Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Burgemeester den Texlaan 15
Aerdenhout, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1918
- Address
- Burgemeester den Texlaan 15, Locatie: Oosterduinpark, 2111 CB Aerdenhout (Bloemendaal 27)
- Place
- Aerdenhout
- Municipality
- Bloemendaal
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36961, 4.60150
- Monument number
- 511146
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
LANDHUIS "De Kroft", in 1917-1918 gebouwd door architect J.P. Smits als woon- en werkruimte voor zichzelf en zijn gezin.
Het huis is gebouwd naar voorbeeld van de Engelse landhuisarchitectuur uit het eind van de 19de eeuw, met name het werk van R.N. Shaw en Sir E.L. Lutyens.
Het landhuis is gesitueerd aan de oostelijke rand van villapark Oosterduin op de overgang van de strandwal naar de strandvlakte, waardoor het terrein van west naar oost in hoogte afneemt. De naam van de villa betekent dan ook: hoge zandgrond. Ten zuiden van het huis stroomt een beekje. Door deze situering zijn aan de voorzijde (west) alleen begane grond en verdieping te zien en bevindt het onderhuis zich aan deze zijde onder de grond.
Het huis is aan de voorzijde (west) door een ondiepe tuin van de weg afgescheiden. Aan de zuidzijde wordt de voortuin afgesloten door een borstwering die tussen het huis en de weg is geplaatst. Een opening in deze muur geeft toegang tot een trap die leidt naar de lager gelegen tuin aan de achterzijde. N.B. Het villapark Oosterduin, waarin het landhuis is gesitueerd, is vanaf 1914 naar ontwerp van de landschapsarchitect L.A. Springer aangelegd op de gelijknamige buitenplaats. De Burgemeester den Texlaan heette toen Westerlaan. Gelijktijdig met De Kroft ontwierp Smits de villa's De Elshorst en Eykengaerde, respectievelijk tegenover en naast De Kroft gelegen tot de Elshorst in 1980/81 is gesloopt.
Bij landhuis De Kroft ontwierp Smits niet alleen het exterieur en de indeling van het interieur, maar tevens de inrichting van het huis, zoals betimmering en gebruiksvoorwerpen, alsmede de omringende tuin. Het huis verkeert nog grotendeels in oorspronkelijke staat. Alleen aan de oostzijde is een klein door een groot raam vervangen en is een loggia met ramen dichtgezet. Tevens zijn ramen toegevoegd in de zuidgevel van de tekenkamer. Op het terrein is in 1925 in de noordoost hoek een broeikas gebouwd, in 1926 aan de zuidzijde een tuinhuisje en in 1979 een afdakje (deze onderdelen worden niet afzonderlijk beschermd). In het interieur is de functie van enkele vertrekken gewijzigd. De vroegere tekenkamer fungeert bijvoorbeeld tegenwoordig als keuken (de omschrijving van de indeling van het interieur gaat uit van de oorspronkelijke situatie).
Omschrijving
Landhuis De Kroft heeft een samengestelde plattegrond bestaande uit een rechthoekig woongedeelte met lange zijde evenwijdig aan de weg en een schuin naar het noordoosten uitgebouwde vleugel waarin het kantoor was ondergebracht. Het uiteinde van deze vleugel heeft twee bouwlagen, voor het overige bestaat het pand uit een onderhuis, begane grond en verdieping over een gedeelte van het oppervlak. De verdieping is voor het merendeel opgenomen in de kap welke met riet is gedekt, voorzien van vorstpannen op de nok.
Het huis is opgetrokken uit een klein formaat handvorm baksteen in verschillende tinten, gedeeltelijk gesinterd, en gemetseld in Vlaams verband en in diverse sierverbanden. De tekenkamer in de noordoost vleugel bestaat uit gepotdekselde delen.
Op sommige plaatsen, vooral onder de uiteinden van een latei, onder en boven een vensterstrook of ter afwisseling van siermetselwerk in de schoorstenen, zijn naar Engels voorbeeld roodbruine tegels in het metselwerk aangebracht, zowel horizontaal als verticaal, soms gestapeld ter hoogte of breedte van een baksteen.
Het huis heeft een vrije indeling van de plattegrond. Daarin zijn naar Engels voorbeeld verschillende vertrekken voor verschillende functies onderscheiden. Deze zijn zo gerangschikt, rekening houdend met het uitzicht en de toetreding van licht en lucht, dat een optimaal wooncomfort bereikt kon worden. Om direct contact met de natuur te bewerkstelligen is het huis, vooral aan de zuidoost zijde, voorzien van diverse balkons en loggia's.
