TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kerkhof, Dorpsweg 5

Cornwerd, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Begraafplaats en -onderdelen
Function
Kerkhof
Category
onroerend gebouwd
Address
Dorpsweg 5, 8753 JC Cornwerd (Súdwest-Fryslân 21)
Place
Cornwerd
Municipality
Súdwest-Fryslân
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.08294, 5.39115
Monument number
352026

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

4 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Frisia Occidentalis." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

De markant op een iets verhoogd kerkhof gelegen, in aanleg vroeg 13e-eeuwse, oorspronkelijk aan Sint Bonifacius gewijde (hervormde) kerk, waarvan de toren - die de scheepvaart op het IJsselmeer en de Waddenzee tot baken diende - in 1898 is vervangen en schip en vijfzijdig gesloten koor in 1916 van een ommanteling met driezijdig gesloten koor zijn voorzien; rondom het gebouw ligt een in oorsprong vermoedelijk eveneens vroeg-13e-eeuws iets verhoogd kerkhof, dat wordt omsloten door een verzorgd, deels vernieuwd, eind 19e-eeuws gietijzeren hekwerk. In aanleg vroeg 13e-eeuws romaans kerkgebouw dat, na wijzigingen in de 14e en de 16e eeuw, in 1898 van een nieuwe toren in eenvoudige eclectisch-neorenaissancistische trant en in 1916 van een eveneens eenvoudige neogotische ommanteling om schip en koor is voorzien. De toren, die is opgetrokken uit met natuursteendecoraties verlevendigde baksteen, bestaat uit drie geledingen en wordt bekroond door een leiengedekte spits met haan, die rust op een uitkragende omloop op gesneden consoles; eenvoudig torenuurwerk met vier in zonvormig natuursteen-inlegwerk gevatte wijzerplaten; galmgaten; boven de halfrond gesloten stichtingssteen o.a. het jaartal 1898, namen van kerkvoogden, architect (L. Reitsma) en aannemer (J. Roosjen uit Kornwerd). Het zes traveeën tellende schip, dat eveneens is opgetrokken uit met stucdecoraties verlevendigde baksteen, wordt gedekt door een met machinale Lucas IJsbrandspannen belegd aan koorzijde driezijdig gesloten schilddak tegen rechte topgevel aan torenzijde; onderlangs de dakrand een rondboogfriesje; in de linkerzijgevel later dichtgezet spitsboogportaal en vijf blinde spitsboogramen; in de rechterzijgevel nog wel toegankelijk spitsboogportaal, waarboven stichtingssteen met jaartal 1916 en de namen van kerkvoogden, architect (F. Haagsma) en aannemer (J. Roosjen uit Kornwerd); de spitsboogramen hebben een eenvoudige vroeg 20e-eeuwse gekleurde glas-in-lood beglazing met florale motieven; van de drie spitsboogramen in het koor zijn er twee blind; het raam op de kop is eveneens kleurig beglaasd. Behalve restanten van de 13e-eeuwse romaanse voorganger, gaan achter deze ommanteling mogelijk ook nog sporen van latere 14e- en 16e-eeuwse verbouwingen schuil.

Het INTERIEUR bevat de volgende onderdelen van belang: - het begin 16e-eeuwse eiken tongewelf op houten trekbalken met sleutelstukken met peerkraalmotief; - de blindnissen met neogotisch stucwerk; - de preekstoel met doophek (1740); wapenbord, balusters en lofwerk van de overhuiving van de herenbank (1740); een Tiengebodenbord (1740) in omlijsting met engelen (1809) en vier wapenborden (1740); een kerkvoogdenbord (1917); het eind 19e/vroeg 20e-eeuwse meubilair inclusief de deuren- en kastenwand met opgeklampte panelen; het in een verzorgd gesneden kas gevatte orgel met twee klavieren, in 1865 gemaakt door L. van Dam en Zonen, op galerij.

