Rijksmonumentenregister · Netherlands
Poldergemaal Schellinkhout
Schellinkhout, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Poldergemaal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1900
- Address
- Zuiderdijk 56, 1697 KL Schellinkhout (Drechterland 27)
- Place
- Schellinkhout
- Municipality
- Drechterland
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.63602, 5.11011
- Monument number
- 508443
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1900 gebouwd POLDERGEMAAL, genaamd "Poldergemaal Schellinkhout", een machinegebouw van het bouwtype C. Bij het gebouw een voor- en achterwaterloop (molenkolk) en een uitwateringsduikersluis in de IJsselmeerdijk. Het machinegebouw werd ontworpen door K. Swagerman, architect te Bovenkarspel.
Het poldergemaal ligt ten noorden van de Zuiderdijk, naast de 17de-eeuwse "Grote Molen" en bemaalde voorheen de Polder Schellinkhout.
Het gemaal werd oorspronkelijk gebouwd als hulpgemaal bij de molen en bezat een petroleummotor en centrifugaalpomp. In 1913 besloot men het gemaal voor hoofdbemaling in gebruik te nemen. Hiertoe werd een semi-diesel-ruwoliemotor geplaatst, die direct werd gekoppeld aan de centrifugaalpomp. In 1946 werd het gemaal geëlectrificeerd. Thans is het gemaal niet meer als zodanig in gebruik, maar de machinerieën zijn nog aanwezig.
Omschrijving
Het machinegebouw is noord-zuid georiënteerd op een rechthoekige plattegrond, uit één bouwlaag onder een zadeldak met een aangekapt gedeelte (links) onder een plat dak. Het pand is in paars-rode en rode baksteen opgetrokken en in kruisverband gemetseld. Ter decoratie werd plaatselijk siermetselwerk in gele en grijze bakstenen toegepast, waarbij de spaarvelden onderaan van schuingelegde strekken zijn voorzien en bovenaan siertandlijsten bevatten.
De voorgevel (Z) bevat bij het hoofdvolume (rechts) een keperboogvormig spaarveld De linker travee (aanbouw) heeft een rechthoekig spaarveld waarin een gietijzeren rondboogvenster met tweemaal twee ruiten, alsmede een geel bakstenen onderdorpel en een om en om in gele en rode baksteen gemetselde boog. Het spaarveld is langs de bovenzijde afgesloten met een fries van gele bakstenen consoles en een rollaag. De rechter travee bevat in het midden een dubbele houten deur met ter weerszijden elk een smal gietijzeren rondboogvenster met een horizontale roede. Er zijn gele bakstenen onderdorpels en geel-rode bogen. De deur heeft een strekse boog uit gele bakstenen en een natuurstenen sluitsteen met het jaartal "1900". In de top is een natuurstenen gedenksteen met de tekst "POLDERGEMAAL SCHELLINKHOUT" ingemetseld. De tuitvormige topgevel heeft geprofileerde afdeklijsten en een sieranker.
De linker zijgevel (W) is door middel van hoeklisenen en een liseen verdeeld in twee traveeën, die aan de bovenzijde zijn afgesloten met een bakstenen fries. Iedere travee bevat twee smalle, gekoppelde gietijzeren rondboogvensters met geelbakstenen onderdorpel en een horizontale roede. De bogen zijn in rode en gele baksteen uitgevoerd. De rechter zijgevel (O) is identiek.
De achtergevel (N) is in drie traveeën verdeeld. De twee linker traveeën bevatten verdiepte velden met een keperboog aan de bovenzijde. In de van geprofileerde afdeklijsten voorziene top van de tuitgevel ruitvorm met houten laadluik (zolder). Beide traveeën zijn verder blind. De rechter travee (aanbouw) is identiek aan de linker travee van de voorgevel. Het zadeldak is gedekt met losanges. Het verlaagde platte dak met zink.
Het interieur van het machinegebouw bestaat uit een ongedeelde ruimte waarin opvoer- en aandrijfwerktuig zijn opgesteld. De Gwynnes centrifugaalpomp uit 1913 bevindt zich rechts achterin de ruimte: op het slakkehuis staat het fabrieksmerk "INVINCIBLE/C/GWYNNES LTD. LONDON". De pomp heeft één zuigmond, een gesplitste aanvoer naar de waaier en één persbuis. De leiding waarmee de pomp vacuüm wordt gezogen bevindt zich aan de bovenzijde. De HEEMAF 80 pk electromotor uit 1948 staat links van de pomp. Met behulp van een snaaroverbrenging op een groter wiel dat op de pomp-as is bevestigd, wordt de pomp aangedreven. Links van de electromotor staat de schakelaar van de motor. Tot de hulpapparaten behoort een vacuünpomp die door een electromotor wordt aangedreven.
