TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Postkantoor, Grote Bredeplaats 6

Harlingen, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Overheidsgebouw
Function
Postkantoor
Category
onroerend gebouwd
Built
1897
Address
Grote Bredeplaats 6, 8861 BB Harlingen (and others)
Place
Harlingen
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.17460, 5.41453
Monument number
507133

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

TU Delft Library

3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Het POSTKANTOOR aan de Grote Bredeplaats 6 te Harlingen is in 1897 gebouwd in neogotische stijl. Deze bouwstijl, gecombineerd met een aantal traditionele elementen, heeft deze categorie gebouwen een zeer herkenbaar uiterlijk gegeven: vandaar de naam "postkantorengotiek". Het ontwerp is van architect Cornelis Hendrik Peters, geboren in 1847 te Groningen. Peters was een pupil van architect P.J.H. Cuypers uit Amsterdam, op wiens bureau hij vanaf 1866 als opzichter werkte. Rond 1870 begon hij zelfstandig opdrachten uit te voeren. In zijn ontwerpen volgde Peters de theorieën van Viollet-le-Duc en het 18de-eeuwse rationalisme. Daarnaast heeft de stijl van architect Cuypers altijd een grote invloed gehad op zijn ontwerpen. Peters vond dat ieder bouwonderdeel een functie moest hebben; dat gewerkt moest worden vanuit een "open plattegrond", die ontstaat vanuit de behoefte aan ruimte en niet uit drang naar symmetrie; hij vond de baksteen het volwaardige bouwmateriaal. Voor zijn werk gebruikte hij ook elementen uit de Noord-Duitse Baksteengotiek. In 1876 werd hij bouwkundige bij het Ministerie van Financiën. De uitbundige gotische decoratieve elementen, die hij tot 1897 gebruikte, zijn in het ontwerp voor dit postkantoor enigszins vereenvoudigd of achterwege gelaten. Het postkantoor is gebouwd in een moeilijke periode, waarin de posterijen niet tevreden waren over de rijksbouwmeester. Zij vonden de kosten voor zijn gebouwen te hoog en ook voldeden zij niet aan de gestelde eisen. Om ontslag te voorkomen zag Peters zich genoodzaakt om zijn ontwerpen sorberder te maken. Het postkantoor te Harlingen is in deze 'versoberde' periode gebouwd, evenals de andere postkantoren die architect Peters in Friesland bouwde tussen 1897 en 1913 in Akkrum, Bergum, Bolsward, Dokkum, Drachten, Franeker, Heerenveen, Joure, Leeuwarden, Lemmer, Noordwolde, Sneek, Terschelling, Vlieland, Wolvega en Workum.

Het INTERIEUR van het postkantoor is verbouwd en komt niet in aanmerking voor de bescherming van rijkswege.

Omschrijving

Het Harlinger postkantoor is naar het noorden georiënteerd. De verhoogde stoep voor de vijf traveeën-brede voorgevel wordt begrensd door een bakstenen muurtje met twee lage en twee hogere bakstenen pilaartjes. De 'bordes-achtige' stoep is via een trapje van drie treden te bereiken. De plattegrond van het gebouw is rechthoekig. Het pand heeft boven de twee bouwlagen een zolderverdieping. Het zadeldak, waarop twee schoorstenen staan, wordt gedekt door Lucas IJsbrandspannen. Het kantoorgebouw is in bruine bakstenen opgetrokken. De hoge plint is van natuursteen. De voorgevel wordt regelmatig verdeeld door de vijf traveeën. De bakstenen gevel wordt versierd door gepleisterde banden tussen de vensters en een gepleisterde band tussen de eerste en de tweede bouwlaag. In de eerste bouwlaag zijn rechts twee houten ingangsdeuren met zesdelig panelensnijwerk geplaatst; links ervan zijn drie vensters. In het meest linker venster is recent een betaalautomaat geplaatst. Boven de deuren zit een segmentboog met gepleisterde aanzet- en sluitstenen. In het gepleisterde trommelveld boven de rechtse ingangsdeur is het jaartal MDCCCXCVII aangebracht, in het trommelveld boven de linkse een hoorn met bliksem. Boven de deuren twee drielichtvensters met bakstenen deelstijlen en segmentboog met gepleisterde aanzet- en sluitstenen. Deze doen als het ware dienst als bovenlicht en bevinden zich op dezelfde hoogte als de bovenlichten van de ernaast geplaatste vensters. Deze zijn zesruits en ook van segmentboogvormige strek voorzien. In de tweede bouwlaag zitten vijf zesruitsvensters met dubbele segmentboog en dubbele gepleisterde aanzet- en sluitstenen. Onder de daklijst bevindt zich een boogfries. Op de dakhelling zijn twee kleine bakstenen dakkapellen geplaatst waarop een overhellend leiendakje ligt met wolfeind, windveer en pironnen. De westelijke en oostelijke zijgevels grenzen aan de ernaast liggende panden. Alleen de toppen zijn zichtbaar: midden in de geveltop zitten twee smalle verticale zeslichten. Vanaf deze hoogte en tussen de vensters worden de toppen gemarkeerd door een risalerende en licht uitstekende piron met bekroning. De topgevels zijn gedecoreerd met gepleisterde banden, die op dezelfde afstand van elkaar zijn geplaatst als de banden op de voorgevel. De achtergevel is zowel vanaf de straat als vanaf de achterzijde niet zichtbaar. Hij is, op een klein venster na in het er tegenaan gebouwde lagere gedeelte, niet gewijzigd. Dit valt op te maken uit de niet gedateerde tekening die voor de laatst genoemde wijziging is gemaakt. De tekening toont een achtergevel die uit twee vrijwel symmetrische delen bestaat, waarin in de eerste bouwlaag zesruits vensters met getoogde strekken zijn geplaatst. Voor de gevel is een lager bouwgedeelte geplaatst, waarvan het rechter deel onder schilddak. In deze gevel bevinden zich, van links naar rechts, een deur -die het kleine venster heeft vervangen- een brede inrijdeur en drie kleine vensters.