Op de noordwest hoek bevindt zich op de begane grond als verbindingselement tussen de woonvertrekken in de zuidelijke vleugel en de werkruimten in de noordoost vleugel: ingangspartij, hal en trappenhuis met zowel steektrap als wenteltrap. In het onderhuis bevindt zich hier tussen de eetkamer in de zuidvleugel en opslagruimten in de noordoostvleugel de (voormalige) keuken met trappenhuis. Op de verdieping zijn slaapkamers en badkamer ondergebracht.
Het huis heeft rondom kleine vensters met glas-in-lood ramen in ongeschilderde eikenhouten kozijnen. Voor het merendeel zijn deze vensters tot stroken gekoppeld en veelal direct onder de dakrand geplaatst.
Aan de voorzijde (west) bevindt zich links van het midden een uitgebouwd ingangsportaal, voorzien van een zware ongeverfde eikenhouten opgeklampte deur met ijzeren beslag en nagels. Het portaal wordt afgedekt door een kap met wolfseind, bedekt met riet, en heeft een geveltop met vakwerk en siermetselwerk in keperverband.
Rechts van de ingang is op de begane grond een driedelig venster geplaatst. Daarboven is het muurwerk doorgetrokken en voorzien van een zevendelig venster voor de slaapkamer op de verdieping, die ten opzicht van het hoofdschilddak is uitgebouwd en wordt afgedekt door een eigen schilddak met wolfseind. Tussen de vensters van begane grond en verdieping is een gevelsteen geplaatst met daarop onder meer het bouwjaar - 1918 - en de naam van het huis.
Rechts van het midden bevindt zich een uitgebouwde schoorsteen die naar boven in breedte afneemt. De schoorsteen is voorzien van siermetselwerk, onder andere in horizontale stroken bij de overgang van het bredere naar het smallere deel.
Rechts van de schoorsteen heeft de begane grond nog een tweedelig raam ten behoeve van het zitje (inglenook) bij de haard; links van de ingangspartij bevinden zich op de begane grond twee toiletraampjes en in het onderhuis een vierdelig venster.
De noordelijke zijgevel heeft rechts van het midden een licht naar vorenspringend gedeelte dat over drie bouwlagen is opgemetseld en eindigt in een schoorsteen met siermetselwerk. Dit gedeelte doorbreekt de kap en wordt afgedekt door een zadeldak dat in het grote dak is ingelaten. In het onderhuis heeft dit gedeelte rechts een rondboogopening met, iets teruggelegen, een opgeklampte eikenhouten deur (dienstingang) met nagels en aan de bovenzijde een venster. Voor het overige is het gevelvlak voorzien van smalle vensternissen en vierkante raampjes, onder andere op de hoeken recht onder de schilden van het zadeldak.
Links en rechts van het naar vorenspringende deel hebben onderhuis en begane grond horizontale vensterstroken. Rechts bevindt zich in de uitgebouwde ingangspartij aan deze noordzijde een venster met recht daaronder eenzelfde raam ten behoeve van de provisiekamer in het onderhuis. Het dakschild heeft aan de rechterzijde een driedelig dakraam.
Op de overgang van het drie bouwlagen hoge deel naar de vleugel van twee bouwlagen is een buitentrap onder met riet gedekt schilddak geplaatst, waarmee rechtstreeks de tekenkamer bereikt kan worden.
De (voormalige) tekenkamer is gelegen boven een uit baksteen opgetrokken loods en heeft rondom gepotdekselde delen met vensterstroken aan noord- en zuidzijde (de vensters aan de zuidzijde zijn later toegevoegd) en, naar Engels voorbeeld, een groot atelierraam (gridraam) aan de oostzijde. De loods heeft onder dit raam een grote deur en aan de zuidzijde vensters. De tekenkamer is voorzien van een open kapconstructie met rieten dak, dat aan de noord- en zuidzijde wordt doorbroken door een vensterstrook.
Het gedeelte in de hoek tussen de werk- en de woonvleugel bevat aan de zuidzijde in het onderhuis een klein raampje en op de begane grond een vensterstrook en deur (op de zuidoost hoek). Deze openen op een houten balkon vanwaar een trap naar beneden naar de tuin leidt. De verdieping hierboven heeft in de met riet gedekte kap een loggia en aan de oostzijde een dakraam.
