Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranjewal 20
Dokkum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1907
- Address
- Oranjewal 20, 9101 JV Dokkum (Noardeast-Fryslân 21)
- Place
- Dokkum
- Municipality
- Noardeast-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.32794, 5.99911
- Monument number
- 507101
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS in Overgangsarchitectuur, waarin decoratieve elementen van de Art-Nouveau te herkennen zijn, is in 1907 ontworpen door J. Timmerman Pz. in opdracht van A.D. Bosch, die in hetzelfde jaar de gedateerde gedenksteen aan de achterzijde inmetselde. Het betrof volgens de bouwaanvraag "het verbouwen van een gebouw (...) ter bestemming voor woonhuis". Wellicht heeft ter plaatse een winkel of een pakhuis gestaan, waarvan het bouwmateriaal voor de binnenmuren is hergebruikt. Het pand is óf niet geheel naar de ingediende bouwtekeningen uitgevoerd, óf nadien gewijzigd. De meest opvallende verschillen zijn de detaillering van de dakkapellen en de kapvorm (afgeknot schilddak in plaats van mansardekap). Het pand ligt een op diep perceel dat aan de achterzijde uitkomt op het Noorderbolwerk. De op het achterterrein gelegen bijgebouwen vallen buiten de bescherming van rijkswege wegens gebrek aan monumentale waarde. Het woonhuis is in 1981 inpandig verbouwd, voornamelijk op de zolderverdieping.
Omschrijving Het woonhuis heeft globaal een rechthoekige plattegrond. De indeling van het woonhuis op de begane grond is ongewijzigd en bestaat uit de gang, met in het verlengde ervan een keuken en bijkeuken, langs een voor-, tussen- en achterkamer. Het pand bestaat uit één bouwlaag onder een afgeknot schilddak belegd met diverse soorten dakpannen: op het voorschild bruin geglazuurde kruispannen, op de zijschilden gedeeltelijk bruin geglazuurde kruispannen, zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen, rode en ongeglazuurde oud-Hollandse pannen; op het achterschild liggen zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen. Op de nokhoeken aan de straatzijde twee eenvoudige bolknoppen. Het pand is drie raamtraveeën breed, opgetrokken in bruine bakstenen op een smalle gepleisterde plint en verlevendigd met banden ter hoogte van de onder- en wisseldorpel bestaande uit wit en groen geglazuurde bakstenen. De gevellijst is gemetseld in wit en bruin geglazuurde bakstenen. Voor het pand ligt een gemetselde, gele, bakstenen stoep met hardstenen hoekstukken, waarin voorheen de stijlen van een ijzeren hekwerk waren gelaten.
Voor de deur een hardstenen bordes. De Art-Nouveau paneeldeur heeft twee sierlijke, smeedijzeren composietbloemen voor de groen getinte matglaspanelen; het deurkalf en de deurpanelen hebben een eenvoudige versiering door inkepingen. In de voorgevel: twee H-vensters en de smallere deuropening onder een getoogde streklaag van bruin- en wit geglazuurde bakstenen; de trommelvelden zijn betegeld met tegeltableaux waarop papaverplanten zijn geschilderd (mogelijk van de firma J. van Hulst, Harlingen). De aflekdorpels zijn van bruin geglazuurde bakstenen met een waterhol. Op de dakvoet rust een kajuit met een houten front en gemetselde wangen, die verlevendigd is met een bruin- en wit geglazuurde bakstenen daklijst. De detaillering van de dakkapel is Neo-Classiscistisch georiënteerd: de voorgevel bestaat uit hoekpilasters met een 'peen' op de schacht en een composietkapiteel; aan weerszijden klauwstukken op een paneel. De pilasters schragen een kroonlijst waarop een tympaanvormige gevelbeëindiging met een palmet. Het tympaan wordt bekroond door meloenvormige knoppen en een obelisk. In de dakkapel een tweelichtvenster met meerruits bovenlichten en gekleurd matglas. De achtergevel wordt gedeeltelijk oversneden door de uitgebouwde keuken. Boven de doorgang zit een klein glas-in-loodvenster met een bloemvoorstelling. Dit venster is verder gedetaillerd als de bovenlichten van de twee overige T-schuiframen in de achtergevel, namelijk onder een getoogde streklaag met gepleisterde sluit- en aanzetstenen. Het kozijnhout heeft een eenvoudige inkepingsversiering. De kunststenen trommelvelden zijn symmetrisch versierd met vogels en vruchten in laagreliëf tegen een blauw gepigmenteerde achtergrond. Op het dakschild een eenvoudige, gemetselde dakkapel met hoekpilasters en een kroonlijst.
