Rijksmonumentenregister · Netherlands
T.C.S. Regelstation Berkelstreek
Eibergen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1926
- Address
- Needseweg 12, 7151 MJ Eibergen (Berkelland 25)
- Place
- Eibergen
- Municipality
- Berkelland
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11640, 6.63900
- Monument number
- 509416
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 304. Vreden." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het 'T.C.S. Regelstation Berkelstreek' van het type REGELSTATION is gelegen aan de noordzijde, op circa vijf meter afstand van de Needseweg, buiten de bebouwde kom, in het noorden van Eibergen. Het station is in 1927 gebouwd naar ontwerp van de architect B.J. BEEFTINK in opdracht van het Twentsch Centraal Station (T.C.S.) gevestigd te Hengelo (Ov.). Het station kreeg een bovengrondse koperen hoogspanningslijn voorzien van een dubbele voeding en potentiaalregelaar, waardoor de spanning veel beter constant gehouden kon worden. In 1932 geeft de NV Electriciteitsmaatschappij 'De Berkelstreek' (EMB) dezelfde architect de opdracht het regelstation uit te breiden aan de rechterzijde. De NV De Berkelstreek' was een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Borculo, Eibergen en Neede, opgericht in 1912. Tot 1986 betrok zij stroom van het T.C.S. in Hengelo (Ov.), waarna zij is opgegaan in de PGEM. Na 1932 wordt het station nog eenmaal vergroot aan de linkerzijde. Intussen zijn naar alle waarschijnlijkheid de bovengrondse leidingen vervangen door ondergrondse bekabeling. In 1949 laat de NV 'De Berkelstreek' de potentiaalregelaar vervangen door twee regeltransformatoren van 3000 kVA, elk in bruikleen gekregen van het T.C.S. te Hengelo (Ov.). In 1952 neemt de NV een eigen nieuwe trapregeltransformator 6000 kVA in gebruik. Momenteel is al het roerend goed verdwenen, dat echter geen afbreuk doet aan het onroerend goed.
De architect B.J. BEEFTINK uit Lochem was ten tijde van de bouw van het regelstation al werkzaam voor de EMB. In 1914 kreeg hij de opdracht een woning met kantoor en magazijn te Borculo te ontwerpen, waarna in 1920 de opdracht voor een nieuw hoofdkantoor volgde. Het hoofdkantoor maakte samen met het regelstation onderdeel uit van een groot bouw- en uitbreidingsplan van de EMB in de jaren twintig. Terwijl de transformatorhuisjes van de hand van Beeftink voornamelijk in een traditionele stijl zijn ontworpen, is bij het regelstation de invloed van de Amsterdamse School merkbaar. Kenmerkend voor deze stijl is het verticale metselwerk bovenaan de gevels afgedekt met gevelpannen.
Omschrijving
Een symmetrisch opgezet regelstation bestaande uit een hoog, vierkant bouwvolume centraal geplaatst tegen een laag rechthoekig bouwvolume. Het rechthoekige bouwvolume is eerst aan de zuidoostzijde, later aan de noordwestzijde in dezelfde bouwstijl verlengd. Alle gevels zijn opgetrokken in roodbruine baksteen in Vlaams verband met een trasraam afgesloten door een rollaag. De gevels eindigen in een brede sierlijst gemetseld in verticaal Vlaams verband waarboven een plat dak gedekt met mastiek en gesmoorde gevelpannen. In de voor- en zijgevels bevinden zich groen geschilderde stalen deuren met cassettenindeling door een betonnen kalf gescheiden van de glazen bouwstenen bovenlichten. De glazen bouwstenen vensters worden aan de bovenzijde afgesloten door een rollaag met een afwaterende bakstenen vensterbank aan de onderzijde. De afvoer van het regenwater geschiedt via vergaarbakken en afvoerbuizen, geplaatst onder het verticale siermetselwerk in de achtergevel. Centraal in de VOORGEVEL (zuidwestgevel) bevindt zich het verdiepingsloze bouwvolume met vierkante plattegrond twee keer zo hoog als het achterliggende rechthoekige bouwvolume. Centraal in de toren bevindt zich op de begane grond een roldeur afgesloten door een betonnen latei. Boven de latei is in metalen letters de naam 'T.C.S./ Regelstation/ Berkelstreek' op de gevel aangebracht. Hierboven bevinden zich drie gekoppelde vensters met verdeling (5x3). Tegen de zijgevels van de toren zijn tot op halve hoogte nieuwe muren geplaatst, opgetrokken in kruisverband als voortzetting van het uitspringend trasraam, ter plaatse van drie vensteropeningen. Bovenaan de linker- en rechterzijgevel van het vierkante bouwvolume bevinden zich twee regelmatig verdeelde vensters met aan weerszijden een ventilatiekap. In de achtergevel van de hoogbouw bevinden zich twee regelmatig verdeelde vensters met verdeling (3x5) van elkaar gescheiden door ventilatiekappen met uiterst links en rechts een vernieuwde afwatering.
