Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Stuers
Maastricht, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Vergadering en vereniging
- Function
- Sociëteit
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1903
- Address
- Kruisherengang 12, Locatie: Kommelkwartier, 6211 NW Maastricht
- Place
- Maastricht
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.84849, 5.68341
- Monument number
- 506652
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 35 Maastricht, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
SOCIëTEIT de Stuers, 1903, gebouwd in neo-gotische stijl naar een ontwerp van architect P.J.H. Cuijpers, in opdracht van Stichting Ridder Emile de Stuers. Het gebouw, halfvrijstaand in de straatwand van de Kruisherengang, doet thans dienst als vakbondsgebouw en sociëteit en biedt plaats aan een aantal atelierwoningen. De houten aanbouw aan de achtergevel, geplaatst in de oksel van uitgebouwd trappenhuis en voormalige toneelzaal, is uitgesloten van bescherming.
Omschrijving
Sociëteit de Stuers, twee bouwlagen plus zolderverdieping en gedeeltelijke onderkeldering op ongelijkbenige, U-vormige plattegrond. Zadeldak op het middenvolume aan de straatzijde; de dwarsvleugels onder gecombineerde zadel- en schilddaken, respectievelijk met een uitbouw van twee lagen onder plat en een uitbouw ander lessenaarsdak. Uitbouwen van één en twee bouwlagen onder plat tegen de achtergevel van het hoofdvolume. De zadel-, schild- en lessenaarsdaken zijn gedekt met muldenpannen, aan de binnenplaatszijde gelegd in opmerkelijke, door kleur bepaalde figuraties. Bakgoten op consoles. Nokschoorstenen met afdekking, hoogoplopende schoorstenen. Decoratieve watervergaarbakken.
Dakkapellen.
De voorgevel van de sociëteit bestaat uit een middenvolume in lengterichting en twee licht risalerende hoekvolumes in dwarsrichting.
Het middenvolume heeft een centraal geplaatste hoofdentree in een risalerende, trapsgewijs toelopende lijst. In deze lijst een spitsboog met rode profiellijsten, getrapt metselwerk, segmentboogvormige dubbele houten deuren met beslag onder een drukboog en een bovenlicht met spitsboogtraceringen en glas-in-lood. Boven de entree een gevelsteen in mergel met het opschrift "St.Emile ridder de Stuers" in gothische letters. Het middenrisaliet wordt geaccentueerd door twee flankerende hemelwaterafvoeren met decoratieve watervergaarbakken onder de bakgoot.
Links van de entree drie rechthoekige houten kruiskozijnen met glas-in-lood bovenlicht in spitsboogvormige lijsten met gekleurde baksteenvlechtingen in de vulstukken. Rechts een aanzienlijk spitsboogvenster met vijf spitsboogtraceringen. Hierboven ankers met de bouwjaaraanduiding 1903. In de tweede laag van het middenvolume, onder het overstek, een reeks van twee-, drie- of viergewijs gekoppelde rechthoekige houten kozijnen met vierruits roedeverdeling.
Het linker hoekvolume heeft één vensteras. In de eerste laag een rechthoekige, dubbele houten toegangsdeur waarboven een aanzienlijk rechthoekig houten kruiskozijn met glas-in-lood, geflankeerd door tweevoudig horizontaal gelede zijlichten deels voorzien van glas-in-lood. Zij- en bovenlichten zijn geplaatst in een segmentboogvormige lijst met kleine vulstukken. In de topgevel een rechthoekig houten twaalfruits venster met twaalfruits roedeverdeling per glaspaneel. Hierboven een rechthoekig houten venster.
Het rechter hoekvolume heeft twee vensterassen waartussen een geprofileerde schoorsteenaanzet met het familiewapen De Stuers, een portretbuste van Emile de Stuers. In de topgevel aan weerszijden van de versmallende schoorsteen, twee rechthoekige vensters. In elke vensteras een spitsbooglijst over twee bouwlagen, waarin rechthoekige houten kruiskozijnen met kleine roedeverdeling en meerkleurig vlechtwerk in de vulstukken; daarboven rechthoekige dubbele houten kruiskozijnen met kleine roedeverdeling en meerkleurig siermetselwerk in het vulstuk van de spitsboogvormige lijst. In het rechter hoekvolume bevindt zich bovendien een verdiept geplaatste, segmentboogvormige houten paneeldeur waarboven drie gekoppelde bovenlichten en drie gekoppelde trappenhuisvensters.
