TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Industrie, Tichelwei 22

Oostrum, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Industrie
Category
onroerend gebouwd
Address
Tichelwei 22, 9125 EB Oostrum (Noardeast-Fryslân 21)
Place
Oostrum
Municipality
Noardeast-Fryslân
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.32522, 6.05286
Monument number
408868

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

4 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Frisia Occidentalis." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Markant in het landschap ten zuidwesten van het terpdorp Oostrum in een bocht van het Dokkumer Grootdiep gelegen STEENBAKKERIJCOMPLEX. De oprichting vond in 1873 plaats als stoom-steenfabriek door Jan Helder Pzn., handelaar te Aalzum. De stoommachine zou 12 pk omvatten en voorzien zijn van een stoomketel van 4.40 meter lang bij 1.60 meter breed; de bijbehorende schoorsteen zou 9 meter hoog zijn en een middellijn hebben van 1.60 (aan de grond gemeten). Al in 1876 vonden belangrijke uitbreidingen plaats: de ringoven kreeg 18 afzonderlijke afsluitingen of poorten (van de stookkamers) en voor de afvoer van rook en damp een in het midden geplaatste schoorsteen; deze werd in 1879 tot 35 meter verhoogd. In de fabriek werd onder andere gladde rode strengperssteen vervaardigd. De produktie werd in 1968 gestaakt.

Omschrijving

Van de op het terrein aanwezige historische onderdelen zijn de steenbakkerij met schoorsteen, een ouder haaghuis (dat hoofdzakelijk wordt beschermd wegens de kenmerkende vormgeving) en drie jongere haaghuizen van rijksbelang. De overige historische onderdelen, te weten de laad- en loswal, het machinehuis, de oudste opslagloods, het winkel/kantoorgebouw, het blok arbeiderswoningen met turfhok en de verbouwde directeurswoning worden van lokaal belang geacht.

De 60 meter lange steenoven op rechthoekige plattegrond, is opgetrokken uit helderrode strengperssteen en wordt gedekt door een met rode en blauwe Friese muldenpannen belegd schilddak met houten gebintconstructie. 18 eenvoudige houten deuren geven toegang tot de evenzovele halfrond overwelfde stookkamers van de ellipsvormige ringoven, die eveneens is opgetrokken uit rode baksteen. Inwendig leiden enkele houten trappen op naar de stookzolder met vuurpotten. De schacht van de roodbakstenen schoorsteen wordt geleed door twee reeksen spaarvelden die worden bekroond door een kraag van siermetselwerk; deze kraag vormde de oorspronkelijke beëindiging van de pijp; de uitbreiding van 1879 is eenvoudiger van aard.

Het in aanleg laat 19e-eeuwse 'driebeukige' haaghuis grenzend aan de opslagloods meet circa 40 meter en is opgetrokken uit hout; de 'middenbeuk' wordt gedekt door een oorspronkelijk met dakleer (thans met asbestgolfplaat) bekleed zadeldak; de 'zijbeuken' zijn vlak afgedekt. De houten draagconstructies zijn ten dele verwijderd.

De drie vroeg 20e-eeuwse haaghuizen beoosten de steenoven zijn circa 75 meter lang en worden gedekt door met rode muldenpannen belegde zadeldaken; in de op roodbakstenen poeren rustende houten wanden zijn uitzetluiken aangebracht; inwendig zijn nog aanwezig de houten draagconstructies met droogrekken, eveneens op poeren.

Waardering

Steenbakkerijcomplex uit 1873 e.v., bestaande uit ringoven, een ouder en drie jongere haaghuizen van algemeen industrieel-archeologisch belang wegens:

-de betrekkelijke gaafheid van het complex, met name van de steenbakkerij met ringoven en schoorsteen, het

meest gave oudere haaghuis en de sober-functionele, maar niettemin monumentale kwaliteiten van een aantal

complex-onderdelen

-de bijzondere vormgeving van de schoorsteen

-de aanwezigheid van enkele typologisch en functioneel met elkaar verbonden complex-onderdelen (die ten dele

van rijks- ten dele van lokaal belang zijn)

-het feit dat dit indertijd een van de vroegste goed werkende ringovens in Nederland was -het feit dat de

steenbakkerij het enige nog vrij gave complex in Friesland is, zodat kan worden gesproken van regionale uniciteit -de voortzetting (tot 1968) door deze fabriek van de middeleeuwse baksteenproductie in Oostrum, die is

aangetoond op grond van sporen in de zuidelijke rand van de dorpsterp -de markante ligging aan het Dokkumer

Grootdiep

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

BRICK KILN COMPLEX markedly situated in the landscape to the south-west of the terp village Oostrum in a bend of the Dokkumer Grootdiep. The complex was established in 1873 as a steam brick factory by Jan Helder Pzn., merchant of Aalzum. The steam engine would comprise 12 hp and be provided with a steam boiler 4.40 metres long by 1.60 metres wide; the associated chimney would be 9 metres high and have a diameter of 1.60 (measured at ground level). Already in 1876 significant expansions took place: the ring kiln received 18 separate closures or stoking chamber doors and for the discharge of smoke and vapour a chimney placed in the middle; this was heightened to 35 metres in 1879. In the factory, among other things, smooth red extruded brick was manufactured. Production ceased in 1968.

Description

Of the historical components present on the site, the brick works with chimney, an older storage shed (which is primarily protected due to its characteristic form) and three younger storage sheds are of national importance. The other historical components, namely the loading and unloading quay, the engine house, the oldest storage shed, the shop/office building, the block of workers' housing with peat shed and the converted manager's dwelling are considered to be of local significance.

The 60 metre long brick kiln on rectangular plan is built of bright red extruded brick and is covered by a hipped roof tiled with red and blue Frisian pan tiles with wooden roof truss structure. 18 simple wooden doors give access to the same number of half-cylindrical vaulted stoking chambers of the elliptical ring kiln, which is likewise built of red brick. Internally several wooden stairs lead up to the stoking loft with fire pots. The shaft of the red brick chimney is articulated by two series of saving bays which are crowned by a collar of decorative brickwork; this collar formed the original termination of the flue; the expansion of 1879 is simpler in character.

The storage shed, late-19th-century in its original form, with 'three-aisled' design, adjoining the storage shed, measures approximately 40 metres and is built of wood; the 'central aisle' is covered by a roof originally covered with roof felt (now with asbestos corrugated sheet); the 'side aisles' are flat-roofed. The wooden load-bearing structures have been partly removed.

The three early-20th-century storage sheds to the east of the brick kiln are approximately 75 metres long and are covered by saddle roofs tiled with red pan tiles; in the wooden walls resting on red brick piers are fitted drying shutters; internally the wooden load-bearing structures with drying racks are still present, likewise on piers.

Valuation

Brick kiln complex from 1873 onwards, consisting of ring kiln, an older and three younger storage sheds of general industrial-archaeological significance due to:

-the relative integrity of the complex, in particular the brick works with ring kiln and chimney, the best preserved older storage shed and the sober-functional, yet nevertheless monumental qualities of a number of complex components

-the particular design of the chimney

-the presence of several typologically and functionally interrelated complex components (some of which are of national importance, some of local importance)

-the fact that this was at the time one of the earliest well-functioning ring kilns in the Netherlands -the fact that the brick kiln is the only reasonably well-preserved complex in Friesland, so that regional uniqueness can be spoken of -the continuation (until 1968) by this factory of the medieval brick production in Oostrum, which is demonstrated on the basis of traces in the southern edge of the village terp -the marked location on the Dokkumer Grootdiep

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map