Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, 2e Messstraat 108
's-Gravenhage, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912 - 1965
- Address
- 2e Messstraat 108, 2586 XG 's-Gravenhage (and others)
- Place
- 's-Gravenhage
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11008, 4.28353
- Part of complex
- 459802
- Monument number
- 452744
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 16 's-Gravenhage, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving.
De kerk van O.L. Vrouw van Lourdes (Tweede Messstraat 108) wordt aan twee zijden omgeven door woonhuizen. Tussen 1912 en 1913 werden naar ontwerp van Kropholler de torenvoet met portaal, links daarvan de Lourdeskapel en rechts de pastorie (Berkenbosch Blokstraat 9) uitgevoerd. De kerk zelf kwam in 1924-1925 gereed; C.M. van Moorsel voltooide in 1965 de toren, naar de plannen van Kropholler.
Het in baksteen uitgevoerde gebouw draagt een hoog met pannen gedekt zadeldak tussen puntgevels. Behalve een portaal aan de Berkenbosch Blokstraat onder de toren is een portaal aan de noordwest kant aan de Tweede Messstraat. Deze hoek wordt geaccentueerd door een hoge puntgevel waarin een terracotta reliëf met een voorstelling van O.L. Vrouw is opgenomen. Naast het priesterkoor staat aan de Tweede Messstraat een slanke angelustoren met een zadeldak met puntgevels.
Hierbij aansluitend de kosterij, Tweede Messstraat 110. Dit pand is door C.M. van Moorsel gebouwd en telt vier bouwlagen onder een plat dak. De gevel is uit baksteen opgetrokken en heeft aan de straatzijde op de eerste bouwlaag zeven rechthoekige vensters en op de tweede bouwlaag drie spitsboogvensters. In de zijgevel komen rechthoekige vensters met tussenstijlen voor.
Het brede schip van de kerk, in de zijwanden verlicht door reeksen van vier houten rechthoekige vensters per travee, wordt overdekt door een hoge bekapping, bestaande uit houten kapspanten met ijzeren moerbouten en lasplaten. Het schip wordt geflankeerd door smalle zijbeuken, die van de middenbeuk worden gescheiden door spitse scheibogen op kolommen van gewapend beton, bekleed met baksteen.
Het smallere presbyterium heeft een driezijdige sluiting en heeft in de zijgevels vensters.
Aan de Berkenbosch Blokstraat staat naast de toren de Lourdeskapel. Deze heeft een met leien gedekt zadeldak waarop een vierkant torentje met inzwenkende spits is geplaatst. In de bakstenen gevel is ondermeer opgenomen een tondo met een gebeeldhouwd reliëf van Mendes da Costa als zinnebeeld van Christus en tegen de dakgootlijst is een boogfries geplaatst.
Via een uitbouw die rechthoekig qua vorm is en geplaatst is tegen het pand Berkenbosch Blokstraat no. 11 kan men de dagkapel bereiken. Het is met een leien zadeldak gedekt.
De toren waarvan de voet in 1913 door Kropholler werd gebouwd, bestaat uit een met baksteen beklede romp en een vierkante bovenbouw met spitsbogige galmgaten en een vierzijdige spits. Van Moorsel voltooide deze in 1965; overigens naar het ontwerp van Kropholler.
Inwendig heeft de kerk onder meer op de hoeken van het priesterkoor reliëfs, die ondermeer de profeten Malachias en Melchisedech voorstellen. Deze zijn gemaakt door W.A. van der Winkel in 1925. Tegen de sluitingswand van het presbyterium bevindt zich een in mineraalverf met keim uitgevoerde muurschildering met ondermeer afbeeldingen van de Heilige Drieeenheid door J.N.C. Collette.
Tegen de zijbeukwanden zijn in 1952 kruiswegstaties aangebracht. Deze zijn vervaardigd door A. Termotte. Tegen de pijlers van het schip bevinden zich op tegels afbeeldingen van de 12 apostelen naar ontwerp van A.C. Ninaber van Eyben.
De vensters van het schip bevatten ondermeer gebrandschilderde ramen van de glazenierster J. Braendle uit 1963, uitgevoerd door het atelier A.N. de Lint. De communiebanken met marmeren opbouw en rijk gedecoreerde hekwerken in brons en koper zijn vervaardig door G.B. Brom te Utrecht in neo-renaissancestijl eind 19e eeuw en zijn afkomstig uit de voormalige St. Catharinakerk aan het Singel te Amsterdam. Het interieur van de kerk is als schoon werk uitgevoerd in gele baksteen met een lambrisering van verglaasde baksteen. De met houten bekapping overdekte Lourdeskapel bevat een kopie van de grot Massabielle bij Lourdes.
De pastorie (Berkenbosch Blokstraat 9) telt twee bouwlagen en heeft een trapgevel met daarachter een met pannen gedekt zadeldak. Op de begane grond aan de rechter kant van de gevel is een portaal met ingang naar de pastorie; aan de linkerkant van de voorgevel een groot kruiskozijn met twee tienruitsramen. Op de eerste verdieping een drietal naast elkaar geplaatste achtruitsvensters. In de gevel is het gebeeldhouwde opschrift "Funda nos in pace" geplaatst.
