Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Donkerelaan 2
Bloemendaal, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1871
- Address
- Donkerelaan 2, 2061 JL Bloemendaal (and others)
- Place
- Bloemendaal
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.40931, 4.61558
- Monument number
- 511140
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Amsterdam" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Witte VILLA met vierkante hoektoren en dubbel dienstgebouw, overhoeks gesitueerd in ruime tuin op de hoek van Donkerelaan en Brederodelaan. De villa werd in 1871 gebouwd in opdracht van mevrouw C.E. van Valkenburg-Teding van Berkhout naar ontwerp van A. van der Steur. In 1916 werd de villa onder meer in de noord-westhoek uitgebreid met een qua stijl bijpassend bouwvolume waarvan de genoemde hoektoren en een smalle risalerende topgevel aan de westzijde deel uitmaken. De eclectische bouwstijl van het pand kan in de verschijning van 1916 worden beschouwd als te zijn afgeleid van de zogenaamde "Italiaanse villa met toren", waarvan de onregelmatige hoofdvorm in combinatie met toren, flauw hellende zadeldaken en een neo-classicistische decoratie de belangrijkste kenmerken zijn.
De villa heette oorspronkelijk "Villa Franca", in 1916 "Marialust" en vervolgens "Castagnola". De inmiddels in twee woningen gedeelde villa draagt thans (1994) geen naam. De noordzijde van de villa ressorteert onder nummer 2, de zuidzijde onder nummer 4. De westelijke helft van het tegen de noord-oosthoek gesitueerde dienstgebouw heeft als nummer 4A.
De tuin wordt vanaf de openbare weg betreden via drie ingangen, elk gemarkeerd door lage witgepleisterde vierkante pijlers met vierkante afdekplaat. Deze pijlers vallen ook onder de bescherming.
Omschrijving
Op vrijwel rechthoekig grondplan gebouwde villa bestaande uit parterre, verdieping en kapverdieping onder een uit zadeldaken samengestelde kap met overstekken en flauwe dakhellingen. Op het grondplan staan verschillende bouwlichamen. Aan de westzijde - met de noklijn min of meer evenwijdig aan de Brederodelaan - staat een breed bouwlichaam onder flauw hellend zadeldak. Dit is de voorzijde van de villa. Haaks op de achterzijde (O) van dit westelijk bouwlichaam staan twee bouwlichamen van ongelijke breedte met elk een puntgevel. Deze beide bouwlichamen worden van elkaar gescheiden door een smal platgedekt bouwlichaam .
Het muurwerk is opgetrokken in witgepleisterde baksteen op grijsgeverfde plint. De vensters zijn alle van hout, merendeels T-vormig en voorzien van schuiframen of draairamen. Veel vensters hebben blinden. De deuren naar balkons en platforms hebben merendeels dubbele scharnierende deuren (terrasdeuren). De balustrades van de balkons en platforms bestaan uit ijzeren hekwerk tussen muurdammen waarop platte ijzeren siervazen staan. De samengestelde kap is zinkgedekt met roeven. De overstekken met de gootlijsten rusten op de sporen. Het paviljoendak van de toren heeft lei in Maasdekking, bekroond door een loden piron. Elk van de vier dakschilden van het paviljoendak van de toren heeft een kleine dakkapel. De gootlijst van het paviljoendak rust op consoles.
Van de overwegend neo-classicistische decoratie, worden de verticale elementen voornamelijk gevormd door lisenen op de hoeken en de horizontale elementen door dubbele cordonlijsten ter hoogte van de verdiepingvloer. Neo-classicistisch zijn voorts onder meer de cordonlijsten en de bekroningen boven vensters en deuren. Deze bekroningen hebben de vorm van gestucte lijsten op consoles. Het reliëf van de gevels wordt ook gevormd door brede horizontale banden onder de gootlijsten en door spaarvelden in de diverse gevels.
