Oude Markt 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Oude Markt bij 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De ArkduifIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- de PaardenburghBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.