TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Het Lam

Blokzijl, Overijssel, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built (approximately)
1696
Address
Breestraat 2, 8356 DL Blokzijl (Steenwijkerland 23)
Place
Blokzijl
Municipality
Steenwijkerland
Province
Overijssel
Country
Netherlands
Coordinates
52.72750, 5.96073
Monument number
507462

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

5 historical maps cover this location, the earliest the 1673 map "Neue und richtige Landtafel der XVII Niderländische Provincien : abbildende alle befestigte, bemauerte, offene Stedte und Schantzen, etc." (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

De vermaning "Het Lam" is in het derde kwart van de zeventiende eeuw gebouwd voor één van de drie stromingen binnen de Doopsgezinde kerk die in Blokzijl een kerkgebouw hadden. De architect liet zich zowel voor het in- als het exterieur inspireren door de Singelkerk in Amsterdam. Hoewel de inventaris van de kerk nog geheel origineel is, is het niet zeker of de huidige plaats van de preekstoel en de banken de oorspronkelijke is. Het is wel zeker dat de voorgevel in de jaren vijftig ingrijpend is gewijzigd toen de gepleisterde geveltop met halfronde beëindiging werd vervangen door een vereenvoudigde top met rechte kroonlijst.

Omschrijving

Het gebouw is een zaalkerk op rechthoekige grondslag, gedekt door een gebroken zadeldak met wolfeinden. De vermaning heeft een symmetrische lijstgevel met gepleisterde plint en voor de entree een hardstenen stoepje met octogonale stoeppalen. Boven de stoep een vleugeldeur met stolpnaald binnen een omlijsting van gecanneleerde, houten pilasters op hardstenen poeren en een entablement met tandlijst. De gevel is verder voorzien van drie gedrukte, ijzeren spitsboogvensters met rozetvormige traceringen, van staafankers en een niet oorspronkelijke kroonlijst. De zijgevels zijn geleed door middel van brede lisenen, waartussen zich ijzeren spitsboogvensters als in de voorgevel bevinden. De gevels zijn uitgevoerd in handvormsteen, de kap is gedekt met Hollandse pannen.

De achtergevel is blind en voorzien van een uitbouw (consistoriekamer) onder zadeldak. De kamer heeft een tuitgevel die is voorzien van een schuifvenster met roedenverdeling, vlechtingen, staafankers, een zolderluik en een deklijst van Bentheimer zandsteen. In de zijgevel bevinden zich twee schuifvensters met roedenverdeling en een deur met bovenlicht, eveneens met roedenverdeling.

Het interieur is symmetrisch en bezit nog de oorspronkelijke inventaris. De toegangsdeur leidt via een klein houten ingangsportaaltje naar de kerkzaal. Het portaaltje heeft een doorlopende, geprofileerde bovendorpel en een kroonlijst. Tegen de zijwanden in de kerk staan de in hoogte van achteren naar voren aflopende kerkbanken die zijn voorzien van deurtjes. In het midden voor de zuilen staat een enkele bank. De midden tegen de achterwand geplaatste houten preekstoel heeft een zeszijdige kuip met panelen binnen profiellijsten en een uitkragende deklijst, die met velours is bekleed. De kuip staat op een brede zuil met een geprofileerde voet en acht consoles met krullen en acanthusbladmotieven. De houten trap heeft een gesneden hoofdbaluster en -leuning, waartussen gietijzeren spijlen zijn gezet. De lessenaar is van ajour bewerkt, geslagen koper met gekrulde buisconsoles en vermelding van de naam E. Eleveld. Boven de preekstoel hangt een luifel met ronde verlichtingsopening. Aan weerszijden van de preekstoel bevinden zich deuren als in het ingangsportaaltje, die toegang geven tot de erachter liggende consistoriekamer. In beide hoeken staat een gebogen ouderlingenbank met deurtjes en een op gebogen korbelen steunende luifel met profielrand. Boven de deuren naar de consistoriekamer bevinden zich blinde spitsboogvensters waarin de liedborden zijn bevestigd. De muren worden beëindigd door een uitkragende lijst en zijn aan de bovenkant met elkaar verbonden door trekstangen, waaraan de originele kroonluchters van koper en glas zijn bevestigd. Het plafond is een ribloos, gewit korfbooggewelf (pseudo-tongewelf) met in het midden opengewerkte versieringen van in mallen gevormd stuc, terracotta of gips. De vloer is van hout. Boven de entree, aan de westwand van de kerk en gesteund door twee gemarmerde Toscaanse zuilen, bevindt zich de zang-/orgeltribune met een in 1858 gebouwd éénklaviers balustrade-orgel met aangehangen pedaal van de Zwolse orgelmaker Jan van Loo in een orgelkas met neo-barokke versieringen in de vorm van draperieën, opengewerkte vleugelstukken en hangende florale ornamenten. De kas is voorzien van kappen, waarvan het hoger opgaande middentoren wordt bekroond door een harp en de torens aan weerszijden door een houten engel. De tribune heeft aan beide zijden van het orgel een dichte balustrade met gedraaide halfbalusters aan de voorzijde.

