Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Foarstrjitte 21
Nes, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1910 - 1915
- Address
- Foarstrjitte 21, 9143 WR Nes (Noardeast-Fryslân 21)
- Place
- Nes
- Municipality
- Noardeast-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.39641, 6.04992
- Monument number
- 507109
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1888 map "2 Schiermonnikoog" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS met PAKHUIS is volgens mondelinge mededeling gebouwd in 1913 in opdracht van de heer Holwerda, die er een aardappel- en graanhandel in dreef. Het dubbelgebouw onder Overgangsarchitectuur ligt aan de Hoofdstraat en had voorheen aan de achterzijde toegang tot de akkers. Het pand is inwendig verbouwd, maar de structuur is grotendels herkenbaar gebleven. Links naast het huis staat een in de dertiger jaren gebouwde garage voor de transportauto: deze is voor de bescherming van rijkswege van ondergeschikt belang.
Omschrijving
Het woonhuis en het pakhuis zijn verbonden door een massale muur maar zijn in de vormgeving van elkaar te onderscheiden, terwijl gebruik is gemaakt van verbindende elementen als materiaaltoepassing en detaillering. Het woonhuis bestaat uit één bouwlaag met een zolderverdieping onder zadeldak, belegd met bruin geglazuurde Tuile du Nord-pannen; het pakhuis bestaat uit twee bouwlagen onder een plat dak op afschot met een aanbouw aan de achterzijde. Het geheel is opgetrokken in bruine bakstenen, verlevendigd met gele bakstenen voor de tectonische decoraties, zoals banden op het woonhuis en rollagen op woonhuis en pakhuis. De raam- en deuropeningen in de voor- en zijgevels zijn alle onder een latei met een eenvoudig, lineair dieprelif en daarop een geelbakstenen rollaag ter breedte van de opening in de gevelwand; een latei ontbreekt bij de openingen in de achtergevel. Aan de voorgevel van het woonhuis een driezijdige erker onder zinken aankapping: twee H-vensters en een drielichtvenster, alle met meerruits bovenlichten en geel getint matglas onder een latei en een rollaag; bruin geglazuurde, bakstenen lekdorpels. Rechts van de erker een inpandig portiek onder een latei met rollaag, een terrazzostoep en een bij de raamgeleding passende deur. In de geveltop een drielichtvenster, een zogeheten melkmeisje, onder een latei en rollaag. De gevel wordt afgesloten door een gepleisterde gevellijst met vier penanten, zowel op de aanzet als op de top. De penanten hebben een gepleisterde, bloemknopvormige bekroning. Tussen de toppenanten een gemetselde balustrade als gevelbeindiging. De penant op de linkerhoek is identiek aan die op de rechterhoek van het pakhuis: beide met een dobbelsteenvormige aanzet. In de westelijke zijgevel van het woonhuis onder meer een T-venster met een meerruits bovenlicht en geel getint matglas. In de noordgevel van het woon-huis een vierlichtvenster en meerruits bovenlichten met geel getint matglas, onder een getoogde rollaag en geknipte loodslab. In de geveltop een tweelichtvenster en drieruits bovenlichten onder een getoogde rollaag. De voorgevel van het pakhuis is symmetrisch ingedeeld en sober gedetailleerd. De middenas wordt benadrukt door de boven elkaar gelegen deuren en de opgetrokken gevelbeëindiging tussen uitkragende penanten, waartussen een gemetselde borstwering. In het midden een dubbele schuurdeur, erboven een een zolderdeur; beide onder een latei en rollaag. Aan weerszijden van de deuropeningen in beide bouwlagen een ijzeren meerruitsvenster met getoogde bovenzijde onder een latei en een rollaag; gele bakstenen lekdorpel. De gevel wordt afgesloten door een gepleisterde gevelbeëindiging, die naar het midden van het bouwblok klimt, tussen penanten. De linker zijgevel is drie raamtraveeën diep met drie ijzeren meerruitsvensters met getoogde bovenzijde onder een latei met rollaag in beide bouwlagen. De achtergevel wordt gedeeltelijk oversneden door een contemporaine uitbouw, voorheen werkplaats, met op de hoek een vanaf buiten bereikbaar urinoir, nu bergplaats. In de uitbouw zijn drie T-vensters en een achterdeur. In de achtergevel van het pakhuis twee ijzeren vensters met getoogde bovenzijde onder een rollaag van gele bakstenen.
De inpandige structuur is herkenbaar gebleven: een gang in het midden met aan de linker zijde het woongedeelte en aan de rechter zijde het bedrijfsgedeelte. Vanuit de gang is een kantoortje te bereiken waarin een loket. Het pakhuis was oorspronkelijk driebeukig en werd gescheiden door I-profiel ijzeren balken, gemerkt: HOERDE 18. Twee van de vijf kolommen zijn nog aanwezig. De binnenmuren van het pakhuis zijn beraapt met portland. Via een trap in de hoek tegenover het loket bereikt men de bovenverdieping.
