Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pakhuis, Schritsen 47
Harlingen, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Pakhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1942
- Address
- Schritsen 47, 8861 CS Harlingen (and others)
- Place
- Harlingen
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.17351, 5.41815
- Monument number
- 507134
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het PAKHUIS aan de Schritsen 47;49 is een groot pand dat qua vorm en omvang bestaat uit twee traditionele, aan elkaar gebouwde pakhuizen. Het gebouw is naar het zuiden georinteerd. Op de gemetselde stoep voor de voorgevel staan zes lage (waarvan twee kapot) en twee hoge betonnen stoeppalen. Het pand is in 1941 ontworpen en in 1942 gebouwd door architect P. de Vries in de stijl van het Traditionalisme. Piet de Vries (geboren in 1897 te Oostvoorne) was op zeer jonge leeftijd in Friesland komen wonen en is overal in de provincie zeer actief geweest tot in de jaren zeventig. In de tijd van de bouw van het pakhuis/magazijn woonde architect De Vries in Den Haag. Vanaf de tijd rond het begin van de oorlog is in het werk van Piet de Vries een bouwstijl zichtbaar die een zekere verwantschap vertoont met het stijl van de Delftse School. Het "magazijn", zoals het gebouw genoemd wordt op de ontwerptekening, kwam op de plaats van een ouder pakhuis dat tijdens de oorlog werd gebombardeerd. Voor dit nieuwe magazijn maakte De Vries gebruik van de traditionele bouwvormen, die al eeuwen typerend zijn voor deze categorie, en van andere traditionele bouwelementen, zoals historiserende natuurstenen negblokken en traditionele roedeverdeling. Opdrachtgever was Van Smeden en Zoon te Harlingen. Het gebouw communiceert tegenwoordig aan de achterkant met het pand aan de Lanen 56;58. Met deze ruimte, die niet in aanmerking komt voor de bescherming van rijkswege, is het bedrijf later uitgebreid.
Het INTERIEUR van het pakhuis, waarvan ook de inrichting door De Vries is ontworpen, verkeert nog grotendeels in oorspronkelijke staat en valt eveneens onder de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
Het dubbele pakhuis heeft een vierkante plattegrond, door een muur in tweeën gedeeld, waardoor op iedere verdieping twee communicerende grote ruimtes ontstonden. Het pand is vier bouwlagen hoog (inclusief de zolderverdieping) en wordt gedekt door twee aansluitende zadeldaken met blauwgrijze Hollandse pannen. Op de dakhelling boven de linker zijgevel staat een hoge schoorsteen. Het is uit rode handvorm bakstenen opgetrokken. De voorgevel wordt door de kapvorm en de indeling van de vensters symmetrisch verdeeld en oogt als zijnde twee pakhuizen naast elkaar. De eerste bouwlaag wordt bekleed door groen-grijs syenietsteen, dat de bouwlaag het aanzien van een hoog basement geeft. In het centrum van de twee geveldelen hangen twee grote deuren met houten middenpanelen met ruitvormige verdeling. Boven de deuren bevinden zich segmentboog-vormige strekken van syenietsteen. Naast de inrijdeuren zitten aan weerszijden twee kleine verticale vensters met ijzeren tralies. Deze bestaan uit twee dubbele horizontale en één dubbele verticale staaf. In het midden van de eerste bouwlaag, tegen de onderkant van de syeniet-cordonlijst aan, bevindt zich een gevelsteen met reliëf. Hierop staat een wapen met de afbeelding van een smid op een slot en de letters: S (smeden), Z (zoon), H (Harlingen). In de tweede en derde bouwlaag zijn in het midden van ieder geveldeel een takeldeur met aan weerszijden een vierkant vierlicht. In de laatste bouwlaag, op de zolder, is in het midden van ieder deel een houten takeldeur met gemetselde segmentboog. De takeldeuren zijn licht in het metselwerk verzonken. De gemetselde deklijst is voorzien van betonnen aanzetstenen en wordt door twee rechthoekige pironnen met dekstuk afgesloten. De zolder is voorzien van een verhoogd daklicht. De achtergevel is in rode handvorm bakstenen opgetrokken, net zoals de voorgevel. De eerste bouwlaag van de achtergevel gaat schuil achter het pand Lanen 56-58. In de twee en derde bouwlaag zitten, symmetrisch opgesteld, twee keer twee horizontale drielichtvensters. In de twee toppen bevindt zich een drielichtvenster. De rechter zijgevel is in dezelfde soort bakstenen opgetrokken en is rechtsachter voorzien van twee kleine vensters. De linker zijgevel, ook opgetrokken in rode handvorm bakstenen, is blind en grenst aan het pand Schritsen 45. Alle vensters en deuren worden omlijst door brede houten kozijnen.
Het INTERIEUR is nog in zeer grote mate oorspronkelijk. Oorspronkelijk zijn nog onder meer de houten plafonds met stalen balken, de houten trap naar de bovenverdiepingen, de oude houten stellingen. Deels vernieuwd is de muur naar het pand Lanen 56;58. De deuren in de betonnen muur in het midden van de ruimte zijn niet meer aanwezig (zij zijn op de ontwerptekening zichtbaar). Aan weerszijden van de overgebleven brede opening in de muur zitten witte tegeltjes met blauwe afbeelding (hond of haas). Dezelfde tegeltjes zijn ook in de muur langs de trap verwerkt. Tussen de twee inrijdeuren zit de oorspronkelijke handlift met harmonicahek, die tot de laatste bouwlaag gaat. Ook in de tweede en derde bouwlaag is de oorspronkelijke houten vloer van brede latten aanwezig, evenals het oorspronkelijke houten plafond en de houten stellingen. Ook op de zolderverdieping zijn de oorspronkelijke stellingen en houten bakken.
