TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Boerderij, Jonkerschap 1

Achlum, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Boerderij
Category
onroerend gebouwd
Built (approximately)
1850 - 1900
Address
Jonkerschap 1, 8806 KP Achlum (Waadhoeke 21)
Place
Achlum
Municipality
Waadhoeke
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.14818, 5.48186
Monument number
510847

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

Digital Commonwealth, Boston Public Library

5 historical maps cover this location, the earliest the 1829 map "Choro-topographische kaart der Noordelijke provincien van het Koningrijk der Nederlanden" (Digital Commonwealth, Boston Public Library).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

In aanleg vroeg 18de-eeuwse of oudere BOERDERIJ met aangebouwde vermoedelijk nog eerste helft 19de-eeuwse STELPBOERDERIJ, gelegen op omgracht terrein. Het bedrijfsgedeelte (schuur) is blijkens de daar ingemetselde gevelstenen gebouwd in 1679, van achteren vernieuwd in 1790 en herbouwd in 1870. De boerderij, ook wel bekend als de 'Kleasterpleats' is gesticht door het Harlinger koopmans- en regentengeslacht Fontein en is zeer markant gelegen, direct ten westen van de Hervormde kerk en binnen het beschermde gezicht Achlum.

Omschrijving

KOP-ROMPBOERDERIJ met laag-onderkelderd voorhuis. Het VOORHUIS, in aanleg van omstreeks 1700, is opgetrokken uit gele Friese baksteen (zijgevels) en rode baksteen (voorgevel; staande tand) en wordt gedekt door een met blauwgeglazuurde platte Friese pannen belegd zadeldak tegen puntgevel aan voorzijde; topschoorstenen met borden. Sierankers (voorgevel) en schieters (zijgevels). In de topgevel, die wordt doorsneden door een natuurstenen waterlijst en waaronder twee gevelstenen met respectievelijk het opschrift ANNO en 1700, drie zesruitsschuiframen; in de top wapensteen en twee tot kloostervensters vergrote zoldervensters; beitelingen. In de linkerzijgevel twee getoogde zesruitsschuiframen met persiennes; twee tweelicht keldervensters met luiken en twee rechtgesloten (kortere) zesruitsschuiframen ter hoogte van de bedsteden, eveneens met persiennes. In de rechterzijgevel drie tweelichtkeldervensters met luiken, opgeklampte deur met bovenlicht; zesruitsschuifraam. In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang de gang met 19de-eeuwse zwarte en witte plavuizen van Namense steen; de 18de-eeuwse tegels met Bijbelse scenes en afbeeldingen van zeedieren;. de 18de-eeuwse opgeklampte deur naar de opkamer; de 18de-eeuwse opkamer (vermoedelijk nog van omstreeks 1700) en de eenvoudige 19de-eeuwse bedstedenwand; de 18de-eeuwse kelder onder de opkamer, belegd met kleine blauw en rood geglazuurde plavuizen en een reeks 18de-eeuwse tegels met eenvoudige motieven. Het BEDRIJFSGEDEELTE is opgetrokken uit gele Friese baksteen en wordt gedekt door een grotendeels rieten schilddak met uilenborden aan voor- en achterzijde; voorschild en een gedeelte van de beide zijschilden gedekt met gesmoorde blauwe platte Friese pannen; muurankers. De inwendige (dekbalk)gebintconstructie (vermoedelijk 1870) is grotendeels nog oorspronkelijk. In de voorgevel twee zesruitsramen, een dubbele toegangsdeur met bovenlicht en gietijzeren sierroosters, niet-oorspronkelijke stolpramen en een opgeklampte deur met bovenlicht. De (vernieuwde) linkerzijgevel is regelmatig ingedeeld door enkele steunbeertjes, waartussen telkens drie rechthoekige stalramen. In de rechterzijgevel mestdeuren en kleine ramen van verschillend formaat; de detaillering van de achtergevel (met lichtgetoogde staldeuren en -ramen) niet meer geheel oorspronkelijk. In de achtergevel enkele gedenkstenen, waarvan een met gebeeldhouwd wapen, die verwijzen naar de bouwactviteiten uit 1679, 1790 en 1870.

STELPBOERDERIJ. De aangebouwde (mogelijk nog eerste helft 19de-eeuwse) stelp is opgetrokken uit gele Friese baksteen en wordt gedekt door een deels met Hollandse pannen (woongedeelte; overwegend blauw), deels met riet (schuurgedeelte) gedekt schilddak; topschoorsteen aan voorzijde; uilenbord aan achterzijde. In het woongedeelte vier zesruitsschuiframen (voorgevel) en een opgeklampte houten deur met bovenlicht (rechterzijgevel); linkerzijmuur blind. In de even uitspringende en met steunbeertjes versterkte rechterzijgevel een opgeklampte houten deur met drieruitszijlichten en enkele vierruitsramen. In de linkerzijgevel, eveneens met steunbeertjes, niet oorspronkelijke stalramen. In de achtergevel getoogde dubbele inrijdeuren. INTERIEUR. De inwendige indeling van het bescheiden woongedeelte is nog goed herkenbaar; de gebintconstructie in het bedrijfsgedeelte is nog de oorspronkelijke.