De westzijde (voorzijde) heeft een smalle (eerder genoemde) risaliet met topgevel die de voet van de grote langskap doorbreekt en die wordt afgesloten door een kleine steekkap. De enkele vensteras van deze risaliet bevat op parterre en verdieping een smal venster en ter hoogte van de kapverdieping een rondboogvenster van dezelfde breedte. Het gevelgedeelte links (N) van de risaliet is twee vensterassen breed en heeft over de gehele breedte een op vier vierkante pijlers rustend balkon dat wordt bereikt via de terrasdeuren van de verdieping. De meest linkse vensteras vormt de breedte van de toren. Deze toren heeft ter hoogte van de tweede verdieping twee smalle, naast elkaar geplaatste, rondboogvensters. Rechts (Z) van de risaliet bevindt zich het uit 1871 daterende gedeelte van de westgevel. Dit is een breed gevelgedeelte van drie vensterassen. De parterre heeft twee gekoppelde vijfzijdige serres. Deze serres dateren van na de bouwtijd, maar bestonden al bij de uitbreiding van 1916 (kadaster). De serres hebben houten kozijnen met glas-in-lood in de bovenlichten en worden deels afgedekt door dakschilden met mastiek. Boven elke serre is een klein platform met balustrade dat wordt bereikt via de terrasdeuren in de twee buitenste vensterassen op de verdieping.
De noordzijde heeft rechts (W) de toren met een breedte van één vensteras, waarin zich zowel op de parterre als verdieping een groot venster en ter hoogte van de tweede verdieping twee smalle naast elkaar geplaatste rondboogvensters bevinden. Het gevelvlak links (O) van de toren heeft op de begane grond een uitbouw met daarop een platform met balustrade. De op de oosthoek geplaatste schoorsteen is een latere toevoeging die buiten de bescherming blijft.
De oostzijde heeft links (Z) een breed symmetrisch ingedeeld bouwlichaam met puntgevel en een breedte van drie vensterassen. De middelste vensteras bevat de hoofdingang. Deze as is vormt een smalle risaliet. Boven de hoofdingang bevindt zich een op twee stijlen rustend balkon dat wordt betreden via terrasdeuren op de verdieping. De geveltop is overkragend en voorzien van een smal getoogd venster. Gescheiden door het eerder genoemde platgedekte bouwlichaam ter breedte van een vensteras, staat rechts (N) een bouwlichaam met een breedte van twee vensterassen. Dit bouwlichaam heeft een puntgevel met in de top een getoogd venster.
Aan de zuidzijde bevindt zich links (west) de risalerende kopse zijde van het westelijk bouwlichaam. Deze zijde vormt een puntgevel ter breedte van één vensteras met een venster ter hoogte van parterre, verdieping en kapverdieping. Het venster van de kapverdieping heeft een taps toelopend dubbel raam dat in 1955 ter vervanging van een smaller getoogd venster werd aangebracht. Het resterende deel van de zijdzijde ligt terug. Dit gevelvlak bevat twee brede vensterassen waarin zich op de op de parterre terrasdeuren bevinden. Op de verdieping heeft alleen de meest westelijke vensteras een schuifraam. De oostelijke is blind.
De tegen de noordoostelijke hoek van de villa gebouwde dienstgebouwen staan naast en tegen elkaar en bevatten drie paar vleugeldeuren ten behoeve van paard en koetsen, direct uitkomend op de Donkerelaan. Het linkse (lagere) dienstgebouw (Z) dateert net als de villa uit 1871. Het rechtse dienstgebouw is hier later, doch voor 1921 (kadaster) aan toegevoegd. De verdieping van dit rechtse gebouw werd in 1923 aan de achterzijde vergroot.