Waardering
Het dubbele pakhuis aan de Schritsen 47;49 te Harlingen is van bijzonder cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische ontwikkeling;
- vanwege de bijzondere functie verbonden met de socialeeconomische geschienis van de stad;
- voor de geschiedenis van de architectuur;
- voor het oeuvre van de architect;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik;
- vanwege de bijzondere samenhang tussen exterieur en functie;
- vanwege zijn bijzondere betekenis voor het aanzien en de herkenbaarheid van de stad als handel- en havenstad;
- vanwege de in hoge mate aanwezige architectonische gaafheid van het exterieur; - vanwege de in hoge mate aanwezige architectonische gaafheid van interieur en interieurinrichting;
- in relatie tot de visuele gaafheid van de stedelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The WAREHOUSE at Schritsen 47;49 is a large building which in form and size consists of two traditional warehouses built adjoining one another. The building is oriented towards the south. On the mortared stoep in front of the front facade stand six low (two of which are broken) and two high concrete bollards. The building was designed in 1941 and built in 1942 by architect P. de Vries in the style of Traditionalism. Piet de Vries (born in 1897 in Oostvoorne) moved to Friesland at a very young age and was very active throughout the province until the nineteen seventies. At the time of the construction of the warehouse/magazine, architect De Vries lived in Den Haag. From around the beginning of the war onwards, in the work of Piet de Vries an architectural style is visible that shows a certain affinity with the style of the Delft School. The "magazine", as the building is called on the design drawing, was built on the site of an older warehouse that was bombed during the war. For this new magazine De Vries used traditional building forms, which have been typical for this category for centuries, and other traditional building elements, such as historicizing squared natural stone blocks and traditional glazing bars. The client was Van Smeden en Zoon in Harlingen. The building nowadays communicates at the rear with the building at Lanen 56;58. With this space, which does not qualify for protection by the state, the business was later expanded.
The INTERIOR of the warehouse, the furnishings of which were also designed by De Vries, is still largely in its original condition and is also protected by the state.
Description
The double warehouse has a square floor plan, divided into two by a wall, creating on each storey two communicating large spaces. The building is four storeys high (including the attic storey) and is covered by two adjoining gabled roofs with blue-grey Dutch tiles. On the roof slope above the left side facade stands a tall chimney. It is built of red handmade bricks. The front facade is symmetrically divided by the roof form and the arrangement of the windows and appears to be two warehouses side by side. The first storey is clad with green-grey syenite stone, which gives the storey the appearance of a high basement. In the centre of the two facade sections hang two large doors with wooden centre panels with diamond-shaped division. Above the doors are segmental arch-shaped stretches of syenite stone. Beside the entrance doors sit on either side two small vertical windows with iron grilles. These consist of two double horizontal and one double vertical bar. In the middle of the first storey, against the underside of the syenite drip moulding, is a relief facade stone. On it is a coat of arms with the image of a blacksmith on a lock and the letters: S (smeden), Z (zoon), H (Harlingen). In the second and third storey are in the middle of each facade section a hoist door with on either side a square four-light window. In the last storey, on the attic, is in the middle of each section a wooden hoist door with mortared segmental arch. The hoist doors are lightly recessed in the masonry. The mortared cornice is fitted with concrete setting stones and is closed off by two rectangular finials with coping. The attic is fitted with a raised roof light. The rear facade is built of red handmade bricks, just like the front facade. The first storey of the rear facade is hidden behind the building Lanen 56-58. In the second and third storey are, symmetrically arranged, twice two horizontal three-light windows. In the two gables is a three-light window. The right side facade is built of the same type of bricks and is fitted at the rear with two small windows. The left side facade, also built in red handmade bricks, is blank and adjoins the building Schritsen 45. All windows and doors are framed by wide wooden frames.
The INTERIOR is still in very large measure original. Original are among others the wooden ceilings with steel beams, the wooden staircase to the upper storeys, the old wooden shelving. Partly renewed is the wall to the building Lanen 56;58. The doors in the concrete wall in the middle of the space are no longer present (they are visible on the design drawing). On either side of the remaining wide opening in the wall are white tiles with blue images (dog or hare). The same tiles are also worked into the wall along the staircase. Between the two entrance doors is the original hand hoist with concertina gate, which extends to the last storey. Also in the second and third storey is the original wooden floor of wide boards, as well as the original wooden ceiling and wooden shelving. Also on the attic storey are the original shelving and wooden bins.
Assessment
The double warehouse at Schritsen 47;49 in Harlingen is of particular cultural historical and architectural historical importance:
- as a particular expression of a socio-economic development;
- because of the particular function connected with the socio-economic history of the city;
- for the history of architecture;
- for the oeuvre of the architect;
- because of the particular use of materials;
- because of the particular coherence between exterior and function;
- because of its particular significance for the appearance and recognizability of the city as a trading and port city;
- because of the high degree of architectural integrity of the exterior;
- because of the high degree of architectural integrity of the interior and interior furnishings;
- in relation to the visual integrity of the urban environment.
Nearby in the register
- Woonhuis, Schritsen 43Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Schritsen 41Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Schritsen 39Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Lanen 56Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.