Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kasteel, buitenplaats, Wittevrouwenstraat 11 BS
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Wittevrouwenstraat 11 BS, 3512 CS Utrecht (and others)
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.09499, 5.12476
- Monument number
- 450544
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Het betreft hier een deel van het voormalige paleis van Koning Lodewijk Napoleon, thans universiteitsbibliotheek, gelegen aan de hoek van de Drift en de Wittevrouwenstraat.
Met het voornemen van Utrecht zijn residentie te maken liet Koning Lodewijk Napoleon in 1807 middels nieuwbouw en verbouw een paleis inrichten op de hoek van de Drift en de Wittevrouwenstraat.
De panden langs de Drift (vanaf nr. 27) werden voorlopig verbouwd in afwachting van de bouw van een definitieve vleugel op die plaats. Het huis Taets van Amerongen op de hoek van de Keizerstraat onderging eveneens een verbouwing, tot woning van de hofmaarschalk. Verder was er sprake van een complete nieuwbouw; lage dienstgebouwen langs de Wittevrouwenstraat, met daartussen een groot toegangshek, een hofkapel in de zuid-oosthoek van het complex (Langs de Keizerstraat) en tot slot werd de zuidzijde afgesloten door een grote galerij die de balzaal bevatte en twee salons. In het midden bleef een grote bassecour open.
Het project werd uitgevoerd door J.D. Zocher Sr. onder oppertoezicht van de Franse architect Jean Thomas Thibault en werd in 1809 opgeleverd. Overigens had de koning inmiddels zijn mening herzien en het stadhuis van Amsterdam betrokken als paleis.
De hofkapel, ook wel koningskapel genoemd, werd gebouwd op de hoek van een remonstrantse schuilkerk (sinds 1629). De remonstrantse gemeente kreeg de kapel van het Hieronymusklooster en in de laatste dagen van 1807 werd het kerkje gesloopt. De koning kon een maand later reeds de eerste mis in de nieuwe hofkapel vanuit zijn (met het oog op zijn reumatiek) met glas afgesloten loge bijwonen.
In 1858 werd de kapel ingericht tot boekenmagazijn en leeszaal van de universiteitsbibliotheek. Hierbij werden ijzeren galerijen ingebouwd.
Aan de zuidzijde werd een muur ingebouwd, waarachter een trap.
De balzaal of grote galerij vormt de gepleisterde zuidwand van het complex tussen hofkapel en Drift 27. Het gebouw meet 30 x 10 meter en bevatte de eigenlijke zaal en twee salons. Het gebouw heeft naar de cour een reeks van 16 vensters, geplaatst in nissen, met geprofileerde rondbogen die zich langs de muur voortzetten als bovenlijst van een brede band bij wijze van hoofdgestel. Boven deze vensters bevindt zich een reeks van 16 rondboognissen in overeenkomstige trant. Deze zijn echter aangebracht bij de verhoging van het gebouw met 80 cm, waarmee de inrichting tot boekenmagazijn gepaard ging (na 1817).
De Philibertkap werd toen eveneens vervangen door een nieuwe. Het interieur werd gewijzigd doordat de twee scheidingswanden verwijderd werden, waarna de ruimte door houten bogen met hoge boekenkasten in vakken ingedeeld werd.
Rond 1850 werd deze onhandige situatie verbeterd door de inbouw van gaanderijen op gietijzeren kolommen.
In de cour staat een tijdelijk noodgebouw van de bibliotheek.
De poort aan de Wittevrouwenstraat geeft de vroegere toegang tot de cour aan. Ter plaatse stond echter een hek in een veel bredere ingang tussen eenlaags dienstgebouwen, zoals het Corps de Garde. Rond 1835 werden de belendingen, Wittevrouwenstraat 7 en 9, met een verdieping verhoogd en werd de toegang versmald en voorzien van een grote poort in de vorm van een gepleisterde neo-dorische rondboog, aansluitend bij de afschuining van de Corp de Garde en derhalve terugliggend.
