Rijksmonumentenregister · Netherlands
Huis Lemferdinge
Paterswolde, Drenthe, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Lemferdingerlaan 2, 9765 AR Paterswolde (Tynaarlo 22)
- Place
- Paterswolde
- Municipality
- Tynaarlo
- Province
- Drenthe
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.14537, 6.57534
- Monument number
- 455371
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Lordship of Groninga. Groeninga Domini" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Voormalig SCHATHUIS van de in 1811 afgebroken havezathe Lemferdinge, kenmerkend gelegen op een uitloper van de Hondsrug, langs de rand van het stroomgebied van de Drentse Aa en deeluitmakend van de landgoederenreeks Eelde-Paterswolde.
De geschiedenis van Lemferdinge gaat terug tot 1477. In 1766 werd aan het goed door overbrenging van elders het recht van havezathe toegekend, welk recht door verlegging naar een ander goed voor Lemferdinge echter weer kwam te vervallen. Sedert de afbraak van hoofdhuis en oostelijk schathuis in 1811 heeft de naam Lemferdinge betrekking op het gespaard gebeleven en tot woonhuis verbouwde westelijke schathuis. Blijkens een akte uit datzelfde jaar wordt het schathuis, dat in aanleg dateert van het begin van de 18e eeuw, maar dat door een aantal verbouwingen een hoofdzakelijk vroeg 19e-eeuws karakter draagt, omringd door een deels formele, deels landschappelijke tuin - in oude akten is sprake van een 'Engelsche partij ten westen en ten noorden van het huis'-, een zichtlaan, hoog opgaand oud geboomte, een vijver en een deel van de voormalige omgrachting. Hiervan zijn nog steeds restanten bewaard en herkenbaar.
Lemferdinge heeft verschillende eigenaren gekend. Onder andere de bevelhebber van het Bataafse leger in het noorden Jean Baptiste Dumonceau. Bij aankoop van het goed door Dumonceau in 1797 omvatte de havezathe een 'kasteel' met een grote gracht en ophaalbrug, twee schathuizen, ruime tuinen, bos en weiden. Dumonceau liet de grachten grotendeels dempen, de façade restaureren en de tuinen opnieuw aanleggen en uitbreiden. In 1810 kocht een zekere H. Uges uit Eelde de inmiddels bouwvallig geworden havezathe om deze met uitzondering van genoemd schathuis vervolgens af te breken. Dit werd, vermoedelijk met gebruikmaking van materiaal afkomstig van de afgebroken havezathe, tot woning verbouwd.
Sinds de verbouwing is Lemferdinge nog verschillende malen in andere handen overgegaan en zijn kleinere verbouwingen uitgevoerd. De laatste bewoners van het huis waren dr. Louis Adriaan Bähler en zijn vrouw Geziena Bähler-Boerma. Zij bewoonden het schathuis van 1911 tot 1953 en drukten er hun stempel op. In 1953 kwam Lemferdinge in bezit van de Vereniging Ons Dorphuis in Eelde. Het beheer werd ondergebracht bij de Bähler-Boerma Stichting Lemferdinge die het pand in 1983 in eigendom kreeg.
Het gebouw is thans voor het grootste gedeelte in gebruik als museum; een klein deel wordt bewoond.
Omschrijving
Op een ruim eigen terrein gelegen gebouw op rechthoekige plattegrond, uit baksteen opgetrokken, een bouwlaag tellend en gedekt door een met geglazuurde friese pannen belegd samengesteld schilddak met zakgoot; twee schoorstenen met kappen; goot op klossen; gootlijst; staafankers. De gevels zijn asymmetrisch ingedeeld en hebben overwegend vroeg 19e-eeuwse 6-ruitsschuiframen met persiennes (de kozijnen zijn vermoedelijk afkomstig van de oude havezathe). In voorgevel een eenvoudige entree met 2-ruitsbovenlicht, stoep en hardstenen stoeppalen; dakkapel oorspronkelijk met fronton, nu met geschulpte windveer. In het dakschild van de linkerzijgevel een grote dakkapel met twee openslaande 4-ruitsramen; eveneens oorspronkelijk met fronton, nu met geschulpte windveer. De detaillering van de achtergevel is onregelmatig; boven de keukenentree een dakkapel met eenvoudig klokkestoeltje; in de rechterzijgevel een kelderraam met diefijzers en een 4-ruitsraam ter hoogte van de appelzolder.
In het INTERIEUR zijn onder meer van belang de zwart-wit betegelde gang, in de kamers aan weerszijden van de gang de zware vroeg 18e-eeuwse balken zolderingen met brede delen; de deels 18e-, deels 19e-eeuwse vouwluiken in kassen en de zitbanken onder de vensters, de vermoedelijk secundair gebruikte vroeg 18e-eeuwse kamerdeuren met omlijstingen, de keuken met 18e-eeuwse onderdelen als een met witjes betegelde hangschouw met stoof; een eind 19e-eeuws natuurstenen aanrecht en blauw gefigureerde tegels uit dezelfde tijd. Klompenhok en keukenkasten zijn door de laatste bewoners van een opvallend rood-zwart patroon voorzien. Grenzend aan de keuken een souterrain met plavuizen en opgeklampte deur; erboven een appelzolder. Kapconstructie bestaande uit samengesteld sporendak waarvan de spantbalk over de volle breedte van het huis loopt en tevens de zakgoot ondersteunt; de muurplaat van de zakgoot wordt door stijlen ondervangen.