De dienstgebouwen staan elk op rechthoekig grondplan met de noklijnen van de overstekende pangedekte zadeldaken haaks op de Donkerelaan. Het linkse dienstgebouw (Z) bestaat uit parterre met kap, in oorsprong respectievelijk ten behoeve van koetshuis en hooizolder. Het linkse dienstgebouw heeft één paar vleugeldeuren met daarboven in de geveltop een dubbele transportdeur. Dit dienstgebouw is smaller dan het rechtse dienstgebouw (N) dat twee paar vleugeldeuren heeft en dat bestaat uit parterre, verdieping en kap, in oorsprong respectievelijk ten behoeve van koetshuis, stal en op de verdieping gelegen koetsierswoning. De voorgevel van de verdieping is teruggeplaatst zodat zich boven de dubbele vleugeldeuren een dakterras bevindt. Beide gebouwen zijn opgetrokken in witgepleisterde baksteen op een creme gekleurde plint. Het rechter gebouw heeft aan de voorzijde in het pleisterwerk nagebootst voegwerk. De geveltoppen zijn bekleed met verticaal beschot dat aan de onderzijde is gepunt. Waar de windveren in de top samenkomen bevindt zich vrijhangend houten lofwerk.
De tuin wordt vanaf de openbare weg betreden via drie ingangen, elk gemarkeerd door lage witgepleisterde vierkante pijlers met vierkante afdekplaat.
Waardering
De villa met bijbehorende dienstgebouwen en hekpijlers is van algemeen belang uit cultuurhistorisch en architectuurhistorisch oogpunt als representatief voorbeeld van de individuele eclectische villabouw, die vanaf het derde kwart van de 19de eeuw - voorafgaand aan de ontwikkeling van de villaparken - in de natuurrijke gebieden buiten de Bloemendaalse dorpskernen opkwam. De villa is ook van belang vanwege de markante stedebouwkundige situering.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
White VILLA with square corner towers and double service building, situated diagonally in an extensive garden at the corner of Donkerelaan and Brederodelaan. The villa was built in 1871 on behalf of Mrs C.E. van Valkenburg-Teding van Berkhout according to a design by A. van der Steur. In 1916 the villa was extended, notably in the north-western corner, with a building volume matching the style, of which the aforementioned corner towers and a narrow projecting gable at the western side form part. The eclectic building style of the property as it appeared in 1916 can be considered as derived from the so-called "Italian villa with tower", of which the irregular main form in combination with tower, gently sloping gabled roofs and neo-classical decoration are the most important characteristics.
The villa was originally called "Villa Franca", in 1916 "Marialust" and subsequently "Castagnola". The villa, now divided into two dwellings, currently bears no name (1994). The northern side of the villa falls under number 2, the southern side under number 4. The western half of the service building situated at the north-eastern corner has number 4A.
The garden is accessed from the public road via three entrances, each marked by low whitewashed square piers with square capping. These piers also fall under the protection.
Description
Villa built on an almost rectangular ground plan consisting of ground floor, first floor and attic storey under a roof composed of gabled roofs with overhangs and gentle roof slopes. On the ground plan there are several building masses. On the western side - with the ridge line more or less parallel to Brederodelaan - there is a broad building mass under a gently sloping gabled roof. This is the front of the villa. At right angles to the rear (E) of this western building mass stand two building masses of unequal width each with a pointed gable. These two building masses are separated from each other by a narrow flat-roofed building mass.
The walls are built of whitewashed brickwork on a grey-painted plinth. The windows are all of wood, mostly T-shaped and fitted with sash windows or casement windows. Many windows have blinds. The doors to balconies and platforms mostly have double hinged doors (terrace doors). The balustrades of the balconies and platforms consist of iron railings between wall piers upon which flat iron ornamental vases stand. The composed roof is zinc-clad with guttering. The overhangs with the cornice lines rest on the bearing timbers. The pavilion roof of the tower has slate in Dutch bond, crowned by a lead finial. Each of the four roof slopes of the pavilion roof of the tower has a small roof dormer. The cornice line of the pavilion roof rests on consoles.
Of the predominantly neo-classical decoration, the vertical elements are mainly formed by pilaster strips at the corners and the horizontal elements by double string courses at the height of the first-floor slab. Neo-classical are furthermore, among others, the string courses and the cresting above windows and doors. These crestings have the form of stuccoed mouldings on consoles. The relief of the facades is also formed by broad horizontal bands below the cornice lines and by reveal panels in the various facades.