Van het kadastrale perceel van Wittevrouwenstraat 11 (Gemeente Utrecht sectie A, nr. 2943) komt slechts de plaats van het huis Taets van Amerongen op de hoek van de Wittevrouwenstraat en de Keizerstraat niet voor bescherming aanmerking. Het werd in 1809 verbouwd tot woning van de hofmaarschalk, brandde gedeeltelijk uit in 1814 en werd in 1905 vervangen door een nieuw (neo renaissance) toegangsgebouw der bibliotheek. Het heeft geen verband met het paleis.
Evenmin komt voor bescherming in aanmerking de storende tijdelijke bebouwing op de cour.
Het complex is van grote historische en kunsthistorische waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
This concerns part of the former palace of King Louis Napoleon, now university library, located on the corner of the Drift and the Wittevrouwenstraat.
With the intention of making Utrecht his residence, King Louis Napoleon had a palace established in 1807 through new construction and renovation on the corner of the Drift and the Wittevrouwenstraat.
The buildings along the Drift (from no. 27 onwards) were provisionally renovated pending the construction of a definitive wing in that location. The house Taets van Amerongen on the corner of the Keizerstraat also underwent renovation, to become the residence of the master of the horse. Furthermore there was talk of complete new construction; low service buildings along the Wittevrouwenstraat, with a large entrance gate between them, a court chapel in the south-east corner of the complex (along the Keizerstraat) and finally the south side was closed off by a great gallery which contained the ballroom and two salons. In the middle a large courtyard remained open.
The project was carried out by J.D. Zocher Sr. under the supervision of the French architect Jean Thomas Thibault and was completed in 1809. Incidentally, the king had meanwhile changed his mind and took the Amsterdam town hall as his palace.
The court chapel, also called the chapel royal, was built on the corner of a Remonstrant hidden church (since 1629). The Remonstrant congregation received the chapel from the Hieronymus convent and in the last days of 1807 the small church was demolished. A month later the king was already able to attend the first mass in the new court chapel from his (with a view to his rheumatism) glass-enclosed box.
In 1858 the chapel was converted into a book storage and reading room of the university library. Iron galleries were built in for this purpose.
On the south side a wall was built in, behind which a staircase.
The ballroom or great gallery forms the plastered south wall of the complex between the court chapel and Drift 27. The building measures 30 x 10 metres and contained the actual hall and two salons. The building has towards the courtyard a series of 16 windows, placed in niches, with profiled round arches which continue along the wall as the top edge of a broad band by way of a main cornice. Above these windows is a series of 16 round arch niches in corresponding manner. These, however, were placed there upon the raising of the building by 80 cm, which went hand in hand with the conversion to book storage (after 1817).
The Philibert roof was also replaced with a new one at that time. The interior was modified by the removal of the two partition walls, after which the space was divided into sections by wooden arches with tall bookcases.
Around 1850 this awkward situation was improved by the installation of galleries on cast iron columns.
In the courtyard stands a temporary temporary library building.
The gate on the Wittevrouwenstraat indicates the former entrance to the courtyard. At that location, however, there stood a gate in a much wider entrance between single-storey service buildings, such as the Corps de Garde. Around 1835 the adjoining buildings, Wittevrouwenstraat 7 and 9, were raised by one storey and the entrance was narrowed and provided with a large gate in the form of a plastered neo-Doric round arch, fitting with the bevelling of the Corps de Garde and therefore set back.
Of the cadastral plot of Wittevrouwenstraat 11 (Municipality of Utrecht section A, no. 2943) only the site of the house Taets van Amerongen on the corner of the Wittevrouwenstraat and the Keizerstraat does not come into consideration for protection. It was converted in 1809 to become the residence of the master of the horse, partially burned out in 1814 and was replaced in 1905 by a new (neo-Renaissance) entrance building of the library. It has no relation to the palace.
Neither does the disturbing temporary construction in the courtyard come into consideration for protection.
The complex is of great historical and art-historical value.
Nearby in the register
- Woonhuis, Wittevrouwenstraat 9Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wittevrouwenstraat 26Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wittevrouwenstraat 28Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wittevrouwenstraat 30Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.