Waardering
In aanleg vroeg 18e-eeuws schathuis, genaamd Huis Lemferdinge, van algemeen cultuurhistorisch en bouwhistorisch belang
-wegens de herinnering die het huis vormt aan de oorspronkelijke vroeg 18e-eeuwse havezathe Lemferdinge; -wegens de aanwezigheid in het gebouw van een aantal van de afgebroken havezathe afkomstige vroeg 18e-eeuwse bouwkundige onderdelen en van een aantal waardevolle 19e-eeuwse en jongere elementen; -wegens de bewoningsgeschiedenis; -wegens de plaats die het huis inneemt in de kenmerkende landgoederenreeks Paterswolde-Eelde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Former STOREHOUSE of the havezathe Lemferdinge, demolished in 1811, characteristically situated on an outlier of the Hondsrug, along the edge of the catchment area of the Drentse Aa and forming part of the series of country estates Eelde-Paterswolde.
The history of Lemferdinge goes back to 1477. In 1766 the property was granted the right of havezathe by transfer from elsewhere, but this right subsequently lapsed for Lemferdinge through relocation to another property. Since the demolition of the main house and eastern storehouse in 1811, the name Lemferdinge refers to the western storehouse that was spared and converted into a residence. According to a deed from that same year, the storehouse, which dates in its layout from the beginning of the 18th century but which through a number of alterations bears a predominantly early 19th-century character, is surrounded by a partly formal, partly landscape garden - old deeds mention an 'English section to the west and north of the house' - a sight line, tall old trees, a pond and part of the former moat. Remnants of these are still preserved and recognisable.
Lemferdinge has had various owners. Among others the commander of the Batavian army in the north Jean Baptiste Dumonceau. Upon Dumonceau's purchase of the property in 1797, the havezathe comprised a 'castle' with a large moat and drawbridge, two storehouses, extensive gardens, woodland and meadows. Dumonceau had the moats largely filled in, the façade restored and the gardens redesigned and expanded. In 1810 a certain H. Uges from Eelde purchased the meanwhile dilapidated havezathe in order subsequently to demolish it with the exception of the aforementioned storehouse. This was converted into a dwelling, presumably using material from the demolished havezathe.
Since the conversion Lemferdinge has changed hands several times and minor alterations have been carried out. The last residents of the house were Dr. Louis Adriaan Bähler and his wife Geziena Bähler-Boerma. They occupied the storehouse from 1911 to 1953 and left their mark on it. In 1953 Lemferdinge came into the possession of the Vereniging Ons Dorphuis in Eelde. Management was placed under the Bähler-Boerma Stichting Lemferdinge which acquired the building in 1983.
The building is now largely in use as a museum; a small part is occupied as a residence.
Description
A building on a spacious own plot, on rectangular ground plan, constructed of brick, comprising one storey and covered by a composite hipped roof lined with glazed Frisian tiles with valley gutter; two chimneys with caps; gutter on brackets; gutter moulding; rod anchors. The façades are asymmetrically arranged and have predominantly early 19th-century 6-pane sash windows with shutters (the frames presumably originate from the old havezathe). In the front façade a simple entrance with 2-pane fanlight, step and hardstone bollards; roof dormer originally with pediment, now with sculpted weathervane. In the roof slope of the left side façade a large roof dormer with two opening 4-pane windows; likewise originally with pediment, now with sculpted weathervane. The detailing of the rear façade is irregular; above the kitchen entrance a roof dormer with simple bell-cote; in the right side façade a cellar window with bars and a 4-pane window at the level of the apple loft.
In the INTERIOR the following are of particular note: the black and white tiled corridor, in the rooms on either side of the corridor the heavy early 18th-century beam ceilings with broad sections; the partly 18th-, partly 19th-century folding shutters in cupboards and the window seats, the presumably secondarily used early 18th-century room doors with frames, the kitchen with 18th-century components such as a tiled chimney hood with glazed tiles with white surround and stove; a late 19th-century natural stone counter and blue patterned tiles from the same period. Clog cupboard and kitchen cupboards are decorated by the last residents with a striking red-black pattern. Adjacent to the kitchen a basement with tiles and a reinforced door; above it an apple loft. Roof truss structure consisting of composite rafter roof of which the tie beam runs across the full width of the house and also supports the valley gutter; the wallplate of the valley gutter is supported by posts.
Valuation
Early 18th-century storehouse in layout, named Huis Lemferdinge, of general cultural-historical and building-historical significance
- on account of the memory it represents of the original early 18th-century havezathe Lemferdinge; - on account of the presence in the building of a number of early 18th-century building components originating from the demolished havezathe and of a number of valuable 19th-century and later elements; - on account of the history of occupation; - on account of the place the house occupies in the characteristic series of country estates Paterswolde-Eelde.
Nearby in the register
- Boerderij(M1), Lemferdingerlaan 7Boerderijunder 1 mi
- De DuinenKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Bijgebouw, Lemferdingerlaan bij 6Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Tuinsieraad, Lemferdingerlaan bij 6Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.