Waardering
Het woonhuis met pakhuis dat onder Overgangsarchitectuur in 1913 zou zijn gebouwd is van algemene cultuurhistorische waarde:
- als bijzonder uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling, in het bijzonder als handelsvestiging nauw verbonden met de agrarische omgeving,
- als representant van de lokale economische activiteiten in de Friese dorpen,
- vanwege de redelijke mate van esthetische kwaliteit van het ontwerp, waarbij het functionele onderscheid formeel wordt benadrukt, terwijl in materiaalgebruik en detaillering een eenheid wordt bewerkstelligd,
- vanwege de betekenis van het object voor het straatbeeld,
- vanwege de redelijke mate van gaafheid van het dubbelgebouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
According to oral tradition, the DWELLING HOUSE WITH WAREHOUSE was built in 1913 at the instruction of Mr Holwerda, who operated a potato and grain trading business from the premises. The double building in Transitional Architecture style is located on the Hoofdstraat and formerly had access to the fields at the rear. The building has been altered internally, but the structure has remained largely recognisable. To the left of the house stands a garage built in the 1930s for the transport vehicle: this is of subordinate importance for national monument protection.
Description
The dwelling house and warehouse are connected by a solid wall but are distinguishable in their design, with connecting elements employed such as material treatment and detailing. The dwelling house consists of one storey with an attic storey under a gabled roof, covered with brown glazed Tuile du Nord tiles; the warehouse consists of two storeys under a flat roof on a slope with an extension at the rear. The whole is constructed in brown brickwork, enlivened with yellow brickwork for the tectonic decorations, such as bands on the dwelling house and string courses on the dwelling house and warehouse. All window and door openings in the front and side facades are under a lintel with simple linear relief and thereon a yellow brick string course the width of the opening in the facade wall; a lintel is absent from the openings in the rear facade. On the front facade of the dwelling house a three-sided bay under zinc capping: two H-windows and a three-light window, all with multiple-pane fanlights and yellow-tinted frosted glass under a lintel and string course; brown glazed brick drip moulds. To the right of the bay an embedded porch under a lintel with string course, a terrazzo step and a door matching the window glazing pattern. In the gable top a three-light window, a so-called milkmaid window, under a lintel and string course. The facade is concluded by a rendered cornice-topped facade with four pilasters, both at the base and at the top. The pilasters have a rendered, flower-bud-shaped capital. Between the top pilasters a built balustrade as facade termination. The pilaster on the left corner is identical to that on the right corner of the warehouse: both with a dice-shaped base. In the western side facade of the dwelling house among other things a T-window with a multiple-pane fanlight and yellow-tinted frosted glass. In the north facade of the dwelling house a four-light window and multiple-pane fanlights with yellow-tinted frosted glass, under an arched string course and cut slate. In the gable top a two-light window and three-pane fanlights under an arched string course. The front facade of the warehouse is symmetrically laid out and soberly detailed. The central axis is emphasised by the doors placed one above the other and the raised facade termination between projecting pilasters, between which a built parapet. In the centre a double barn door, above it a hayloft door; both under a lintel and string course. On either side of the door openings in both storeys an iron multiple-pane window with arched top under a lintel and string course; yellow brick drip mould. The facade is concluded by a rendered facade termination, which rises towards the centre of the building block, between pilasters. The left side facade is three window bays deep with three iron multiple-pane windows with arched top under a lintel with string course in both storeys. The rear facade is partially cut across by a contemporary extension, formerly a workshop, with a publicly accessible urinal on the corner, now storage. In the extension are three T-windows and a rear door. In the rear facade of the warehouse two iron windows with arched top under a string course of yellow brickwork.
The internal structure has remained recognisable: a corridor in the middle with the residential part on the left side and the business part on the right side. From the corridor a small office is accessible with a counter. The warehouse was originally three-aisled and was separated by I-section iron beams, marked: HOERDE 18. Two of the five columns are still present. The internal walls of the warehouse are rendered with Portland cement. Via a staircase in the corner opposite the counter one reaches the upper storey.
Valuation
The dwelling house with warehouse which under Transitional Architecture would have been built in 1913 is of general cultural-historical value:
- as a particular expression of a socio-economic development, in particular as a trading establishment closely connected with the agricultural surroundings,
- as a representative of the local economic activities in the Frisian villages,
- on account of the reasonable degree of aesthetic quality of the design, whereby the functional distinction is formally emphasised, while unity is achieved in material treatment and detailing,
- on account of the significance of the object for the streetscape,
- on account of the reasonable degree of intactness of the double building.
Nearby in the register
- Kerk, Wâldwei 9Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Boerderij, Wierumerwei 12Boerderijunder 1 mi
- Archeologie, Sjoorda Oosternijkerk (Noardeast-Fryslân 21)Archeologie1 mi
- Archeologie, te "" (Noardeast-Fryslân 21)Archeologie1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.