Rijksmonumentenregister · Netherlands
Lamme Huiningegasthuis
Groningen, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Gasthuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Akerkstraat 22 1, 9712 BG Groningen (and others)
- Place
- Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.21764, 6.56220
- Monument number
- 485440
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Lordship of Groninga. Groeninga Domini" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
GASTHUIS, genaamd Armhuiszittend Convent of Lamme Huininge Gasthuis, gesitueerd in de nagenoeg gesloten, westelijke gevelwand van de Akerkstraat, van oorsprong van 1621 daterend en verbeterd en vergroot in 1634, 1655, 1716 en vooral in 1884 verbouwd toen de vleugel aan de straatzijde werd vervangen door de huidige. De woningen worden thans nog steeds bewoond door ouderen. In de voorgevel zijn een drietal oudere gevelstenen met stichtingsdata en namen van de oprichters bewaard gebleven. Een kleine binnenplaats en een achterliggende tuin maken deel uit van het complex. In de tuin staan nog een aantal oudere bouwfragmenten. De pompvoet uit 1763 op de binnenplaats is reeds Rijksmonument.
Omschrijving
Het gebouwencomplex is opgetrokken op een in hoofdvorm rechthoekige plattegrond en bestaat uit diverse vleugels van één en twee bouwlagen, die haaks op de hoofdvleugel en rondom een rechthoekige binnenplaats staan. De hoofdvleugel, die evenwijdig aan de straat is gesitueerd, is tien traveeën breed en telt één bouwlaag onder een schilddak, belegd met een zwarte Friese golfpan. De gevel wordt afgesloten door een eenvoudige houten bakgoot. De gevelhoeken zijn voorzien van gemetselde lisenen. De gevels zijn opgemetseld van rode baksteen op een trasraam van bruine baksteen. De vensters zijn regelmatig over het geveloppervlak verspreid en bestaan uit rechtgesloten zes-ruitsvensters met korfboogvormige ontlastingsbogen. De boogtrommels zijn gedecoreerd met gekleurde baksteendecoraties. In het westelijke deel met houten gangpoortje met tympaan bevindt zich een houten paneeldeur met bovenlicht en korfboogomlijsting. Het iets vooruitspringende ingangsrisaliet is opgemetseld tot een trapgevel en bevat een dubbele paneeldeur met rondboogvormig bovenlicht. De ingang is omlijst met profielstenen. Boven de ingang is een gevelsteen met het jaartal van de verbouwing aangegeven. In de topgevel bevindt zich een dubbele deur met kussenpanelen. Via een betegelde hal met randen met een slangmotief is de rechthoekige binnenplaats te betreden. Ter linkerzijde bevindt zich een vleugel van één bouwlaag, die twee segmentboogvormige deuren bevat en een aansluitend deel van twee bouwlagen, waarvan de gevel gepleisterd is en voorzien van schijnvoegen. Dit bouwdeel bevat een tweetal rechtgesloten vensters met een zes-ruits roedeverdeling en een deur met bovenlicht. Het bouwdeel ter rechterzijde van de binnenplaats is vijf traveeën breed en telt twee bouwlagen onder een omlopend schilddak. De gevel is opgemetseld van rode perssteen. De symmetrisch ingedeelde gevel bevat segmentboogvormig gesloten venster- en deuropeningen met een zes-ruits roedeverdeling. Boven de ingang bevindt zich op de verdieping een blindvenster. Via een, eveneens betegelde poortdoorgang in de westwand, die met een rondboog is gesloten, is de tuin te betreden. Het westelijke deel van de achtervleugel is vijf raamtraveeën breed en bevat een lagere aanbouw van drie raamtraveeën breed onder een dwarsgeplaatst schilddak, belegd met een rode oude holle pan. De gevel is gestuct en bevat een rechtgesloten vensters met een zes-ruits roedeverdeling. Het oostelijke deel van de achtervleugel is zeven traveeën breed en bevat segmentboogvormig gesloten vensters op beide verdiepingen. Dit geveldeel wordt afgesloten door een houten kroonlijst, die een geprofileerde bakgoot draagt.
