Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Molenstraat 23
Steenwijk, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1882 - 1883
- Address
- Molenstraat 23, 8331 HP Steenwijk (Steenwijkerland 23)
- Place
- Steenwijk
- Municipality
- Steenwijkerland
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.78602, 6.11835
- Monument number
- 508643
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De R.K. kerk Sint Clemens is in de jaren 1882-1883 gebouwd naar een ontwerp van Alfred Tepe, destijds één van de bekendste in de stijl van de neo-gotiek bouwende Nederlandse bouwmeesters. De op 14 juni 1883 geconsacreerde kerk verving de in 1802 aan de Markt gebouwde en in 1882 afgebroken schuurkerk. Links naast de kerk stond tot in de jaren '70 een bijbehorende pastorie. Het electronische orgel komt niet voor bescherming van Rijkswege in aanmerking.
Omschrijving
De driebeukige kerk is van het type pseudo-basiliek en gebouwd in de stijl van de destijds voor r.k kerken gangbare neogotiek. Hij heeft een met leien gedekt (maasdekking) zadeldak met vijfzijdige koorkap op het middenschip. De zijbeuken zijn voorzien van lessenaardaken. Het vooraanzicht van de kerk wordt gedomineerd door de drie geledingen tellende klokkentoren met ingesnoerde octogonale spits en vijfzijdig traptorentje met pironbekroning aan de rechter zijde. In de voorgevel van de toren bevindt zich een dubbele deur onder een groot spitsboogvenster met traceringen van baksteen en van 1952 daterend gebrandschilderd glas-in-lood uit het atelier van G.B. Holst N.V. De tweede en de derde geleding tellen aan elke zijde vier smalle, blinde lancetvensters. Op de klokkenzolder zijn de twee middelste voorzien van galmgaten. De torenhoeken zijn verstevigd door middel van lage, overhoekse steunberen. Links tegen de toren staat een vijfzijdig doopkapelletje met glas-in-lood spitsboogvensters tussen steunberen. De vier traveeën diepe zijbeuken bezitten tussen gelede steunberen geplaatste glas-in-lood vensters die zijn ingevuld met bloemen- en plantenmotieven en bakstenen traceringen. Aan de rechter zijgevel staat een eenvoudig uitbouwtje (biechtstoel) onder plat dak. Tegen de linker zijgevel en de uitgebouwde sacristie staat een detonerende toevoeging van recente datum. Het vijfzijdige koor met dakkapelletjes en smeedijzeren nokversiering is voorzien van spitsboogvensters met gebrandschilderderde glas-in-lood ramen, die zijn ontworpen door Henri Liesker en uitgevoerd door Alex Luigjes.
Het interieur van de kerk met vloeren van granito is nog in oorspronkelijke staat. Het ingangsportaal onder de toren heeft een verlaagd plafond, een mozaïek van Sint Clemens in de vloer en een deur die leidt naar de trap-toren met wenteltrap. Deze komt uit op de tweede torengeleding die toegang geeft naar de ruimte tussen de gewelven en de kap die een eenvoudige, uit Duitse spanten samengestelde kapconstructie heeft. Het torenportaal leidt via een beslagen dubbele deur, met aan weerszijden een waterbekken en erboven een beeld van St. Clemens op een smeedijzeren schoor, naar de driebeukige gebedsruimte met boven het portaal een open gaanderij met kruisgewelf. In de gewelfsleutel hiervan is een driepas met Davidsster verwerkt. De ribben steunen evenals die van het middenschip en de zijbeuken op kraagstukken. De muren van de driebeukige kerkruimte zijn gepleisterd. Het hoger opgaande middenschip met kruisgewelven steunt op twee reeksen ronde zuilen en halfzuilen (aan de kopse zijden van het schip) met geprofileerde bases en kapitelen. De kapitelen, kraagstukken en gewelfsleutels van zuilen en gewelven zijn beschilderd met decoratieve patronen. De vensters zijn voorzien van afzaten die met elkaar zijn verbonden door een profiellijst met daaronder een fries van met een sjabloon aangebrachte motieven, die ook onder de balustrade van de gaanderij doorlopen. Het koor met straalgewelf wordt door middel van een grote spitsboog met beschilderde binnenzijde en houten crucifix gescheiden van het middenschip.
De inventaris van de kerk bestaat uit twee brede rijen houten banken met snijwerk in het middenschip, een smalle rij banken in de zijbeuken, een geschilderde kruisweg aan de muren en beeldhouwwerk, waaronder een uit de bouwtijd daterend, uit hout gesneden "laatste avondmaal" in hoog reliëf. In het koor met hogere vloer staat een altaar met een blad van marmer op twee ronde zuilen met kapitelen en zeszijdige beschilderde bases, een tweede altaar met een met koper beklede tabernakel en overhoeks geplaatste houten panelen met gesneden afbeeldingen van de vier evangelisten.