In de rechterzijgevel een zestal traveeën, bestaande uit spitsbooglijsten met vlechtwerk in de vulstukken. Hierin diverse venstervormen. In de tweede as bevindt zich een zij-ingang, bestaande uit een segmentboogvormige dubbele houten deur met verticaal ingedeeld bovenlicht, verdiept in een trapsgewijs uitgemetselde portieklijst met rode profielstenen. Hoog onder de goot ingezette reeks van rechthoekige, verticaal ingedeelde vensters met horizontaal geleed glas-in-lood, op doorlopende, rood geglazuurde dorpellijsten.
De binnenplaatsgevels van de zijvolumes zijn op soortgelijke wijze vormgegeven. Het linkervolume onderscheidt zich daarvan door enkele in de dakkapellen doorlopende kozijnen met kleine roedeverdeling. Tegen de achtergevel van het middenvolume bevindt zich een veranda van één laag onder plat, waarin een centraal geplaatste dubbele houten toegangdeur met bovenlicht. Aan weerszijden een drietal horizontaal ingedeelde zijlichten met glas-in-lood. Eenvoudig geornamenteerde kozijnlijsten.
Links daarvan een bouwvolume van twee bouwlagen onder plat, waarin het centrale trappenhuis en de uitgang naar de binnenplaats is ondergebracht.
De Sociëteit de Stuers heeft een natuurstenen plint met souterrainvensters en roosters. Bakstenen optrek, gemetseld in kruisverband. Rode keramische dorpels, rode keramische plint- en dorpellijsten. Rond- en spitsboogvensterlijsten met vlechtingen in/en schoon metselwerk. Ankers.
Tegen de rechter zijgevel deels vernieuwde hekpijlers met hardstenen stootblokken, waartussen een tweedelig smeedijzeren hekwerk.
De interieurindeling van de sociëteit is deels intact. De waardevolle interieuronderdelen blijven beperkt tot de centrale hal en enkele gangen met wit gepleisterde muren waarin de drukbogen boven de deuren zijn vrijgebleven. Het betreft onder meer het voorportaal met dubbele houten deuren; het trappenhuis met kruisgewelven op gestucte consoles, bestaande uit composietkapitelen en engelenfiguren; de gewelven in de bestuurskamer, rechts van de hoofdingang; de rondboog in het trappenhuis op hardstenen consoles; de smeedijzeren trappenhuisbalustrade met houten handlijst; de glas-in-loodvensters van Martin Felix refererend aan de encycliek Quadragesimo Anno; paneeldeuren in lijsten.
Waardering
De Sociëteit de Stuers is van zeer groot cultuurhistorisch belang als uitdrukking van een culturele, sociale en typologische ontwikkeling en vanwege de innovatieve waarde.
De architectuurhistorische waarden worden bepaald door de bouwstijl, de betrokkenheid van architect P.J.H. Cuijpers, de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van zijn ontwerp en vanwege de bijzondere ornamentiek.
Op het punt van ensemblewaarden is de Stuerszaal van zeer groot belang als onderdeel van het beschermde stadsgezicht Maastricht en van zeer bijzondere betekenis voor het aanzien van de stad.
Het pand beschikt over architectonische gaafheid en is van groot belang in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de Maastrichtse binnenstad. Bovendien is de Sociëteit van belang wegens de architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SOCIETY de Stuers, 1903, built in neo-gothic style after a design by architect P.J.H. Cuijpers, commissioned by the Stichting Ridder Emile de Stuers. The building, half-detached in the streetline of the Kruisherengang, now serves as a trade union building and society and provides space for a number of studio dwellings. The wooden extension on the rear facade, placed in the angle of the extended staircase and former theatre hall, is excluded from protection.
Description
Society de Stuers, two storeys plus attic storey and partial basement on an asymmetrical, U-shaped floor plan. Gabled roof on the central volume facing the street; the transverse wings under combined gabled and hipped roofs, respectively with an extension of two storeys under flat roof and an extension under gambrel roof. Extensions of one and two storeys under flat roof against the rear facade of the main volume. The gabled, hipped and gambrel roofs are covered with curved pantiles, laid on the courtyard side in remarkable figurations determined by colour. Drip mouldings on consoles. Ridge chimneys with covering, high-rising chimneys. Decorative rainwater collection tanks.
Dormer windows.
The front facade of the society consists of a central volume in longitudinal direction and two slightly projecting corner volumes in transverse direction.
