TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kerk, Valgeweg 12

Wetsinge, Groningen, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built
1840
Address
Valgeweg 12, 9773 TK Wetsinge (Het Hogeland 20)
Place
Wetsinge
Municipality
Het Hogeland
Province
Groningen
Country
Netherlands
Coordinates
53.29991, 6.52969
Monument number
510816

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 16. Groningen. 17. Drenthe" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

ZAALKERK, getuige de gevelsteen gebouwd in 1840 naar een ontwerp in Neo-Classicistische stijl van architect P.M. Kruizinga voor de Nederlands Hervormde gemeenten van Sauwerd en Wetsinge. De kleine zaalkerk werd gebouwd ter vervanging van de twee Middeleeuwse kerken van Wetsinge en Sauwerd die in verval waren geraakt en vervolgens werden afgebroken. De nieuwe kerk is gebouwd op de wierde van Klein Wetsinge, een centrale locatie ten opzichte van beide kerkelijke gemeenten. De luidklok daterend uit 1609 die in de houten dakruiter is geplaatst, is afkomstig van de oude kerk van Sauwerd.

Het hekwerk dat voor het kerkgebouw staat, is vermoedelijk omstreeks 1900 geplaatst; het bestaat uit twee vierkante gepleisterde pijlers met daartussen twee beweegbare hekwerken van smeedijzer.

Omschrijving

ZAALKERK opgemetseld van rode baksteen en gedekt door zadelschilddak van geglazuurde zwarte Hollandse pannen. Gevels hebben laag trasraam van gesinterde rode baksteen; op hoeken en in gevels pilasters van baksteen; gevels worden beëindigd door geprofileerde bakgoot. Vensters zijn rondboogvensters met houten roedenverdeling, beëindigd door een rollaag.

Voorgevel, oostgevel wordt door twee pilasters in drie gevelvelden verdeeld; entree bevindt zich in middelste gevelveld; dubbele paneeldeur met daarboven een halfrond bovenlicht met houten roedenverdeling; houten omlijsting afgedekt door kroonlijst. Boven entree een natuurstenen gevelsteen met opschrift: 'Het zal worden een kudde, een herder. Joh. 10:16. Gesticht in 1840 Vereniging Wetsinge Sauwerd' gevolgd door de namen van de kerkeraadsleden, de predikant en P.M. Kruizinga, architect. Boven gevelsteen een klein rondboogvenster. Middelste gevelveld wordt beëindigd door geornamenteerde kroonlijst met daarboven een houten dakruiter; dakruiter heeft vierkante onderbouw van hout met als borstwering een houten hekwerk; op onderbouw is een achthoekig opgewerkt tussengedeelte van hout geplaatst, waar zich de klok bevindt; tussengedeelte wordt gedekt door een achthoekige torenspits met een naar binnen geknikt dak bekroond door twee metalen bollen. Aan weerszijden van entree, in buitenste gevelvelden een rondboogvenster. Zuid- en noordgevel hebben elk zes gevelvelden; in buitenste gevelvelden een blind rondboogvenster, in overige gevelvelden een rondboogvenster. Achtergevel, westgevel, heeft twee blinde rondboogvensters.

INTERIEUR heeft enkele wijzigingen ondergaan: de banken zijn verdwenen en de ruimten aan weerszijden van het portaal zijn niet-origineel. Zaal wordt gedekt door een houten tongewelf verstevigd door ijzeren trekstangen; midden in gewelf twee gietijzeren luchtroosters. Aan westelijke muur een originele houten kansel, vermoedelijk afkomstig van de oude kerk van Wetsinge; met aan zuidzijde een houten trap; kansel zelf is driezijdig met op de vier hoeken een pilaster en daartussen een paneel, beëindigd door een kroonlijst; boven het middelste paneel een houten plank, waarop de bijbel is gelegen; boven kansel een zeshoekig houten klankbord. Aan oostzijde een verdieping voor het orgel gesteund door twee gietijzeren zuilen.

Waardering

Zaalkerk van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang:

-als voorbeeld van een eenvoudige zaalkerk dat gedeeld werd door de twee kerkelijke gemeenten Sauwerd en Wetsinge uit het tweede kwart van de negentiende eeuw in de provincie Groningen

-vanwege de sobere vormgeving in Neo-Classicistische stijl

-vanwege de hoge mate van gaafheid van exterieur en delen van het interieur

-vanwege de beeldbepalende ligging in het dorp Klein Wetsinge

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

HALL CHURCH, as evidenced by the cornerstone built in 1840 according to a Neo-Classical design by architect P.M. Kruizinga for the Dutch Reformed congregations of Sauwerd and Wetsinge. The small hall church was built to replace the two Medieval churches of Wetsinge and Sauwerd which had fallen into disrepair and were subsequently demolished. The new church was built on the terp of Klein Wetsinge, a central location with respect to both church congregations. The bell dated 1609 which is placed in the wooden roof turret originates from the old church of Sauwerd.

The fence which stands in front of the church building was presumably placed around 1900; it consists of two square plastered pillars with between them two movable iron-wrought fences.

Description

HALL CHURCH built of red brick and covered by a gabled hipped roof of glazed black Dutch tiles. Facades have low ashlar course of sintered red brick; on corners and in facades pilasters of brick; facades are terminated by a profiled brick gutter. Windows are arched windows with wooden glazing bars, terminated by a roll moulding.

Front facade, east facade is divided by two pilasters into three facade fields; entrance is located in the middle facade field; double panel door with above it a semicircular fanlight with wooden glazing bars; wooden surround topped by a cornice. Above entrance a natural stone cornerstone with inscription: 'It shall be one flock, one shepherd. John 10:16. Established in 1840 Union Wetsinge Sauwerd' followed by the names of the church council members, the minister and P.M. Kruizinga, architect. Above cornerstone a small arched window. Middle facade field is terminated by an ornamented cornice with above it a wooden roof turret; turret has square wooden substructure with as parapet a wooden fence; on substructure an octagonal worked intermediate section of wood is placed, where the bell is located; intermediate section is covered by an octagonal spire with an inward-curved roof crowned by two metal spheres. On either side of entrance, in outer facade fields an arched window. South and north facades each have six facade fields; in outer facade fields a blind arched window, in remaining facade fields an arched window. Rear facade, west facade, has two blind arched windows.

INTERIOR has undergone some alterations: the pews have disappeared and the spaces on either side of the portal are non-original. Hall is covered by a wooden barrel vault reinforced by iron tie rods; in the middle of vault two cast-iron ventilation grilles. On western wall an original wooden pulpit, presumably from the old church of Wetsinge; with on the south side a wooden staircase; pulpit itself is three-sided with on the four corners a pilaster and between them a panel, terminated by a cornice; above the middle panel a wooden shelf, on which the bible rests; above pulpit a hexagonal wooden sounding board. On east side a gallery for the organ supported by two cast-iron columns.

Valuation

Hall church of general architectural and cultural-historical significance:

-as an example of a simple hall church that was shared by the two church congregations Sauwerd and Wetsinge from the second quarter of the nineteenth century in the province of Groningen

-because of the austere design in Neo-Classical style

-because of the high degree of integrity of exterior and parts of the interior

-because of the image-determining location in the village of Klein Wetsinge

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map