Het INTERIEUR van de woning is structureel vrijwel geheel oorspronkelijk en bevat ondermeer de volgende waardevolle interieuronderdelen. In de voor- en achtergang, gescheiden door een poortje, liggen hardgebakken vloertegels met imitatie-craquelé, een imitatie-mozaïekrand en gekleurde vloertegels met een bloemenrand, een lambrizering met geschabloneerde tegels, deuromlijstingen en beschilderde paneeldeuren met hoornen deurkrukken, een stucplafond met vruchtenschalen en muziekinstrumenten. In de achterkamer zijn in de raamomlijstingen de kamerblinden aanwezig, een zwart marmeren schoorsteen met hoekpilaster op de boezem. Het middenpaneel van het stucplafond heeft een levendige voorstelling in hoogreliëf van vogels, heraldische schilden, bloemen en dito hoekdecoraties. In de schuifdeuren naar de tussenkamer gezandstraalde ruiten geleverd door de firma L. Joh. van der Meulen uit Leeuwarden met schalen met bloemen en vogels. De voorkamer heeft eveneens een rijke detaillering met ondermeer een omlijste tussenwand en schuifdeuren met gesneden panelen en aan bovengenoemde vergelijkbare, maar niet gesigneerde, gezandstraalde glasruiten. In de omlijsting houtsnijwerk van twee liggende hondjes. Verder een zwart marmeren schoorsteenmantel met een betegelde haard en een gestucadoorde boezem. Het stucplafond is versierd met vruchten in hoogreliëf. De panelen van de kamerdeur zijn voorzien van snijwerk. In de panelen van de omlijste vensterbanken een versiering.
Waardering
Het woonhuis in Overgangsarchitectuur naar ontwerp van J. Timmerman Pzn. uit 1907, is van algemene, cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde: - als karakteristiek voorbeeld van de Overgangsarchitectuur,
- vanwege de hoge mate van belang door het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek,
- vanwege de redelijke mate van belang van het object als beeldbepalend gebouw aan de Oranjewal binnen het beschermd stadsgezicht,
- vanwege de hoge mate van gaafheid van de architectonische kwaliteit van het exterieur en interieuronderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RESIDENTIAL HOUSE in Transitional architecture, in which decorative elements of Art Nouveau can be recognized, was designed in 1907 by J. Timmerman Pz. on behalf of A.D. Bosch, who in the same year had the dated commemorative stone mortared into the rear side. According to the building application it concerned "the alteration of a building (...) intended as a residential house". It is possible that a shop or warehouse stood at this location, the building material of which was reused for the interior walls. The building was either not executed completely according to the submitted building drawings, or was subsequently altered. The most striking differences are the detailing of the roof dormers and the roof form (truncated hipped roof instead of mansard roof). The building is situated on a deep plot that opens at the rear onto the Noorderbolwerk. The outbuildings located on the rear ground are excluded from national protection due to lack of monumental value. The residential house underwent internal alterations in 1981, primarily on the attic storey.