The central volume has a centrally placed main entrance in a projecting, stepped list. In this list a pointed arch with red mouldings, stepped brickwork, segmental-arch-shaped double wooden doors with fittings under a relieving arch and a fanlight with pointed-arch tracery and stained glass. Above the entrance a stone plaque in marl with the inscription "St.Emile ridder de Stuers" in gothic letters. The central risalit is accentuated by two flanking rainwater downpipes with decorative rainwater collection tanks under the drip moulding.
To the left of the entrance three rectangular wooden cross windows with stained glass fanlight in pointed-arch-shaped lists with coloured brick patterns in the filling pieces. To the right a considerable pointed-arch window with five pointed-arch traceries. Above this wall anchors with the construction year designation 1903. In the second storey of the central volume, under the overhang, a series of two-, three- or four-fold coupled rectangular wooden window frames with four-pane glazing bars.
The left corner volume has one window axis. In the first storey a rectangular, double wooden access door above which a considerable rectangular wooden cross window with stained glass, flanked by doubly horizontally divided side lights partly provided with stained glass. Side and top lights are placed in a segmental-arch-shaped list with small filling pieces. In the gable a rectangular wooden twelve-pane window with twelve-pane glazing bars per pane of glass. Above this a rectangular wooden window.
The right corner volume has two window axes between which a profiled chimney base with the De Stuers family coat of arms, a portrait bust of Emile de Stuers. In the gable on both sides of the tapering chimney, two rectangular windows. In each window axis a pointed-arch list over two storeys, containing rectangular wooden cross windows with small glazing bars and multicoloured brickwork in the filling pieces; above these rectangular double wooden cross windows with small glazing bars and multicoloured decorative brickwork in the filling piece of the pointed-arch-shaped list. In the right corner volume there is furthermore a recessed, segmental-arch-shaped wooden panel door above which three coupled fanlights and three coupled staircase windows.
In the right side facade six bays, consisting of pointed-arch lists with brickwork in the filling pieces. In these various window forms. In the second bay there is a side entrance, consisting of a segmental-arch-shaped double wooden door with vertically divided fanlight, recessed in a stepped stone portal list with red moulding stones. High under the cornice a series of rectangular, vertically divided windows with horizontally leaded stained glass, on continuous red-glazed sill lists.
The courtyard facades of the side volumes are designed in a similar manner. The left volume is distinguished from this by several window frames in the dormer windows with small glazing bars. Against the rear facade of the central volume there is a veranda of one storey under flat roof, containing a centrally placed double wooden access door with fanlight. On both sides three horizontally divided side lights with stained glass. Simply ornamented window frame lists.
To the left of this a building volume of two storeys under flat roof, in which the central staircase and the exit to the courtyard is housed.
The Sociëteit de Stuers has a natural stone plinth with basement windows and grilles. Brick construction, laid in alternating bond. Red ceramic sills, red ceramic plinth and sill lists. Round- and pointed-arch window lists with patterns in and attractive brickwork. Wall anchors.
Against the right side facade partly renewed gate piers with hardstone coping stones, between which a two-part wrought-iron railing.
The interior layout of the society is partly intact. The valuable interior components remain limited to the central hall and several corridors with whitewashed walls in which the relieving arches above the doors have been left exposed. These include among others the entrance vestibule with double wooden doors; the staircase with cross vaults on stuccoed consoles, consisting of composite capitals and angel figures; the vaults in the boardroom, to the right of the main entrance; the round arch in the staircase on hardstone consoles; the wrought-iron staircase balustrade with wooden handrail; the stained-glass windows by Martin Felix referring to the encyclical Quadragesimo Anno; panel doors in lists.
Valuation
The Sociëteit de Stuers is of very great cultural-historical importance as an expression of a cultural, social and typological development and because of its innovative value.
The architectural-historical values are determined by the building style, the involvement of architect P.J.H. Cuijpers, the high-quality aesthetic qualities of his design and because of the exceptional ornamentation.
With regard to ensemble values, the Stuerszaal is of very great importance as part of the protected townscape Maastricht and of very special significance for the appearance of the city.
The property has architectural integrity and is of great importance in relation to the structural and visual integrity of the Maastricht city centre. Moreover, the Sociëteit is important because of the architectural-historical, typological and functional rarity.
Nearby in the register
- Klooster, kloosteronderdl, Kruisherengang 21Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Woonhuis, Kruisherengang 18 AWoonhuisunder 1 mi
- Kerk, Kruisherengang 19Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Kruisherengang 23Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.