De consistoriekamer is eveneens nog in oorspronkelijke staat met een houten plafond en een haard met gecanneleerde pilasters aan de houten schoorsteenmantel alsmede een deur die naar een gang leidt. Hierin bevinden zich de originele deuren met vensters met roedenverdeling voor het toilet, het keukentje en de trap naar de zolder. Eenklaviersorgel, in 1858 gemaakt door J. van Loo. In 1983 gerestaureerd door Bakker en Timmenga.

Waardering

Op de wijziging aan de top van de voorgevel na bevindt de vermaning zich in vrijwel oorspronkelijke staat en kan derhalve als gaaf worden gekwalificeerd. Als uitdrukking van een ontwikkeling in de zeventiende-eeuwse kerkelijke bouwkunst is 'Het Lam' van cultuurhistorische waarde. De architectuurhistorische waarde wordt vergroot door het gave, originele interieur, waarin overigens de preekstoel, de banken, de tribune en de orgelkas blijkens enkele van circa 1920 daterende foto's ooit bruin zijn geweest. Belangrijk is ook de aanwezigheid van het nog vrijwel gave orgel van de hand van Van Loo, die een klein, maar waardevol oeuvre naliet. De kerk is tevens stedenbouwkundig van belang als beeldbepalend onderdeel van de straatwand.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

The remonstrant chapel 'Het Lam' was built in the third quarter of the seventeenth century for one of the three movements within the Mennonite church that had a church building in Blokzijl. The architect drew inspiration for both the interior and exterior from the Singelkerk in Amsterdam. Although the furnishings of the church are still wholly original, it is uncertain whether the current position of the pulpit and pews is the original one. What is certain is that the front façade underwent major alterations in the nineteen-fifties when the plastered gable top with semicircular termination was replaced by a simplified top with straight cornice.

Description

The building is a hall church on a rectangular plan, covered by a broken gabled roof with half-hipped ends. The remonstrant chapel has a symmetrical cornice-topped façade with plastered plinth and for the entrance a stone step with octagonal bollards. Above the step a double door with bolt within a surround of fluted wooden pilasters on stone bases and an entablature with dentil moulding. The façade is further provided with three recessed iron pointed arch windows with rose-shaped tracery, with rod anchors and a non-original cornice. The side façades are articulated by means of broad pilasters, between which are iron pointed arch windows as in the front façade. The façades are executed in hand-moulded brick, the roof is covered with Dutch tiles.

The rear façade is blind and provided with an extension (vestry) under a gabled roof. The room has a spout gable which is provided with a sash window with glazing bars, ventilation grilles, rod anchors, a hatch and a drip moulding of Bentheimer sandstone. In the side façade are two sash windows with glazing bars and a door with fanlight, likewise with glazing bars.

The interior is symmetrical and retains its original furnishings. The entrance door leads via a small wooden entrance vestibule to the church hall. The vestibule has a continuous profiled upper jamb and a cornice. Against the side walls in the church stand the pews, which slope in height from back to front and are provided with small doors. In the centre before the pillars stands a single pew. The wooden pulpit, placed centrally against the rear wall, has a hexagonal body with panels within moulded frames and a projecting drip moulding, which is covered with velvet. The body stands on a broad pillar with a profiled base and eight consoles with curls and acanthus leaf motifs. The wooden staircase has a carved newel post and handrail, between which cast iron balusters are set. The lectern is open-worked, chased copper with curved pipe consoles and inscription of the name E. Eleveld. Above the pulpit hangs a canopy with round light opening. On either side of the pulpit are doors as in the entrance vestibule, which give access to the vestry beyond. In both corners stands a curved eldermen's pew with small doors and a canopy supported on curved brackets with moulded edge. Above the doors to the vestry are blind pointed arch windows in which the hymn boards are mounted. The walls are terminated by a projecting cornice and are connected at the top by tie rods, to which the original copper and glass chandeliers are attached. The ceiling is a ribless, whitewashed barrel vault (pseudo-barrel vault) with centrally open-worked ornaments of stucco, terracotta or plaster formed in moulds. The floor is of wood. Above the entrance, on the west wall of the church and supported by two marbled Tuscan pillars, is the singing/organ gallery with a single-manual balustrade organ built in 1858 with attached pedal by the Zwolle organ maker Jan van Loo in an organ case with neo-baroque ornaments in the form of draperies, open-worked wing pieces and hanging floral ornaments. The case is provided with towers, the taller central tower being crowned by a harp and the towers on either side by a wooden angel. The gallery has on both sides of the organ a solid balustrade with turned half-balusters on the front.

The vestry is likewise still in its original state with a wooden ceiling and a fireplace with fluted pilasters on the wooden mantelpiece as well as a door which leads to a corridor. Herein are the original doors with windows with glazing bars for the toilet, the kitchenette and the staircase to the loft. Single-manual organ, made in 1858 by J. van Loo. Restored in 1983 by Bakker en Timmenga.

Valuation

Apart from the alteration to the top of the front façade the remonstrant chapel is in virtually original condition and can therefore be qualified as intact. As an expression of a development in seventeenth-century ecclesiastical architecture 'Het Lam' is of cultural-historical value. The architectural-historical value is enhanced by the intact, original interior, although according to some photographs dating from circa 1920 the pulpit, pews, gallery and organ case were once brown. Also important is the presence of the still virtually intact organ by Van Loo, who left behind a small but valuable body of work. The church is also of urban planning significance as a visually dominant component of the street frontage.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map