Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk en kerkonderdeel, Leidseweg 6
Oud Ade, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Leidseweg 6, 2374 AL Oud Ade (Kaag en Braassem 28) (and others)
- Place
- Oud Ade
- Municipality
- Kaag en Braassem
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.19184, 4.56611
- Monument number
- 386998
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
KERK met PASTORIE.
KERK. In 1868 naar, vooral romaans geinspireerd, eclectisch ontwerp van H.J. van den Brink uitgevoerde dorpskerk genaamd St. Bavo en met hardstenen plint opgetrokken in baksteen op een vijf traveeën tellende eenbeukige plattegrond met smaller, zevenzijdig gesloten koor en een ingebouwde fronttoren met twee arkeltorens terzijden onder samenstel van met leien gedekte zadel-, schild- en spitsdaken. De gevels zijn rondom voorzien van rondboogvensters met natuurstenen onderverdeling en onderdorpels, alsmede van spaarvelden, boogfriezen en muizetandlijsten, deels met natuurstenen blok-accenten. De voorgevel bevat de ingangspartij - met hardstenen stoep, dubbele deuren, romaniserende omlijsting en rondboogvormig bovenlicht - in het midden, waarboven een tweelicht met romaniserende zuilen en een roosvenster; de toren bevat verder rondom telkens twee galmgaten en een wijzerplaat, met vergulde wijzers en cijfers, en wordt bekroond door een achtzijdige spits met sierlijk gesmeed torenkruis. De beide zijgevels bevatten elk twee lichtrisalerende dwarspartijen, voorzien van twee vensters met driepas-omlijsting en een roosvenster, in de tussenliggende traveeën telkens een gecombineerd tweelicht met roosvenster.
Mechanisch torenuurwerk B. Eijsbouts, 1929.
De lager uitgebouwde koorpartij bevat vijf verdiepte rondboogvensters in de smalle schuine zijden en aan beide rechte zijden een blindvenster; te weerszijden bevinden zich de elk onder een flauwhellend zinken schilddak aangebouwde bijsacristie en sacristie en voorts een lage, plat afgedekte aanbouw aan de zuidoostzijde. Inwendig wordt de witgepleisterde kerkruimte in het schip overdekt door een zgn. 'Hammerbeam-roof'-constructie in het zicht, waarbij sierlijk gesmede trekstangen zijn aangebracht met gipsen engelenbeeldjes bij de uiteinden; de colonnetten in schip en koor worden bekroond door vergulde kapitelen; te weerszijden van de ingangspartij bevinden zich de door kruisribgewelven overdekte nevenruimten, waarvan de westelijke in oorsprong bestemd was tot doopkapel, voorzien van een marmeren doopvont. De kerkruimte bevat voorts het eiken kerkmeubilair van Lennaerts & Houtermans - inclusief de gebeeldhouwde preekstoel, de van gepolychromeerde reliefs voorziene biechtstoel en het in 1921 door het atelier Brom gedecoreerde Maria-altaar -, alsmede twee koperen lichtkronen, de naar ontwerp van C.H. Lommen geplaatste grisaille-ramen, alle uit de bouwtijd, de in 1915-17 door J. Troquet en J. van der Bilt geschilderde Kruiswegstaties, het in 1901 door Th. Koob vervaardigde Jozef-beeld en andere voor de kerk bestemde interieur-onderdelen. Op de van een gesneden balustrade voorziene zangerstribune het door de firma Maarschalkerweerd vervaardigde orgel, in een naar ontwerp van de firma Mengelberg gemaakte gepolychromeerde kast uit 1869; te weerszijden en achter het orgel in totaal vier gebrandschilderde ramen uit 1903, voorstellende Koning David, Maria, Petrus en twee musicerende engelen, en een roosvenster voorstellende het Lam Gods. Het door ribgewelven overdekte priesterkoor is verder voorzien van een in ruitpatronen gelegde veelkleurige tegelvloer met leliemotief, vijf gebrandschilderde koorramen naar ontwerp van J.B Capronnier, voorstellende het Offer van Abraham, het eten van het Paaslam, de Verheffing van de Koperen Slang, de processie van de Ark, en de verheerlijking op de berg Thabor; in het midden het marmeren hoofdaltaar met door J. Brom vervaardigde vergulde expositietroon. De bijbehorende sacristieruimten zijn elk vanuit het koor toegankelijk door een houten deur met sierlijk gesmede koperen gehengen, voorzien van een romaniserende natuurstenen omlijsting; de ruimten bevatten elk in de achter- en zijgevel twee rondboogvensters, voorzien van sierlijk gesmeed traliewerk met floraal motief; in de oostelijke sacristie ondermeer een eiken credenskast uit de bouwtijd. In het schip eveneens een deur met sierlijk gesmede koperen gehengen, ter verbinding met de pastorie.