Waardering
Het poldergemaal is van algemeen belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt alsook wegens civiel-technisch-historische waarde als zijnde een gaaf bewaard voorbeeld van een klein hulpgemaal van het bouwtype C met in het interieur nog aanwezig de oorspronkelijke machinerieën. Tevens is het poldergemaal van belang vanwege de ensemblewaarde met de naastgelegen "Grote Molen".
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Built in 1900 POLDER PUMPING STATION, named "Poldergemaal Schellinkhout", a machine building of construction type C. At the building a fore- and aft-water channel (mill basin) and a water discharge sluice culvert in the IJsselmeerdijk. The machine building was designed by K. Swagerman, architect in Bovenkarspel.
The polder pumping station is located north of the Zuiderdijk, next to the 17th-century "Grote Molen" and formerly pumped out the Polder Schellinkhout.
The pumping station was originally built as an auxiliary pumping station for the mill and possessed a petroleum motor and centrifugal pump. In 1913 it was decided to bring the pumping station into use for main drainage. For this purpose a semi-diesel crude oil motor was installed, which was directly coupled to the centrifugal pump. In 1946 the pumping station was electrified. Currently the pumping station is no longer in use as such, but the machinery is still present.
Description
The machine building is oriented north-south on a rectangular plan, consisting of one storey under a gabled roof with an integral section (left) under a flat roof. The building is constructed in purplish-red and red brick and laid in English bond. For decoration, decorative brickwork in yellow and grey bricks was applied in places, whereby the spandrels at the bottom are provided with diagonally-laid stretchers and at the top contain decorative dentil courses.
The front facade (S) contains at the main volume (right) a herringbone arch spandrel. The left bay (extension) has a rectangular spandrel in which a cast-iron round-arch window with two-by-two panes, as well as a yellow brick undersill and alternately yellow and red brick arch. The spandrel is closed at the top with a frieze of yellow brick consoles and a roll moulding. The right bay contains in the middle a double wooden door with on either side a narrow cast-iron round-arch window with a horizontal glazing bar. There are yellow brick undersills and yellow-red arches. The door has a stretcher arch of yellow bricks and a stone keystone with the year "1900". At the top a stone memorial stone with the text "POLDERGEMAAL SCHELLINKHOUT" is set in. The spout-shaped gable has moulded coping and an ornamental wall anchor.
The left side facade (W) is divided by means of corner pilasters and a pilaster into two bays, which are closed at the top with a brick frieze. Each bay contains two narrow, coupled cast-iron round-arch windows with yellow brick undersill and a horizontal glazing bar. The arches are executed in red and yellow brick. The right side facade (E) is identical.
The rear facade (N) is divided into three bays. The two left bays contain recessed fields with a herringbone arch at the top. In the top of the spout gable provided with moulded coping a diamond shape with wooden loading hatch (loft). Both bays are otherwise blank. The right bay (extension) is identical to the left bay of the front facade. The gabled roof is covered with diamond-shaped tiles. The lowered flat roof with zinc.
The interior of the machine building consists of an undivided space in which the delivery and drive machinery are installed. The Gwynnes centrifugal pump from 1913 is located at the right rear of the space: on the volute casing the factory mark "INVINCIBLE/C/GWYNNES LTD. LONDON" is shown. The pump has one suction port, a split supply to the impeller and one discharge pipe. The line by which the pump is evacuated is located at the top. The HEEMAF 80 hp electric motor from 1948 stands to the left of the pump. By means of belt drive on a larger wheel that is fitted to the pump shaft, the pump is driven. To the left of the electric motor is the motor switch. Auxiliary equipment includes a vacuum pump which is driven by an electric motor.
Valuation
The polder pumping station is of general importance from a cultural-historical and architectural-historical point of view as well as for civil-technical-historical value as being a well-preserved example of a small auxiliary pumping station of construction type C with the original machinery still present in the interior. Furthermore, the polder pumping station is of importance because of its ensemble value with the adjacent "Grote Molen".
Nearby in the register
- Molen, Zuiderdijk 57Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Woonhuis, Dorpsweg 106Woonhuisunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Dorpsweg bij 116Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Dorpsweg 116Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.