Waardering

Op een omgracht terrein gelegen kop-rompboerderij met aangebouwde stelp, van algemeen belang

- wegens de ouderdom;

- wegens de bouwgeschiedenis;

- wegens de samenstelling (kop-romp) met aangebouwde stelp);

- wegens de Ambachtelijk-traditionele vormgeving;

- wegens het kenmerkende materiaalgebruik;

- wegens de aanwezigheid van een aantal waardevolle interieuronderdelen;

- wegens de aanwezigheid van enkele historisch belangrijke stichtingsstenen;

- wegens de markante ligging op een omgracht terrein, in de directe nabijheid van de op een terp gelegen hervormde kerk en binnen het beschermde dorpsgezicht Achlum.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

In layout an early 18th-century or older FARMHOUSE with attached presumably still first half 19th-century STILT FARMHOUSE, located on an embanked plot. The business section (barn) was built in 1679 according to gable stones set into it, renewed at the rear in 1790 and rebuilt in 1870. The farmhouse, also known as the 'Kleasterpleats', was founded by the Harlingen merchant and regent family Fontein and is very prominently situated, directly west of the Reformed church and within the protected townscape of Achlum.

Description

HEAD-TAIL FARMHOUSE with low-undercellared front house. The FRONT HOUSE, in layout of circa 1700, is built of yellow Frisian brick (side gables) and red brick (front gable; standing bond) and is covered by a saddle roof lined with blue-glazed flat Frisian tiles against a pointed gable to the front; tall chimneys with caps. Ornamental wall anchors (front gable) and quoins (side gables). In the top gable, which is crossed by a natural stone drip moulding and beneath which two gable stones with respectively the inscription ANNO and 1700, three six-light sash windows; at the top an armorial stone and two attic windows enlarged to monastery windows; stepped details. In the left side gable two arched six-light sash windows with blinds; two two-light cellar windows with shutters and two straight-closed (shorter) six-light sash windows at the level of the bed alcoves, likewise with blinds. In the right side gable three two-light cellar windows with shutters, clamped door with fanlight; six-light sash window. In the INTERIOR are among other things important: the hallway with 19th-century black and white Namur stone tiles; the 18th-century tiles with Biblical scenes and depictions of sea creatures; the 18th-century clamped door to the parlour; the 18th-century parlour (presumably still from circa 1700) and the simple 19th-century bed alcove wall; the 18th-century cellar under the parlour, laid with small blue and red glazed tiles and a series of 18th-century tiles with simple motifs. The BUSINESS SECTION is built of yellow Frisian brick and is covered by a largely thatched hipped roof with owl boards at front and rear; front hip and part of both side hips covered with damped blue flat Frisian tiles; wall anchors. The internal (tie beam) rafter structure (presumably 1870) is largely still original. In the front gable two six-light windows, a double entrance door with fanlight and cast-iron decorative grilles, non-original sliding windows and a clamped door with fanlight. The (renewed) left side gable is regularly arranged by several buttresses, between which in each case three rectangular stable windows. In the right side gable manure doors and small windows of varying size; the detailing of the rear gable (with lightly arched stable doors and windows) no longer entirely original. In the rear gable several commemorative stones, one of which with carved coat of arms, which refer to the building activities from 1679, 1790 and 1870.

STILT FARMHOUSE. The attached (possibly still first half 19th-century) stelp is built of yellow Frisian brick and is covered by a hipped roof partly covered with Dutch tiles (residential section; predominantly blue), partly with thatch (barn section); tall chimney at front; owl board at rear. In the residential section four six-light sash windows (front gable) and a clamped wooden door with fanlight (right side gable); left side wall blind. In the equally projecting and with buttresses reinforced right side gable a clamped wooden door with three-light side windows and several four-light windows. In the left side gable, likewise with buttresses, non-original stable windows. In the rear gable arched double carriage doors. INTERIOR. The internal layout of the modest residential section is still clearly recognizable; the rafter structure in the business section is still the original.

Valuation

Head-tail farmhouse with attached stelp, located on an embanked plot, of general importance

- on account of its age;

- on account of its building history;

- on account of its composition (head-tail) with attached stelp);

- on account of its craftsman-traditional design;

- on account of its characteristic material use;

- on account of the presence of a number of valuable interior components;

- on account of the presence of several historically important foundation stones;

- on account of its prominent location on an embanked plot, in the immediate vicinity of the terp-situated Reformed church and within the protected townscape of Achlum.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map