PASTORIE. In 1881 naar eclectisch ontwerp van Th. Molkenboer uitgevoerde pastorie, door middel van een laag tussenlid met de naastgelegen, in verwante trant gebouwde, R.K. kerk St. Bavo verbonden; het op een onregelmatige plattegrond in baksteen met een hardstenen plint opgetrokken gebouw heeft twee bouwlagen onder twee met leien gedekte zadeldaken tussen tuitgevels, een middenrisaliet aan de rechterzijde en aan de achterzijde een lager uitgebouwde vleugel, onder twee naast elkaar gelegen zadeldaken, elk voorzien van een tuitgevel; dakkapellen uit de bouwtijd.
De gevels bevatten rondom zesruits-schuifvensters met hardstenen onderdorpels, in de zijgevels deels afgewisseld door blindvensters, en in het voorhuis merendeels met glas-in-lood bovenlichten; de tuitvormige topgevels aan de voorzijde en bij de rechterzijgevel bevatten klimmende boogfriezen - evenals bij het tussenlid - en voorts zesruits-rondboogvensters; de tuitgevels aan de achterzijde bevatten in het hoge deel eveneens zesruits-rondboogvensters, en in het lage deel elk een rond venster.
De a-symmetrisch, rechts van het midden in de voorgevel, geplaatste ingangspartij heeft een houten omlijsting met bovenlicht en een lage hardstenen stoep; op het fries het opschrift "Fund 1630". In het midden van de voorgevel is een kleurig glas-in-lood-tableau aangebracht met een voorstelling van Jezus de Goede Herder, blijkens onderschrift uit 1941.
Inwendig resteren ondermeer de stucplafonds uit de bouwtijd, in hal, voorkamer, vergaderkamer, en de oorspronkelijke keuken met pomp aan de achterzijde.
Waardering
Midden 19e-eeuws kerkgebouw met bijbehorende onderdelen van architectuur- en cultuurhistorisch belang als vroeg voorbeeld uit de periode van de Katholieke emancipatie, met gemengde toepassing van neo-romaanse en neo-gotische elementen.
Karakteristiek midden 19e-eeuws pastoriegebouw van belang als onderdeel van het Rooms-katholiek kerkelijk complex St. Bavo.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
CHURCH with RECTORY.
CHURCH. In 1868 executed village church named St. Bavo according to an eclectical design inspired particularly by Romanesque style by H.J. van den Brink and built of brick with a hardstone plinth on a ground plan comprising five bays with a single nave, a narrower seven-sided closed choir and an integrated front tower with two small towers at the sides under an ensemble of hipped, saddle and spire roofs covered with slates. The facades are provided all around with round-arched windows with natural stone glazing bars and sills, as well as with spandrels, arch friezes and brickwork dentils, partly with natural stone block accents. The front facade contains the entrance bay - with hardstone step, double doors, Romanesque-inspired moulding and round-arched fanlight - in the centre, above which a two-light opening with Romanesque-inspired columns and a rose window; the tower furthermore contains around each side two louvred bell-openings and a clock face, with gilded hands and numerals, and is crowned by an octagonal spire with elegantly wrought weathervane. Both side facades each contain two projecting transverse bays, provided with two windows with trefoil moulding and a rose window, in the intermediate bays each a combined two-light with rose window.
Mechanical tower clock B. Eijsbouts, 1929.