De woonvleugel opent in het onderhuis op de tuin aan de oostzijde met een loggia en een groot raam (later aangebracht ter vervanging van een smalle horizontale vensterstrook), op de begane grond met een vensterstrook (waarvan het linker deel oorspronkelijk een loggia was) en in de kap met een nog smallere strook.
De zijgevel van het woongedeelte (zuid) heeft een erker over twee verdiepingen, ook wel baywindow genoemd, afgedekt door een schilddak dat in de grote kap is ingelaten. De erker is gebouwd op een bakstenen borstwering en bestaat uit houten stijlen en regels die ter hoogte van onderhuis en begane grond zijn dichtgezet met glas-in-lood ramen. De strook daartussen is opgevuld met siermetselwerk in keperverband.
Links van de erker bevindt zich in het onderhuis een tweedelig raam, rechts het venster van de loggia aan de oostzijde.
De kap en de uitgebouwde schoorsteen aan de voorzijde hebben aan deze zuidkant een klein vierkant raam.
De indeling en de detaillering van het interieur - met onder meer vakwerkmuren, balken en inglenooks (zitjes bij de openhaarden) - zijn goed bewaard gebleven.
Waardering
Landhuis De Kroft is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde en typologische waarde als representatief voorbeeld van een landhuis c.q. atelierwoning uit het tweede decennium van de 20ste eeuw, ontworpen onder invloed van de Engelse landhuisarchitectuur (vooral van het werk van R.N. Shaw en E.L. Lutyens), alsook vanwege de gaafheid van hoofdvorm en detaillering, van zowel exterieur als interieur, en de toegepaste materialen. Tevens van belang binnen het oeuvre van de architect en wegens de situationele waarde en ensemblewaarde door de beeldbepalende ligging aan de rand van het vanaf 1914 ontwikkelde villapark Oosterduin te Aerdenhout.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
LANDHOUSE "De Kroft", built in 1917-1918 by architect J.P. Smits as living and working space for himself and his family.
The house was built following the example of English country house architecture from the end of the 19th century, particularly the work of R.N. Shaw and Sir E.L. Lutyens.
The landhouse is situated on the eastern edge of villa park Oosterduin at the transition from the beach ridge to the beach plain, whereby the terrain decreases in height from west to east. The name of the villa thus means: high sandy ground. To the south of the house flows a small stream. Due to this situation, only the ground floor and first floor are visible from the front (west) and the basement is located on this side below ground.
The house is separated from the road at the front (west) by a shallow garden. On the south side the front garden is enclosed by a breast wall placed between the house and the road. An opening in this wall provides access to a staircase leading to the lower situated garden on the rear side. N.B. The villa park Oosterduin, in which the landhouse is situated, has been laid out since 1914 according to the design of landscape architect L.A. Springer on the similarly named country estate. The Burgemeester den Texlaan was then called Westerlaan. Simultaneously with De Kroft, Smits designed the villas De Elshorst and Eykengaerde, situated respectively opposite and next to De Kroft until the Elshorst was demolished in 1980/81.
At landhouse De Kroft, Smits designed not only the exterior and the layout of the interior, but also the furnishing of the house, such as panelling and items of use, as well as the surrounding garden. The house remains largely in its original state. Only on the east side has a small window been replaced by a large window and has a loggia with windows been closed off. Windows have also been added to the south facade of the drawing room. A greenhouse was built on the property in the northeast corner in 1925, a garden shed on the south side in 1926 and a lean-to in 1979 (these components are not individually protected). In the interior the function of some rooms has changed. The former drawing room, for example, now serves as a kitchen (the description of the interior layout is based on the original situation).
Description
Landhouse De Kroft has a composite floor plan consisting of a rectangular residential section with its long side parallel to the road and a wing built at an angle towards the northeast in which the office was housed. The end of this wing has two storeys; otherwise the building consists of a basement, ground floor and first floor over part of the floor area. The first floor is largely contained within the roof which is tiled with reed, provided with frost tiles on the ridge.
The house is constructed of a small format handmade brick in various shades, partly sintered, and laid in Flemish bond and in various decorative bonds. The drawing room in the northeast wing consists of tile-covered parts.
In some places, especially below the ends of a lintel, below and above a window strip or alternating with decorative brickwork in the chimneys, reddish-brown tiles have been laid in the brickwork following English example, both horizontally and vertically, sometimes stacked to the height or width of a brick.
The house has a free floor plan layout. In this, following English example, various rooms for different functions are distinguished. These are arranged in such a way, taking into account the view and the admission of light and air, that optimal living comfort could be achieved. In order to create direct contact with nature, the house, especially on the south-east side, is provided with various balconies and loggias.