Rechts van de hoogbouw bevinden zich in de voorgevel van het rechthoekig bouwvolume drie, respectievelijk vier regelmatig verdeelde vensters met verdeling (2x6) en een dichtgemetselde entree. Drie van de zeven vensters zijn dichtgemetseld. Links van de hoogbouw bevinden zich drie, respectievelijk nogmaals drie regelmatig verdeelde vensters met verdeling (2x6) waarvan er drie zijn dichtgemetseld.
In de LINKERZIJGEVEL (noordwestgevel) bevinden zich twee stalen deuren door een betonnen kalf gescheiden van het bovenlicht.
In de ACHTERGEVEL (noordoostgevel) is links de bouwnaad te zien van de uitbreiding in 1932, rechts die van na 1932. De twee bouwnaden verdelen de achtergevel in drie ongelijke traveeën. In de symmetrische middentravee daterend uit 1927 bevinden zich drie regelmatig verdeelde dichtgemetselde vensters met uiterst links en rechts twee vergaarbakken juist onder het siermetselwerk in verticaal Vlaams verband. Tussen de vensters en links van het linkervenster bevinden zich dichtgemetselde ventilatieopeningen. In de linkertravee daterend uit 1932 bevinden zich twee vensters met verdeling (3x7) met links van elk venster een dichtgemetselde ventilatieopening met uiterst links een vergaarbak zonder afvoerbuis. In de rechtertravee daterend van na 1932 bevindt zich een venster met verdeling (3x7).
De RECHTERZIJGEVEL (zuidoostgevel) is identiek aan de linker zijgevel met als toevoeging een ventilatie kap aan weerszijden van het linker bovenlicht.
In het INTERIEUR is niets bewaard gebleven. Alle apparatuur is verdwenen. Momenteel is het voormalige regelstation in gebruik als opslag.
Waardering
REGELSTATION 'T.C.S./ Regelstation/ Berkelstreek' gebouwd in 1927 in opdracht van het T.C.S. te Hengelo (Ov.) met een uitbreiding in 1932 in opdracht van de NV electriciteitsmaatschappij 'De Berkelstreek' naar ontwerp van B.J. BEEFTINK uit Lochem.
- Van architectuurhistorische waarde vanwege de functionele architectuur van een regelstation met gebruik van beton, baksteen, staal en glazen bouwstenen met in het siermetselwerk in verticaal Vlaams verband gedekt met gevelpannen, een verwijzing naar invloeden van de Amsterdamse school.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging van het regelstation temidden van de weidevelden buiten de bebouwde kom van de gemeente Eibergen, op vijf meter afstand van de straat.
- Van cultuurhistorische waarde als zeer zeldzaam voorbeeld van het type regelstation dat een belangrijke plaats heeft in de ontwikkeling van de electriciteitsvoorziening in Nederland. Het regelstation maakt onderdeel uit van een groot uitbreidings- en nieuwbouwplan van de EMB in de jaren twintig dat na de bouw vanwege technische ontwikkelingen twee wijzigingen heeft ondergaan.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The 'T.C.S. Regelstation Berkelstreek' of the type CONTROL STATION is located on the north side, at approximately five metres distance from the Needseweg, outside the built-up area, in the north of Eibergen. The station was built in 1927 according to a design by architect B.J. BEEFTINK on behalf of the Twentsch Centraal Station (T.C.S.) based in Hengelo (Ov.). The station was equipped with an overhead copper high-voltage line provided with a double feed and voltage regulator, which meant that the voltage could be kept much more constant. In 1932 the NV Electriciteitsmaatschappij 'De Berkelstreek' (EMB) commissioned the same architect to extend the control station on the right side. The NV 'De Berkelstreek' was a cooperative arrangement between the municipalities Borculo, Eibergen and Neede, established in 1912. Until 1986 it obtained electricity from the T.C.S. in Hengelo (Ov.), after which it was incorporated into the PGEM. After 1932 the station was enlarged once more on the left side. In the meantime, the overhead lines were most likely replaced by underground cabling. In 1949 the NV 'De Berkelstreek' had the voltage regulator replaced by two regulating transformers of 3000 kVA, each on loan from the T.C.S. in Hengelo (Ov.). In 1952 the NV took into service its own new tap-changing transformer 6000 kVA. Currently all movable property has disappeared, which however does not detract from the real property.