The western side (front) has a narrow (aforementioned) projecting element with gable ending with a small roof coping. The single window bay of this projecting element contains at ground floor and first floor a narrow window and at the height of the attic storey a round-headed window of the same width. The facade section to the left (N) of the projecting element is two window bays wide and has across its entire width a balcony resting on four square piers which is accessed via the terrace doors of the first floor. The leftmost window bay forms the width of the tower. This tower has at the height of the second floor two narrow, side-by-side placed, round-headed windows. To the right (S) of the projecting element is the part of the west facade dating from 1871. This is a broad facade section of three window bays. The ground floor has two coupled five-sided conservatories. These conservatories date from after the original building period but already existed at the time of the 1916 extension (cadastre). The conservatories have wooden frames with leaded glass in the fanlights and are partly covered by roof slopes with mastic. Above each conservatory is a small platform with balustrade which is accessed via the terrace doors in the two outer window bays on the first floor.
The northern side has to the right (W) the tower with a width of one window bay, in which on both the ground floor and first floor there is a large window and at the height of the second floor two narrow side-by-side placed round-headed windows. The facade surface to the left (E) of the tower has on the ground floor a projection with above it a platform with balustrade. The chimney placed on the eastern corner is a later addition which falls outside the protection.
The eastern side has on the left (S) a broad symmetrically divided building mass with pointed gable and a width of three window bays. The middle window bay contains the main entrance. This axis forms a narrow projecting element. Above the main entrance is a balcony resting on two posts which is entered via terrace doors on the first floor. The gable top is overhanging and furnished with a narrow arched window. Separated by the aforementioned flat-roofed building mass with the width of one window bay, to the right (N) stands a building mass with a width of two window bays. This building mass has a pointed gable with an arched window in the top.
On the southern side is located to the left (west) the projecting gable end of the western building mass. This side forms a pointed gable with the width of one window bay with a window at the height of the ground floor, first floor and attic storey. The window of the attic storey has a tapering double frame which was installed in 1955 to replace a narrower arched window. The remaining part of the south side is set back. This facade surface contains two broad window bays in which terrace doors are located on the ground floor. On the first floor only the westernmost window bay has a sash window. The eastern one is blank.
The service buildings built against the north-eastern corner of the villa stand next to and against each other and contain three pairs of double doors for horses and carriages, directly opening onto Donkerelaan. The left (lower) service building (S) dates, like the villa, from 1871. The right service building was added here later, but before 1921 (cadastre). The first floor of this right building was enlarged at the rear in 1923.
The service buildings each stand on a rectangular ground plan with the ridge lines of the overhanging pantile-clad gabled roofs at right angles to Donkerelaan. The left service building (S) consists of ground floor with loft, originally respectively for coach house and hayloft. The left service building has one pair of double doors with above it in the gable top a double transport door. This service building is narrower than the right service building (N) which has two pairs of double doors and which consists of ground floor, first floor and loft, originally respectively for coach house, stable and on the first floor located coachman's dwelling. The front facade of the first floor is set back so that above the double hinged doors there is a roof terrace. Both buildings are built of whitewashed brickwork on a cream-coloured plinth. The right building has at the front in the plasterwork imitated pointing. The gable tops are clad with vertical boarding which is pointed at the underside. Where the wind braces meet at the top there is freely-hanging wooden ornamental work.
The garden is accessed from the public road via three entrances, each marked by low whitewashed square piers with square capping.
Valuation
The villa with attached service buildings and entrance piers is of general interest from a cultural-historical and architectural-historical perspective as a representative example of individual eclectic villa construction, which from the third quarter of the 19th century - preceding the development of villa parks - emerged in the nature-rich areas outside the Bloemendaal village centres. The villa is also of importance because of its striking urban planning situation.
Nearby in the register
- Woonhuis, Zomerzorgerlaan 4Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Aelbertsbergweg 1Boerderijunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Duinwijckweg 14Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Lage Duin en Daalseweg 15 ABijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.