On the north-west corner on the ground floor is located as a connecting element between the living rooms in the southern wing and the work spaces in the northeast wing: entrance section, hall and stairwell with both a straight staircase and a spiral staircase. In the basement is located here between the dining room in the south wing and storage rooms in the northeast wing the (former) kitchen with stairwell. On the first floor are bedrooms and bathroom.
The house has small windows all around with leaded glass windows in unpainted oak frames. For the most part these windows are coupled into strips and mostly placed directly below the roof edge.
On the front (west) to the left of the centre is a projecting entrance portal, provided with a heavy unpainted oak clamped door with iron fittings and nails. The portal is covered by a roof with half-hipped end, covered with reed, and has a gable top with half-timbering and decorative brickwork in herringbone bond.
To the right of the entrance on the ground floor is a three-part window. Above this the masonry continues and is provided with a seven-part window for the bedroom on the first floor, which is built out in relation to the main hipped roof and is covered by its own hipped roof with half-hipped end. Between the windows of ground floor and first floor is placed a foundation stone with, among other things, the building year - 1918 - and the name of the house.
To the right of the centre is a projecting chimney which decreases in width upwards. The chimney is provided with decorative brickwork, among other things in horizontal strips at the transition from the wider to the narrower part.
To the right of the chimney the ground floor has another two-part window for the sitting room (inglenook) at the fireplace; to the left of the entrance section on the ground floor are two toilet windows and in the basement a four-part window.
The northern side facade has to the right of the centre a slightly projecting section that is laid up over three storeys and ends in a chimney with decorative brickwork. This section breaks through the roof and is covered by a gabled roof set into the large roof. In the basement this section has on the right a round-arch opening with, set back slightly, a clamped oak door (service entrance) with nails and above it a window. For the rest the facade area is provided with narrow window openings and square small windows, among other things at the corners directly below the roof shields of the gabled roof.
To the left and right of the projecting part basement and ground floor have horizontal window strips. On the right in the projecting entrance section on this north side is a window with directly below it the same window for the pantry in the basement. The roof shield has on the right side a three-part roof window.
At the transition from the three-storey section to the wing of two storeys is placed an external staircase under a reed-covered hipped roof, by means of which the drawing room can be directly reached.
The (former) drawing room is located above a shed constructed of brick and has tile-covered parts all around with window strips on the north and south sides (the windows on the south side were added later) and, following English example, a large studio window (grid window) on the east side. The shed has below this window a large door and on the south side windows. The drawing room is provided with an open roof truss structure with reed roof, which is broken on the north and south sides by a window strip.
The section in the corner between the work and residential wings contains on the south side in the basement a small window and on the ground floor a window strip and door (on the south-east corner). These open onto a wooden balcony from which a staircase down to the garden leads. The first floor above has in the reed-covered roof a loggia and on the east side a roof window.
The residential wing opens into the basement to the garden on the east side with a loggia and a large window (later installed as replacement for a narrow horizontal window strip), on the ground floor with a window strip (of which the left part was originally a loggia) and in the roof with an even narrower strip.
The side facade of the residential section (south) has a bay window over two storeys, also called a bay-window, covered by a hipped roof set into the large roof. The bay window is built on a brick breast wall and consists of wooden posts and rails which are filled at the level of basement and ground floor with leaded glass windows. The strip between is filled with decorative brickwork in herringbone bond.
To the left of the bay window is in the basement a two-part window, on the right the window of the loggia on the east side.
The roof and the projecting chimney on the front have on this south side a small square window.
The layout and detailing of the interior - with among other things half-timbered walls, beams and inglenooks (sitting areas at the fireplaces) - are well preserved.
Valuation
Landhouse De Kroft is of general importance for its architectural and cultural-historical value and typological value as a representative example of a landhouse c.q. studio dwelling from the second decade of the 20th century, designed under the influence of English country house architecture (especially the work of R.N. Shaw and E.L. Lutyens), as well as for the completeness of its main form and detailing, of both exterior and interior, and the materials used. Also of importance within the oeuvre of the architect and for its situational value and ensemble value due to its distinctive location on the edge of the villa park Oosterduin developed since 1914 in Aerdenhout.
Nearby in the register
- Grensafbakening, Hekpalen DuinvlietspadGrensafbakeningunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Duinvlietspad 9Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Boerderij, Elswoutslaan 24Boerderijunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Elswoutslaan bij 24Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.