Waardering.
Kerk met inventaris, pastorie en kosterswoning deel uitmakend van het complex aan de Tweede Messstraat, Neptunusstraat en de Berkenbosch Blokstraat zijn van belang als voorbeeld van bouwen in de trant van het traditionalisme. Tevens van belang binnen de ontwikkeling van het oeuvre van de architect A.J. Kropholler. Een typologische en ensemblewaarde vormt het bijzondere gegeven van woonhuizen en kerk in een totaalontwerp. Een toegevoegde waarde is de belangrijke stedenbouwkundige situering aan de Berkenbosch Blokstraat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description.
The church of Our Lady of Lourdes (Tweede Messstraat 108) is surrounded by residential buildings on two sides. Between 1912 and 1913, according to a design by Kropholler, the tower base with portal, the Lourdes chapel to its left and the rectory to the right (Berkenbosch Blokstraat 9) were executed. The church itself was completed in 1924-1925; C.M. van Moorsel completed the tower in 1965, according to Kropholler's plans.
The building, executed in brick, bears a high gabled roof with slate tiles between pointed gables. Besides a portal on the Berkenbosch Blokstraat under the tower, there is a portal on the northwest side on the Tweede Messstraat. This corner is accentuated by a high pointed gable in which a terracotta relief depicting Our Lady is incorporated. Next to the priest's choir stands a slender Angelus tower on the Tweede Messstraat with a gabled roof with pointed gables.
Adjacent to this is the sexton's lodge, Tweede Messstraat 110. This building was constructed by C.M. van Moorsel and comprises four storeys under a flat roof. The facade is executed in brick and has on the street side on the first storey seven rectangular windows and on the second storey three pointed arch windows. In the side facade rectangular windows with mullions are present.
The broad nave of the church, illuminated in the side walls by series of four wooden rectangular windows per bay, is covered by a high roof structure consisting of wooden roof trusses with iron bolts and steel plates. The nave is flanked by narrow aisles, which are separated from the central nave by pointed arcade arches on columns of reinforced concrete, faced with brick.
The narrower presbytery has a three-sided closure and has windows in the side facades.
On the Berkenbosch Blokstraat, next to the tower, stands the Lourdes chapel. This has a gabled roof covered with slate tiles, on which a square small tower with inward-sweeping spire is placed. In the brick facade is incorporated, among other things, a tondo with a sculptured relief by Mendes da Costa as a symbol of Christ and against the eaves moulding a blind arch frieze is placed.
Via an extension which is rectangular in form and placed against the building Berkenbosch Blokstraat no. 11, one can reach the daily chapel. It is covered with a gabled roof of slate tiles.
The tower, the base of which was built in 1913 by Kropholler, consists of a brick-clad body and a square superstructure with pointed arch bell-openings and a four-sided spire. Van Moorsel completed this in 1965; moreover according to Kropholler's design.
Internally, the church has, among other things, reliefs on the corners of the priest's choir, which depict, among others, the prophets Malachias and Melchisedech. These were made by W.A. van der Winkel in 1925. Against the closure wall of the presbytery is a wall painting executed in mineral paint with Keim, including depictions of the Holy Trinity by J.N.C. Collette.
Against the aisle walls, Stations of the Cross were installed in 1952. These were made by A. Termotte. Against the piers of the nave are on tiles depictions of the 12 apostles according to a design by A.C. Ninaber van Eyben.
The windows of the nave contain, among other things, stained glass windows by the glazier J. Braendle from 1963, executed by the workshop A.N. de Lint. The communion rails with marble structure and richly decorated ironwork in bronze and copper were made by G.B. Brom in Utrecht in neo-Renaissance style at the end of the 19th century and originate from the former St. Catharinakerk on the Singel in Amsterdam. The interior of the church is executed as fair-faced work in yellow brick with a lining of glazed brick. The Lourdes chapel, covered with wooden roof structure, contains a copy of the Massabielle grotto in Lourdes.
The rectory (Berkenbosch Blokstraat 9) comprises two storeys and has a stepped gable with a gabled roof covered with tiles behind it. On the ground floor on the right side of the facade is a portal with entrance to the rectory; on the left side of the front facade a large cross window with two ten-pane windows. On the first floor three ten-pane windows placed next to each other. In the facade the sculptured inscription "Funda nos in pace" is placed.
Valuation.
Church with inventory, rectory and sexton's residence forming part of the complex on the Tweede Messstraat, Neptunusstraat and the Berkenbosch Blokstraat are of importance as an example of building in the manner of traditionalism. Also of importance within the development of the oeuvre of architect A.J. Kropholler. A typological and ensemble value is formed by the special characteristic of residential buildings and church in a total design. An added value is the important urban planning situation on the Berkenbosch Blokstraat.
Nearby in the register
- Woonhuis, Berkenbosch Blokstraat 11Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Berkenbosch Blokstraat 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Berkenbosch Blokstraat 13 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Berkenbosch Blokstraat 5Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.