Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Kerklaan 23
Zandberg, Drenthe, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931
- Address
- Kerklaan 23, 9564 PA Zandberg (Borger-Odoorn 22)
- Place
- Zandberg
- Municipality
- Borger-Odoorn
- Province
- Drenthe
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.91841, 7.02587
- Monument number
- 510998
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Composite: 231. Haren." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Roomskatholieke kerk gewijd aan de Heilige Jozef gebouwd in 1931.
De overvolle gemeente van het Duitse Rüttenbrock begon in het begin van de negentiende eeuw met het afbranden van het hoogveen rond Zandberg om het geschikt te maken voor het verbouwen van boekweit. Bij gemis aan een roomskatholieke parochie in de directe omgeving werd in 1843 de Parochie gewijd aan de Heilige Jozef opgericht door H. van Kessel. De parochie liet een waterstaatskerk en een pastorie bouwen, die in 1858, met een uitbreiding van de kerk, aan elkaar gebouwd werden.
In 1931 werd de huidige kerk gebouwd, naar ontwerp van Theo Elsberg uit Almelo. Van de oude kerk werd de pastorie, zij het vergroot en in voorkomen gewijzigd, behouden. De kruisweg, aangebracht in bij de bouw reeds daarvoor aangebrachte nissen, is geschilderd door Wijnold Geraedts uit Warmond in 1943 bij het 100-jarig bestaan van de parochie.
In de periode 1960-84 heeft met name het koor enige veranderingen ondergaan. De laatste ingrepen betroffen het verplaatsen van orgel naar de noordwand van koor en het aanbrengen van verhoogde banken in de noorder arm van het transept voor het zangkoor.
De aangebouwde pastorie, met dezelfde stylistische trekken, is voor bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
In gesinterde baksteen opgetrokken driebeukige basiliek met schoudertransept onder met leien gedekte zadeldaken. 5/8ste gesloten absis. Zijbeuken onder platte daken met kenmerkende randen. Het schip telt vier traveeën, op de scheidingen, evenals aan de transeptuiteinden en de absis steunberen. Alle vensters zijn spitsboogvormige en uitgevoerd met glas-in-lood. Tegen de westgevel geplaatst een klokkentoren op vierkante basis. Luidklok met handbediend luidmechanisme. Mechanisch torenuurwerk, gemaakt in 1931, door de firma Eijsbouts te Asten. In de voet aan de voorzijde drie en erboven twee spitsboogvensters. In de top aan vier zijden de galmgaten met galmborden, opgenomen in decoratief metselwerk en een wijzerplaat.
De entree bevindt zich in een portiek in van archivolten in de aangebouwde narthex. Erboven een zeslicht van spitsbogen. Aan weerszijden van de entree en in de top licht sleuven.
De traveegevels hebben op de begane grond en in de lichtbeuk drie gekoppelde spitsboogvensters met glas-in-lood. In de kopgevels van de transeptarmen een zeslicht van spitsbogenIn de kopgevel van het transept en van de dwarsbeuken eenzelfde vijflicht als in de voorgevel.
In de noordoosthoek en de zuidoosthoek aanbouwen onder zadeldaken in de oksels, de laatste met een twee aanbouw met een zeslicht van spitsbogen.
De kerk is met een tussenlid verbonden aan de pastorie. In dit volume drie gekoppelde spitsbogen.
Interieur
Schoon metselwerk onder een zadeldak met cassettes. Per travee twee spitsbogen met zwarte natuurstenen deelzuil. Vijfzijdige absis met dertien portretten, van de twaalf apostelen en van de H. Jozef, boven kruismotieven met de namen en het attribuut van de afgebeelde persoon. Kruiswegstatiën in nissen. In de zijbeuken dwarsgeplaatste spitsbogen. Oorspronkelijke tegelvloer, banken en bankenplan. Nieuw altaar (20c). Westbalkon met houten balustrade. In de noordwesthoek onder de toren de mariakapel, in de zuidwesthoek de doopkapel gewijzigd tot dagkapel. De kapel in de noordoosthoek is dichtgezet met de wijziging van zangkoor banken en de herplaatsing van het orgel. Orgel en orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg.
Waardering
Kerk van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang:
- vanwege de beelbepalende ligging
- vanwege de typologie
- vanwege de gaafheid
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Roman Catholic church dedicated to Saint Joseph built in 1931.
The overcrowded parish of the German Rüttenbrock began in the early nineteenth century by burning off the peat bog around Zandberg to make it suitable for growing buckwheat. Lacking a Roman Catholic parish in the immediate vicinity, in 1843 the Parish dedicated to Saint Joseph was established by H. van Kessel. The parish had a waterworks church and a rectory built, which in 1858, with an expansion of the church, were built adjoining one another.
In 1931 the present church was built, designed by Theo Elsberg from Almelo. From the old church, the rectory was retained, though enlarged and altered in appearance. The Stations of the Cross, placed in niches provided during construction, were painted by Wijnold Geraedts from Warmond in 1943 on the occasion of the parish's 100th anniversary.
In the period 1960-84, in particular the choir underwent some changes. The latest interventions concerned the relocation of the organ to the north wall of the choir and the installation of raised benches in the north arm of the transept for the choir.
The adjoining rectory, with the same stylistic features, is of subordinate importance for conservation purposes.
Description
Three-aisled basilica built in sintered brick with shouldered transept beneath gabled roofs covered with slate tiles. 5/8th closed apse. Side aisles beneath flat roofs with characteristic edgings. The nave comprises four bays, with buttresses at the divisions, as well as at the transept ends and the apse. All windows are pointed-arched and executed in leaded glass. Attached to the west facade a bell tower on a square base. Sounding bell with hand-operated ringing mechanism. Mechanical tower clock, made in 1931, by the firm Eijsbouts in Asten. Three pointed-arched windows in the base at the front and two above. In the top at four sides the sound holes with sounding boards, incorporated in decorative brickwork and a clock face.
The entrance is located in a porch with archivoles in the adjoining narthex. Above it a six-light of pointed arches. On either side of the entrance and in the top light slots.
The bay gables have on the ground floor and in the clerestory three coupled pointed-arched windows with leaded glass. In the gable ends of the transept arms a six-light of pointed arches. In the gable end of the transept and of the cross aisles the same five-light as in the front facade.
In the northeast corner and the southeast corner annexes beneath gabled roofs in the recesses, the latter with an annex with a six-light of pointed arches.
The church is connected to the rectory by an intermediate section. In this volume three coupled pointed arches.
Interior
Plain brickwork beneath a gabled roof with coffering. Per bay two pointed arches with black natural stone half-columns. Five-sided apse with thirteen portraits, of the twelve apostles and of Saint Joseph, above cross motifs with the names and attributes of the depicted person. Station of the Cross reliefs in niches. In the side aisles pointed arches placed transversely. Original tile floor, benches and bench layout. New altar (20th century). West gallery with wooden balustrade. In the northwest corner beneath the tower the Mary chapel, in the southwest corner the baptistry modified into a daily chapel. The chapel in the northeast corner is closed off with the modification of choir benches and the relocation of the organ. The organ and organ case are not of value from the perspective of monument conservation.
Valuation
Church of cultural, architectural-historical and urban-planning significance:
- because of its visually defining location
- because of its typology
- because of its integrity
Nearby in the register
- Boerderij(M1), Kavelingen 33Boerderijunder 1 mi
- Schoolgebouw, Marktstraat 43Onderwijs en wetenschap1 mi
- Kerk, Kerkstraat 9Kerk en kerkonderdeel1 mi
- Sluiswachterswoning (C), Sluisstraat 149Waterkering en -doorlaat2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.