Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Skoallewyk 10
Houtigehage, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Skoallewyk 10, 9223 NK Houtigehage (Smallingerland 21)
- Place
- Houtigehage
- Municipality
- Smallingerland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.15020, 6.14397
- Monument number
- 499267
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "11 Heerenveen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS, dat typologisch verwant is aan de keuterboerderijtjes, is één van de acht eerste arbeiderswoningen die de Woningstichting Smallingerland in 1909 in het kader van de sociale woningbouw hier heeft gebouwd. Zes zijn er gesloopt; de tweede resterende woning (nr. 12) is door recente moderniseringen aan het exterieur architectonisch van ondergeschikt belang. De woningen liggen aan de rand van de dorpsbebouwing op een ruim erf. De onderhavige woning is in het schuurgedeelte het meest ingrijpend gewijzigd.
Omschrijving
De arbeiderswoning van het krimptype bestaat uit een woonkamer met een schuurgedeelte onder een doorgaande nok. De krimp is asymmetrisch. Het zadel/schilddak is belegd met zwart gesmoorde gegolfde Friese pannen. Op de nok aan de voorgevelzijde is een schoorsteen opgemetseld met een betonnen dekplaat op de doorgemetselde hoeken. De gevels zijn opgetrokken uit rode strengpersbakstenen op een trasraam van klinkers: het woonhuis steens, het schuurgedeelte halfsteens. In de geveltop op het rookkanaal is een betonnen gedenksteen ingemetseld met het opschrift WSS 1909 (Woning Stichting Smallingerland). De omlijsting bestaat uit een rollaag in rode- met op de hoeken gele handvormbakstenen. Aan de zuidzijde, naast de zij-ingang van de woning staat een betonnen regenwaterput.
In de voor- en zijgevel van de vorenspringende woonkamer zijn drie zesruitsvensters onder een streklaag van rode strengpers bakstenen met imitatie aanzet- en sluitstenen in gele handvormbakstenen. In de geveltop zijn twee ijzeren halfronde zolderraampjes met een V-vormige roedeverdeling met een rollaag in afwisselend rode en gele handvormbakstenen.
In de voorgevel van de krimpmuur is een klein vierruits keukenvenstertje. In de zijgevel van de kleine schuur is een terugspringende dubbele schuurdeur; de sprong is bevloerd met rode strengpers bakstenen. In het achterste gedeelte van de schuur zijn twee kleine ramen: een halfrond stalraam met V-vormige tracering en een rechthoekig privaatraam.
De achtergevel is nagenoeg ongeleed. De Z-zijgevel heeft onder meer een terugspringende zij-ingang met een opgeklampte deur; de stoep is bevloerd met rode strengpersbakstenen.
Het interieur bevat nog enkele oorspronkelijke elementen. In de schuur onder meer twee spanten met telmerken (VIII en X) en een lemen stalvloer; het dak is deels onbeschoten.
De inrichting van de woonkamer is tamelijk oorspronkelijk en bevat onder meer de houten vloer, een houten wandbetimmering met bedstedewand aan de Z-zijde met tussenkelderkast en een schoorsteenmantel op klossen met betegelde haardpartij.
Waardering
De arbeiderswoning met inpandige kleine schuur op ruim erf uit 1909 is van cultuurhistorische en architectonische waarde:
- als uitdrukking van een sociale ontwikkeling, m.n. van de volkshuisvesting,
- als gedateerd voorbeeld van de vroege sociale woningbouw,
- als uitdrukking van het ontstaan van het dorp uit verspreide bebouwing,
- vanwege de typologische verwantschap met de keuterboerderijtjes,
- vanwege de hoge mate van architectonische herkenbaarheid,
- vanwege de redelijke mate van visuele gaafheid,
- vanwege de hoge mate van zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The DWELLING HOUSE, which is typologically related to the smallholder farms, is one of the eight first workers' houses that the Woningstichting Smallingerland built here in 1909 as part of social housing construction. Six of them have been demolished; the second remaining house (no. 12) has been rendered architecturally of minor importance by recent modernisations to its exterior. The houses are situated on the edge of the village development on a spacious plot. The present house has undergone the most significant alterations in the shed section.
Description
The workers' house of the krimptype consists of a living room with a shed section under a continuous ridge. The krimp is asymmetrical. The gabled roof is covered with black burnt corrugated Frisian tiles. On the ridge at the front gable side a chimney has been built up with a concrete cap plate on the through-built corners. The gables are constructed of red stiff-pressed bricks on a sanded frame of clinker bricks: the dwelling house in solid brick, the shed section in half brick. In the gable top on the flue a concrete memorial stone has been built in with the inscription WSS 1909 (Woningstichting Smallingerland). The surround consists of a roll layer in red with, at the corners, yellow hand-moulded bricks. On the south side, next to the side entrance of the house stands a concrete rainwater pit.
In the front and side gables of the projecting living room are three six-pane windows under a course of red stiff-pressed bricks with imitation springer and closing stones in yellow hand-moulded bricks. In the gable top are two iron semi-circular attic windows with V-shaped glazing bars with a roll layer in alternating red and yellow hand-moulded bricks.
In the gable of the krimp wall is a small four-pane kitchen window. In the side gable of the small shed is a recessed double shed door; the recess is floored with red stiff-pressed bricks. In the rear section of the shed are two small windows: a semi-circular stable window with V-shaped tracery and a rectangular privy window.
The rear gable is virtually undecorated. The south side gable has, amongst other features, a recessed side entrance with a clamped door; the step is floored with red stiff-pressed bricks.
The interior still contains some original elements. In the shed amongst others two roof trusses with carpenters' marks (VIII and X) and a clay stable floor; the roof is partly unboarded.
The fitting-out of the living room is fairly original and contains amongst others the wooden floor, wooden wall panelling with a bed cupboard on the south side with intermediate cellar cupboard and a chimney mantel on blocks with tiled hearth section.
Valuation
The workers' house with an integral small shed on a spacious plot from 1909 is of cultural-historical and architectural value:
- as an expression of a social development, particularly of public housing,
- as a dated example of early social housing,
- as an expression of the emergence of the village from scattered development,
- because of its typological relationship with the smallholder farms,
- because of the high degree of architectural recognisability,
- because of the reasonable degree of visual integrity,
- because of the high degree of rarity.
Nearby in the register
- Boerderij(M1), Smidswei 52Boerderijunder 1 mi
- Stookhok, Smidswei 52Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Buorren 44Kerk en kerkonderdeel1 mi
- Pastorie(F), Buorren 42Kerkelijke dienstwoning1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.