Achter in de linker zijbeuk bevindt zich een getoogde deur met gesneden panelen, twee glas-in-loodramen en koperen sluitwerk, die toegang geeft naar een met de sacristie in verbinding staande kleine tussenruimte met een beslagen tussendeur. Een zelfde deur achter in de rechter zijbeuk geeft toegang tot de nu als opslag in gebruik zijnde biechtstoelen. Een beslagen deur in de linker gevelzijde van het koor geeft direct toegang tot de sacristie. Boven deze deur bevinden zich twee blinde spitsboogvensters met beschilderde boogvelden met links ervan een koperen luidklok in een opengewerkte smeedijzeren houder. In het met een getoogde gevelopening met de kerk in verbinding staande doopkapelletje (baptisterium) staan onder meer nog het originele zeszijdige doopvont van beschilderde zandsteen en een houten neogotisch altaar met dooptafereel.
Waardering
Het kerkgebouw is van cultuur-historisch belang als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling in Steenwijk. Het is echter vooral van architectuur-historische waarde vanwege de gaafheid van ex- en interieur, zowel in stilistisch als in bouwkundig opzicht, en omdat het een ontwerp betreft uit het oeuvre van een vooraanstaand 19e eeuws architect.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The R.K. church Sint Clemens was built in the years 1882-1883 according to a design by Alfred Tepe, at that time one of the most renowned Dutch master builders working in the style of neo-Gothic. The church, consecrated on 14 June 1883, replaced the barn church built at the Markt in 1802 and demolished in 1882. To the left of the church stood until the 1970s an associated parsonage. The electronic organ does not qualify for protection by the State.
Description
The three-aisled church is of the pseudo-basilica type and built in the style of the neo-Gothic then common for r.c. churches. It has a gabled roof covered with slates (Maas tiling) with a five-sided choir cap above the nave. The side aisles are provided with half-hipped roofs. The front elevation of the church is dominated by the three-storey bell tower with constricted octagonal spire and five-sided turret with pommeau finial on the right side. In the front gable of the tower is a double door under a large pointed-arch window with brick tracery and stained glass dating from 1952 from the workshop of G.B. Holst N.V. The second and third storeys each have four narrow, blind lancet windows. On the bell floor the two middle ones are provided with sound holes. The tower corners are reinforced by means of low, diagonal buttresses. To the left of the tower stands a five-sided baptistery with stained glass pointed-arch windows between buttresses. The four bays deep side aisles possess stained glass windows set between articulated buttresses which are filled with floral and plant motifs and brick tracery. On the right side elevation stands a simple extension (confessional) under a flat roof. Against the left side elevation and the extended sacristy stands an incongruous addition of recent date. The five-sided choir with roof cappings and wrought-iron ridge decoration is provided with pointed-arch windows with stained glass panes, which were designed by Henri Liesker and executed by Alex Luigjes.
The interior of the church with granito floors is still in its original state. The entrance portal under the tower has a lowered ceiling, a mosaic of Sint Clemens in the floor and a door leading to the tower stairs with spiral staircase. This emerges on the second tower storey which gives access to the space between the vaults and the roof which has a simple roof truss structure composed of German trusses. The tower portal leads via a reinforced double door, with water basins on either side and above it an image of St. Clemens on a wrought-iron bracket, to the three-aisled prayer space with an open gallery above the portal with cross vault. In the vault key of this is a trefoil with David's star incorporated. The ribs, like those of the nave and side aisles, rest on corbels. The walls of the three-aisled church space are plastered. The higher rising nave with cross vaults rests on two rows of round columns and half-columns (at the end sides of the nave) with profiled bases and capitals. The capitals, corbels and vault keys of columns and vaults are painted with decorative patterns. The windows are provided with set-offs which are connected to each other by a profile moulding with below it a frieze of motifs applied with a stencil, which also run below the balustrade of the gallery. The choir with radial vault is separated from the nave by means of a large pointed arch with painted interior and wooden crucifix.
The church furnishings consist of two broad rows of wooden benches with carved work in the nave, a narrow row of benches in the side aisles, a painted Stations of the Cross on the walls and sculpture, including a "Last Supper" in high relief carved from wood dating from the period of construction. In the choir with raised floor stands an altar with a marble top on two round columns with capitals and six-sided painted bases, a second altar with a copper-clad tabernacle and diagonally placed wooden panels with carved images of the four evangelists.
At the back of the left side aisle is an arched door with carved panels, two stained glass windows and copper fittings, which gives access to a small intermediate space connected to the sacristy with a reinforced intermediate door. An identical door at the back of the right side aisle gives access to the confessionals now used for storage. A reinforced door on the left gable side of the choir gives direct access to the sacristy. Above this door are two blind pointed-arch windows with painted arch fields with to the left of it a copper hand bell in an openwork wrought-iron holder. In the baptistery (baptisterium) connected to the church by an arched gable opening are among other things still the original hexagonal baptismal font of painted sandstone and a wooden neo-Gothic altar with baptism scene.
Evaluation
The church building is of cultural-historical importance as a particular expression of a spiritual development in Steenwijk. However, it is especially of architectural-historical value because of the integrity of its exterior and interior, both in a stylistic and constructional respect, and because it is a design from the work of a leading 19th-century architect.
Nearby in the register
- Omwalling, Molenwal bij 4Omwallingunder 1 mi
- Erfscheiding, Scholestraat bij 10Erfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Onnastraat 9Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Markt 68Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.