Waardering

Het postkantoor te Harlingen, ontworpen in 1897 door Rijksbouwmeester C.H. Peters is van cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

- als bijzondere uitdrukking van een culturele en sociaaleconomische ontwikkeling;

- voor de geschiedenis van de architectuur; - voor het oeuvre van de architect;

- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling; - als typerend voorbeeld in de ontwikkeling van een bouwstijl genaamd "postkantorengotiek", die het uiterlijk van deze categorie gebouwen voor een lange periode heeft bepaald;

- wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;

- wegens het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek;

- wegens zijn betekenis voor het aanzien van deze plek in de stad, dicht bij de haven;

- wegens de aanzienlijke architectonische gaafheid van het exterieur;

- in relatie tot de visuele gaafheid van de stedelijke omgeving.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

The POST OFFICE at Grote Bredeplaats 6 in Harlingen was built in 1897 in Neo-Gothic style. This architectural style, combined with a number of traditional elements, has given this category of buildings a very recognizable appearance: hence the name "post office Gothic". The design is by architect Cornelis Hendrik Peters, born in 1847 in Groningen. Peters was a pupil of architect P.J.H. Cuypers from Amsterdam, in whose office he worked from 1866 as a supervisor. Around 1870 he began to undertake commissions independently. In his designs Peters followed the theories of Viollet-le-Duc and 18th-century rationalism. Furthermore, the style of architect Cuypers always had great influence on his designs. Peters believed that every building component should have a function; that work should be carried out from an "open floor plan", which arises from the need for space and not from a desire for symmetry; he considered brick a valid building material. For his work he also used elements from North German Brick Gothic. In 1876 he became a building engineer at the Ministry of Finance. The exuberant Gothic decorative elements, which he used until 1897, are somewhat simplified or omitted in the design for this post office. The post office was built in a difficult period, in which the postal service was dissatisfied with the state architect. They found the costs of his buildings too high and they also did not meet the set requirements. To avoid dismissal, Peters found himself compelled to make his designs more austere. The post office in Harlingen was built in this 'austerity' period, as were the other post offices that architect Peters built in Friesland between 1897 and 1913 in Akkrum, Bergum, Bolsward, Dokkum, Drachten, Franeker, Heerenveen, Joure, Leeuwarden, Lemmer, Noordwolde, Sneek, Terschelling, Vlieland, Wolvega and Workum.

The INTERIOR of the post office has been remodelled and is not eligible for protection by the state.

Description

The Harlingen post office is oriented to the north. The raised stoop for the five-bay-wide front facade is bordered by a brick wall with two low and two higher brick pilasters. The 'dais-like' stoop is reached via a flight of three steps. The floor plan of the building is rectangular. The building has, above the two storeys, an attic storey. The gabled roof, on which two chimneys stand, is covered with Lucas IJsbrands tiles. The office building is built in brown brick. The high plinth is of natural stone. The front facade is regularly divided by the five bays. The brick facade is decorated by plastered bands between the windows and a plastered band between the first and second storey. On the first storey there are on the right two wooden entrance doors with six-panel carved work; to the left of these are three windows. In the leftmost window a cash machine has recently been placed. Above the doors is a segmental arch with plastered impost and voussoir stones. In the plastered tympanum above the right entrance door is the date MDCCCXCVII displayed, in the tympanum above the left one a horn with lightning. Above the doors two three-light windows with brick mullions and segmental arch with plastered impost and voussoir stones. These serve as, as it were, fanlights and are situated at the same height as the fanlights of the adjacent windows. These are six-pane and also provided with segmental arch form. On the second storey there are five six-pane windows with double segmental arch and double plastered impost and voussoir stones. Below the cornice there is an arch frieze. On the roof slope two small brick dormer windows are placed with an overhanging slate roof with half-hipped end, wind vane and finials. The western and eastern side facades border on the adjacent buildings. Only the tops are visible: in the middle of the gable top are two narrow vertical six-light windows. From this height and between the windows the tops are marked by a projecting and slightly protruding finial with capping. The gable tops are decorated with plastered bands, which are placed at the same distance from each other as the bands on the front facade. The rear facade is not visible either from the street or from the rear. It has, except for a small window in the lower part built against it, not been altered. This can be concluded from the undated drawing made for the last-mentioned alteration. The drawing shows a rear facade consisting of two virtually symmetrical parts, in which on the first storey six-pane windows with arched openings are placed. In front of the facade a lower building section has been placed, the right part of which is under a hipped roof. In this facade there are, from left to right, a door – which has replaced the small window – a wide carriage entrance and three small windows.

Valuation

The post office in Harlingen, designed in 1897 by State Architect C.H. Peters is of cultural-historical and architectural-historical importance:

- as a distinctive expression of a cultural and socio-economic development;

- for the history of architecture; - for the oeuvre of the architect;

- as a distinctive expression of a typological development; - as a typical example in the development of an architectural style called "post office Gothic", which determined the appearance of this category of buildings for a long period;

- because of the high aesthetic quality of the design;

- because of the particular use of materials and ornamentation;

- because of its significance for the appearance of this place in the city, close to the harbour;

- because of the considerable architectural integrity of the exterior;

- in relation to the visual integrity of the urban environment.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map