Description The residential house has an approximately rectangular floor plan. The layout of the residential house on the ground floor is unchanged and consists of the hallway, with a kitchen and scullery in extension of it, along a front, middle and rear room. The building consists of one storey under a truncated hipped roof covered with various types of roof tiles: on the front slope brown glazed cross tiles, on the side slopes partly brown glazed cross tiles, black glazed corrugated Frisian tiles, red and unglazed old-Dutch tiles; on the rear slope lie black glazed corrugated Frisian tiles. On the ridge angles on the street side two simple ball finials. The building is three window bays wide, constructed in brown brick on a narrow plastered plinth and enlivened with bands at the height of the under and middle edge consisting of white and green glazed bricks. The cornice is mortared in white and brown glazed bricks. In front of the building lies a mortared yellow brick step with hardstone corner pieces, in which the styles of an iron railing were previously set.
Before the door a hardstone stoop. The Art Nouveau panel door has two graceful wrought iron composite flowers in front of the green-tinted frosted glass panes; the door frame and door panels have simple decoration through incised lines. In the front facade: two H-windows and the narrower door opening under an arched stretcher course of brown and white glazed bricks; the tympana are tiled with tile tableaux depicting poppy plants (possibly by the firm J. van Hulst, Harlingen). The drip mouldings are of brown glazed bricks with a water groove. On the eaves rests a roof cabin with a wooden front and mortared sides, which is enlivened with a brown and white glazed brick cornice. The detailing of the roof dormer is Neo-Classical in orientation: the front facade consists of corner pilasters with a 'peen' on the shaft and a composite capital; on either side claw pieces on a panel. The pilasters support a cornice on which a tympanum-shaped gable termination with a palmette. The tympanum is crowned by melon-shaped finials and an obelisk. In the roof dormer a two-light window with multi-pane fanlights and coloured frosted glass. The rear facade is partly cut through by the extended kitchen. Above the passage is a small stained glass window with a floral representation. This window is further detailed like the fanlights of the two other T-sash windows in the rear facade, namely under an arched stretcher course with plastered closing and abutting stones. The frame wood has simple incised decoration. The cast stone tympana are symmetrically decorated with birds and fruits in low relief against a blue-pigmented background. On the roof slope a simple mortared roof dormer with corner pilasters and a cornice.
The INTERIOR of the house is structurally almost entirely original and contains among other things the following valuable interior components. In the front and rear hallways, separated by a door, lie hard-fired floor tiles with imitation crackle, an imitation mosaic border and coloured floor tiles with a floral border, a dado with stencilled tiles, door frames and painted panel doors with horn door handles, a stucco ceiling with fruit bowls and musical instruments. In the rear room are room blinds present in the window frames, a black marble fireplace with corner pilaster on the breast. The central panel of the stucco ceiling has a lively high relief representation of birds, heraldic shields, flowers and corresponding corner decorations. In the sliding doors to the middle room sandblasted panes supplied by the firm L. Joh. van der Meulen from Leeuwarden with bowls of flowers and birds. The front room also has rich detailing with among other things a framed partition wall and sliding doors with carved panels and sandblasted glass panes comparable to the aforementioned but not signed. In the framing wood carving of two reclining dogs. Furthermore a black marble mantelpiece with a tiled hearth and a stuccoed breast. The stucco ceiling is decorated with fruits in high relief. The panels of the room door are provided with carving. In the panels of the framed window sills decoration.
Valuation
The residential house in Transitional architecture designed by J. Timmerman Pzn. from 1907, is of general, cultural-historical and architectural-historical value: - as a characteristic example of Transitional architecture,
- on account of the high degree of significance through the exceptional use of materials and ornamentation,
- on account of the reasonable degree of significance of the building as a character-defining building on the Oranjewal within the protected urban landscape,
- on account of the high degree of integrity of the architectural quality of the exterior and interior components.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Oranjewal 2Werk-woonhuisunder 1 mi
- Courtine VI-IOmwallingunder 1 mi
- Woonhuis, Anjelierstraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Gedenkteken, Pomp op Markt Dokkum (Noardeast-Fryslân 21)Gedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.