The lower built-out choir bay contains five recessed round-arched windows in the narrow slanted sides and on both straight sides a blind window; on each side are adjoined the sacristy and sacristy vestry, each under a gently sloping zinc hipped roof, and furthermore a low, flat-topped annexe on the south-east side. Internally the whitewashed church space in the nave is covered by a so-called 'Hammerbeam-roof' structure exposed to view, with elegantly wrought tie-rods provided with plaster angel figures at the ends; the small columns in nave and choir are crowned by gilded capitals; on either side of the entrance bay are situated the side aisles covered by cross-rib vaults, of which the western was originally intended as baptistery, provided with a marble baptismal font. The church space furthermore contains the oak church furniture by Lennaerts & Houtermans - including the carved pulpit, the confessional provided with polychromed reliefs and the Maria altar decorated in 1921 by the Brom workshop -, as well as two copper chandeliers, the grisaille windows placed according to design by C.H. Lommen, all from the time of construction, the Stations of the Cross painted in 1915-17 by J. Troquet and J. van der Bilt, the Joseph figure created in 1901 by Th. Koob and other interior components intended for the church. On the singing gallery provided with a carved balustrade the organ built by the firm Maarschalkerweerd, in a polychromed case made according to design by the firm Mengelberg from 1869; on either side and behind the organ in total four stained-glass windows from 1903, depicting King David, Maria, Peter and two music-making angels, and a rose window depicting the Lamb of God. The priest's choir covered by cross-rib vaults is furthermore provided with a multicoloured tile floor laid in diamond pattern with lily motif, five stained-glass choir windows according to design by J.B Capronnier, depicting the Sacrifice of Abraham, the eating of the Passover lamb, the Elevation of the Brazen Serpent, the procession of the Ark, and the transfiguration on Mount Thabor; in the centre the marble high altar with gilded exposition throne created by J. Brom. The adjacent sacristy spaces are each accessible from the choir through a wooden door with elegantly wrought copper hinges, provided with a Romanesque-inspired natural stone moulding; the spaces each contain in the back and side facade two round-arched windows, provided with elegantly wrought ironwork with floral motif; in the eastern sacristy among other things an oak credence cabinet from the time of construction. In the nave also a door with elegantly wrought copper hinges, for connection with the rectory.
RECTORY. In 1881 executed rectory according to an eclectical design by Th. Molkenboer, connected by means of a low intermediate link to the adjacent R.C. church St. Bavo built in related style; the building erected on an irregular ground plan in brick with a hardstone plinth has two storeys under two slate-covered gabled roofs between spout gables, a central risalit on the right side and at the rear a lower built-out wing, under two adjacent gabled roofs, each provided with a spout gable; roof dormers from the time of construction.
The facades contain all around six-light sash windows with hardstone sills, in the side facades partly alternated by blind windows, and in the front house mostly with leaded-light fanlights; the spout-shaped gable tops at the front and at the right side facade contain climbing arch friezes - as well as at the intermediate link - and furthermore six-light round-arched windows; the spout gables at the rear contain in the high part likewise six-light round-arched windows, and in the low part each a round window.
The asymmetrically placed entrance bay, to the right of centre in the front facade, has a wooden moulding with fanlight and a low hardstone step; on the frieze the inscription "Fund 1630". In the centre of the front facade a colourful leaded-light panel is mounted with a representation of Jesus the Good Shepherd, according to inscription from 1941.
Internally remain among other things the stucco ceilings from the time of construction, in hall, front room, meeting room, and the original kitchen with pump on the rear side.
Valuation
Mid 19th-century church building with associated components of architectural and cultural-historical importance as an early example from the period of Catholic emancipation, with mixed application of neo-Romanesque and neo-Gothic elements.
Characteristic mid 19th-century rectory building of importance as part of the Roman Catholic church complex St. Bavo.
Nearby in the register
- De Vrouw VennerIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij, Boekhorsterweg 1Boerderijunder 1 mi
- Gerechtsgebouw, Boekhorsterweg 11Gerechtsgebouwunder 1 mi
- Molen, Akkerslootpolder bij 7Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.