The architect B.J. BEEFTINK from Lochem was already working for the EMB at the time of the construction of the control station. In 1914 he received the commission to design a house with office and warehouse in Borculo, followed in 1920 by the commission for a new head office. The head office formed part together with the control station of a large building and expansion plan of the EMB in the nineteen-twenties. Whereas the transformer houses by Beeftink were designed mainly in a traditional style, the influence of the Amsterdam School is noticeable in the control station. Characteristic of this style is the vertical brickwork at the top of the facades finished with facade tiles.
Description
A symmetrically arranged control station consisting of a tall, square building volume placed centrally against a low rectangular building volume. The rectangular building volume was first extended on the south-east side, later on the north-west side in the same architectural style. All facades are constructed in reddish-brown brick in Flemish bond finished with a plinth course. The facades end in a broad decorative moulding laid in vertical Flemish bond above which a flat roof covered with mastic and hidden facade tiles. In the front and side facades are green-painted steel doors with panel arrangement separated by a concrete lintel from the glass brick fanlights. The glass brick windows are finished at the top by a plinth course with a draining brick window sill at the bottom. The drainage of rainwater is carried out via catchment basins and discharge pipes, placed under the vertical decorative brickwork in the rear facade. Centrally in the FRONT FACADE (south-west facade) is the ground-level building volume with square ground plan twice as high as the rear rectangular building volume. Centrally in the tower is on the ground floor a roller door finished with a concrete lintel. Above the lintel the name 'T.C.S./ Regelstation/ Berkelstreek' has been applied to the facade in metal letters. Above this are three coupled windows with glazing bars (5x3). Against the side facades of the tower new walls have been placed up to half height, constructed in cross bond as a continuation of the projecting plinth course, at the location of three window openings. At the top of the left and right side facades of the square building volume are two regularly distributed windows with on both sides a ventilation hood. In the rear facade of the tall building are two regularly distributed windows with glazing bars (3x5) separated from each other by ventilation hoods with at the far left and right a renewed drainage.
To the right of the tall building are in the front facade of the rectangular building volume three, respectively four regularly distributed windows with glazing bars (2x6) and a bricked-up entrance. Three of the seven windows are bricked up. To the left of the tall building are three, respectively again three regularly distributed windows with glazing bars (2x6) of which three are bricked up.
In the LEFT SIDE FACADE (north-west facade) are two steel doors separated by a concrete lintel from the fanlight.
In the REAR FACADE (north-east facade) on the left the construction joint of the 1932 extension is visible, on the right that of after 1932. The two construction joints divide the rear facade into three unequal bays. In the symmetrical central bay dating from 1927 are three regularly distributed bricked-up windows with at the far left and right two catchment basins just under the decorative brickwork in vertical Flemish bond. Between the windows and to the left of the left window are bricked-up ventilation openings. In the left bay dating from 1932 are two windows with glazing bars (3x7) with to the left of each window a bricked-up ventilation opening with at the far left a catchment basin without discharge pipe. In the right bay dating from after 1932 is a window with glazing bars (3x7).
The RIGHT SIDE FACADE (south-east facade) is identical to the left side facade with the addition of a ventilation hood on both sides of the left fanlight.
In the INTERIOR nothing has been preserved. All equipment has disappeared. Currently the former control station is in use as storage.
Assessment
CONTROL STATION 'T.C.S./ Regelstation/ Berkelstreek' built in 1927 on behalf of the T.C.S. in Hengelo (Ov.) with an extension in 1932 on behalf of the NV electricity company 'De Berkelstreek' according to a design by B.J. BEEFTINK from Lochem.
- Of architectural historical value due to the functional architecture of a control station with the use of concrete, brick, steel and glass bricks with in the decorative brickwork in vertical Flemish bond finished with facade tiles, a reference to influences of the Amsterdam School.
- Of urban planning value due to the location of the control station amidst meadows outside the built-up area of the municipality of Eibergen, at five metres distance from the street.
- Of cultural historical value as a very rare example of the type of control station that occupies an important place in the development of electricity supply in the Netherlands. The control station forms part of a large expansion and new building plan of the EMB in the nineteen-twenties which after its construction underwent two modifications due to technical developments.
Nearby in the register
- Archeologie, Needseweg/Haaksbergseweg/Woeste EschArcheologieunder 1 mi
- Erve VunderinkBoerderijunder 1 mi
- Begraafplaats en -onderdelen, Borculoseweg bij 20Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- H. MattheusKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.