Waardering
GASTHUIS, genaamd Lamme Huininge Gasthuis, bestaande uit oudere bouwdelen en een hoofdvleugel met een eenvoudige, doch zorgvuldig vormgegeven voorgevel, karakteristiek voor de architectuur uit het laatste kwart van de negentiende eeuw, van algemeen belang vanwege zijn cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en vanwege zijn betekenis voor de sociaal-maatschappelijke geschiedenis, in het bijzonder de huisvesting van ouderen in Groningen. Door zijn breedte en opvallende trapgevel vormt het gebouw bovendien een belangrijk architectonisch element in de westelijke gevelwand van de Akerkstraat in Groningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
GASTHOUSE, named Poorhouse or Lamme Huininge Gasthuis, situated in the almost closed, western facade wall of the Akerkstraat, originally dating from 1621 and improved and enlarged in 1634, 1655, 1716 and especially in 1884 when the wing on the street side was replaced by the present one. The dwellings are still occupied by elderly residents. Three older facade stones with dates of foundation and names of the founders have been preserved in the front facade. A small courtyard and a rear garden form part of the complex. In the garden there are still a number of older building fragments. The pump base from 1763 in the courtyard is already a national monument.
Description
The building complex is constructed on a predominantly rectangular ground plan and consists of various wings of one and two storeys, which are arranged at right angles to the main wing and around a rectangular courtyard. The main wing, which is situated parallel to the street, is ten bays wide and has one storey under a hipped roof, covered with black Friesian curved tile. The facade is finished with a simple wooden gutter. The facade corners are provided with moulded pilasters. The facades are built of red brick on a lime mortar base of brown brick. The windows are regularly distributed over the facade surface and consist of closed rectangular six-pane windows with segmental arch relieving arches. The arch drums are decorated with coloured brick decorations. In the western part with a wooden gang gateway with tympanum is a wooden panelled door with fanlight and segmental arch surround. The slightly projecting entrance risalit is built up to a stepped gable and contains a double panelled door with semicircular fanlight. The entrance is framed with moulded stones. Above the entrance is a facade stone with the date of the alteration indicated. In the top gable is a double door with cushion panels. Via a tiled hall with borders with a serpent motif, the rectangular courtyard can be entered. On the left side is a wing of one storey, which contains two segmental arch doors and an adjoining part of two storeys, of which the facade is plastered and provided with blind joints. This building part contains two closed rectangular windows with six-pane glazing bars and a door with fanlight. The building part on the right side of the courtyard is five bays wide and has two storeys under a continuous hipped roof. The facade is built of red pressed brick. The symmetrically arranged facade contains segmental arch closed window and door openings with six-pane glazing bars. Above the entrance is a blind window on the upper floor. Via a likewise tiled gateway in the west wall, which is closed with a semicircular arch, the garden can be entered. The western part of the rear wing is five window bays wide and contains a lower extension of three window bays wide under a transversely placed hipped roof, covered with a red old hollow tile. The facade is stuccoed and contains closed rectangular windows with six-pane glazing bars. The eastern part of the rear wing is seven bays wide and contains segmental arch closed windows on both floors. This facade section is finished with a wooden cornice, which carries a moulded gutter.
Valuation
GASTHOUSE, named Lamme Huininge Gasthuis, consisting of older building parts and a main wing with a simple yet carefully designed front facade, characteristic of the architecture of the last quarter of the nineteenth century, of general importance because of its cultural-historical and architectural-historical value because of the architectural integrity of the exterior and because of its significance for social-historical history, in particular the housing of the elderly in Groningen. By its width and striking stepped gable, the building moreover forms an important architectural element in the western facade wall of the Akerkstraat in Groningen.
Nearby in the register
- Sociale zorg, liefdadigheid, Akerkstraat bij 22 1Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Grote Kromme Elleboog 6 AWerk-woonhuisunder 1 mi
- Pakhuis, Turftorenstraat 8Opslagunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Kromme Elleboog 15Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.