Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij, Nedereindseweg 561
IJsselstein, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1600 - 1900
- Address
- Nedereindseweg 561, 3402 PT IJsselstein (and others)
- Place
- IJsselstein
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.06067, 5.01735
- Monument number
- 507412
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1600 map "44. Hollandia." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Aan de rand van een hoger gelegen deel van de voormalige boezem van de Hollandsche IJssel DWARSHUISBOERDERIJ 'De Steenen Kamer' ligt beeldbepalend op de hoek van de Nedereindseweg (voorheen Noord IJsseldijk) en de Meerndijk. De in meerdere bouwperioden tot stand gekomen voormalige hofstede bestaat uit een wit geschilderd, gepleisterd dwarshuis met onderkelderde opkamer en voorhuis, onder een met rode Hollandse pannen gedekte zadeldak met schoorsteen op het midden van de nok. Haaks daarop staat met een lagere nokhoogte en flauwere dakhelling het uit schoon metselwerk opgetrokken bedrijfsgedeelte onder een zadeldak met rode Hollandse pannen. De oudste kern bestaat aan uit een met een tongewelf onderkelderde, opkamer, die blijkens het grote formaat kloostermop en de muurdikte mogelijk nog stamt uit het eind van de 15de of het begin van de 16de eeuw. Het betreft hier daadwerkelijk een zogenaamde 'stenen kamer', welke als oudste vorm van een stenen woonhuis, een vluchtmogelijkheid bood bij hoge waterstanden van de Hollandsche IJssel (zie: P. Nuyens, De burchtvrouwe van IJselstein, Historisch verhaal uit de dertiende eeuw, 'De Katholieke illustratie (23) 1889/90, 315). De kelder, toegankelijk via een trap in het voorhuis links van de schouw, heeft aan de oostzijde een in een nis geplaatst keldervenster. Plavuizen zijn toegepast voor de vloer en plint; in zuidoost hoek staat een gemetselde pekelbak. Aan het begin van de 17de eeuw (1602;1620 ?) hebben één of meerdere verbouwingen, dan wel uitbreidingen in westelijke richting plaatsgevonden. Het dwarshuis met niskastje in de opkamer en kloosterkozijnen met diefijzers in de oostelijke kopgevel kreeg toen zijn huidige hoofdvorm. Het uitgebouwde privaat ten zuiden van de opkamer wijst er op dat de opkamer het karakter kreeg van een 'herenkamer'. In 1762 wordt melding gemaakt van de 'De Steenenkamer' als herberg, ten behoeve waarvan waarschijnlijk aanpassingen hebben plaatsgevonden. Enkele schuiframen in de westelijke kopgevel stammen uit het eind van de 18de eeuw. De tegen de opkamer muur geplaatste 17de-eeuwse schouw is voorzien van 18de-eeuwse Delfts blauwe tegels en vervolgens in de 19de eeuw verkleind en gedeeltelijk bekleed met gemarmerde- en schildpadtegels. Blijkens een kadastrale kaart had de hofstede in 1819 reeds zijn huidige T-vormige plattegrondvorm. Wel is in de 19de eeuw het stalgedeelte herbouwd, waarbij voor de driebeukige indeling de bestaande ankerbalkgebinten zijn herbruikt en naar buiten gedraaid. Ook de kap van het woongedeelte is in deze periode vernieuwd met gebruikmaking van de oude vuren- en eikenhouten spanten. Dit blijkt uit de onlogische wijze van samenvoeging van staande- en liggende delen, voorzien van deels nog 16de-eeuwse telmerken.
De symmetrisch ingedeelde westelijke kopgevel van het woongedeelte is een tuitgevel met op de begane grond drie (vereenvoudigde) vierruitsschuiframen en op de verdieping in het midden een tweeruits stolpraam. De noordelijke langsgevel heeft ter plaatse van het voorhuis twee vierruitsschuiframen met luiken en ter plaatse van de opkamer twee hoger geplaatste, kleinere zesruitsschuiframen. De oostelijke kopgevel heeft eveneens een symmetrische opzet met in het midden een vroeg-20ste-eeuwse dubbel openslaande deur, waarvoor een betonnen trap is geplaatst. Rechts daarvan bevindt zich een keldervenster. Aan weerszijden van de deur zit een kloosterkozijn en in het midden van de zolder een vierruitsschuifraam. De zuidelijke langsgevel heeft aan de oostzijde een uitgebouwd privaat onder lessenaarsdak en aan de westzijde een uitgebouwd keukengedeelte onder lessenaarsdak, die aan de westzijde de entree bevat naar het voorhuis.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
On the edge of a higher part of the former bosom of the Hollandsche IJssel stands the iconic TRANSVERSE FARMHOUSE 'De Steenen Kamer' at the corner of the Nedereindseweg (formerly Noord IJsseldijk) and the Meerndijk. The former homestead, which came into being over several building periods, consists of a white-painted, plastered transverse house with undercellared upper room and front house, under a gabled roof covered with red Dutch tiles with a chimney in the middle of the ridge. At right angles to this stands the business section, executed in fair-faced brickwork, with a lower ridge height and shallower roof pitch under a gabled roof with red Dutch tiles. The oldest core consists of an upper room with a barrel vault underceller, which by virtue of the large format cloister brick and the wall thickness may possibly date from the end of the 15th or the beginning of the 16th century. This is indeed a so-called 'stone room', which as the oldest form of a stone dwelling house offered an escape route at high water levels of the Hollandsche IJssel (see: P. Nuyens, De burchtvrouwe van IJselstein, Historisch verhaal uit de dertiende eeuw, 'De Katholieke illustratie (23) 1889/90, 315). The cellar, accessible via a staircase in the front house to the left of the hearth, has a cellar window set in a niche on the east side. Tiles are applied for the floor and plinth; in the south-east corner stands a bricked brine tub. At the beginning of the 17th century (1602;1620 ?) one or more alterations or extensions in the western direction took place. The transverse house with a small niche cupboard in the upper room and cloister windows with theft bars in the eastern gable end received its current main form at that time. The built-out privy to the south of the upper room indicates that the upper room acquired the character of a 'gentleman's room'. In 1762 'De Steenenkamer' is mentioned as an inn, for which purpose adjustments probably took place. Some sash windows in the western gable end date from the end of the 18th century. The 17th-century hearth placed against the upper room wall is furnished with 18th-century Delftware blue tiles and subsequently reduced in the 19th century and partially clad with marbled and tortoiseshell tiles. According to a cadastral map, the homestead already had its current T-shaped floor plan in 1819. However, the stable section was rebuilt in the 19th century, with the existing tie-beam framing for the three-aisle layout being reused and turned outward. The roof of the residential section was also renewed in this period using the old pine and oak timber rafters. This is evident from the illogical manner of joining the vertical and horizontal components, furnished partly with 16th-century carpenters' marks.
The symmetrically arranged western gable end of the residential section is a spout gable with on the ground floor three (simplified) four-pane sash windows and on the upper floor in the middle a two-pane case window. The northern side facade has at the location of the front house two four-pane sash windows with shutters and at the location of the upper room two higher placed, smaller six-pane sash windows. The eastern gable end likewise has a symmetrical arrangement with in the middle an early 20th-century double opening door, in front of which a concrete staircase is placed. To the right of this is a cellar window. On either side of the door is a cloister window and in the middle of the loft a four-pane sash window. The southern side facade has on the east side a built-out privy under a lean-to roof and on the west side a built-out kitchen section under a lean-to roof, which on the west side contains the entrance to the front house.
Nearby in the register
- Boerderij, Noord IJsseldijk 28Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Achthoven-Oost 3Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Nedereindseweg 578Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Nedereindseweg 543Boerderij1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.