Wat betreft het EXTERIEUR eenvoudig eind 19d/begin 20e-eeuws, op een iets verhoogd en in oorsprong vermoedelijk eveneens vroeg-13e-eeuws kerkhof gelegen en het dorp Cornwerd karakteriserend, kerkgebouw van bouwhistorische, kunsthistorisch en stedenbouwkundig belang wegens: - de restanten van een vroeg 13e-eeuwse romaanse voorganger met vijfzijdig gesloten koor en de mogelijke sporen van 14e- en 16e-eeuwse verbouwingen, die schuil gaan achter de ommanteling uit 1916 van koor en schip; - verschillende interieur-onderdelen, daterend uit 17e, 18e, 19e en vroege 20e eeuw. Klokkenstoel met klok van A. Boister, 1569, diam. 101 cm. Mechanisch torenuurwerk Gebr. van Bergen, Midwolda, 1913.

In oorsprong vermoedelijk eveneens vroeg 13e-eeuwse kerkhof, van belang wegens: - het aangegeven historische verband met de restanten van de vroegere romaanse Bonifaciuskerk; - het verzorgd vormgegeven eind 19e-eeuwse gietijzeren hekwerk; - het stedenbouwkundige belang -tezamen met het kerkgebouw- voor het dorp Cornwerd.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

The distinctive church situated on a slightly elevated churchyard, in origin early 13th-century, originally dedicated to Saint Bonifacius (reformed church), of which the tower - which served as a beacon for shipping on the IJsselmeer and the Wadden Sea - was replaced in 1898 and nave and five-sided closed choir in 1916 were provided with an encasement with three-sided closed choir; around the building lies a churchyard in origin presumably also early 13th-century slightly elevated, which is enclosed by a carefully executed, partly renewed, late 19th-century cast-iron railings. In origin early 13th-century Romanesque church building which, after alterations in the 14th and 16th centuries, in 1898 was given a new tower in simple eclectic-neorenaissancist style and in 1916 an equally simple neogothic encasement around nave and choir. The tower, which is constructed of brick enlivened with natural stone decorations, consists of three stages and is crowned by a slate-covered spire with weather vane, which rests on a projecting gallery on carved corbels; simple tower clock with four dial plates set in sunburst-shaped natural stone inlay work; sound holes; above the semicircular closed foundation stone among others the date 1898, names of church wardens, architect (L. Reitsma) and contractor (J. Roosjen from Kornwerd). The nave counting six bays, which is likewise constructed of brick enlivened with stucco decorations, is covered by a roof with machine-made Lucas IJsbrand tiles laid on the choir side as a three-sided closed hipped roof against straight gable at tower side; below the roof edge a semicircular moulded frieze; in the left side gable a later infilled pointed arch portal and five blind pointed arch windows; in the right side gable still accessible pointed arch portal, above which foundation stone with date 1916 and the names of church wardens, architect (F. Haagsma) and contractor (J. Roosjen from Kornwerd); the pointed arch windows have simple early 20th-century coloured leaded glass glazing with floral motifs; of the three pointed arch windows in the choir two are blind; the window at the end is likewise coloured glazed. In addition to remnants of the 13th-century Romanesque predecessor, traces of later 14th- and 16th-century alterations possibly also lie hidden behind this encasement.

The INTERIOR contains the following components of importance: - the early 16th-century oak barrel vault on wooden tie beams with keystones with pear-bead motif; - the blind recesses with neogothic stucco work; - the pulpit with baptism rail (1740); coat of arms panel, balusters and decoration of the canopy of the gentleman's bench (1740); a Ten Commandments board (1740) in frame with angels (1809) and four coat of arms panels (1740); a church wardens' board (1917); the late 19th/early 20th-century furnishings including the doors and cupboard wall with applied panels; the organ set in a carefully carved case with two manuals, made in 1865 by L. van Dam and Sons, on gallery.

As regards the EXTERIOR simple late 19th/early 20th-century, situated on a slightly elevated churchyard in origin presumably also early 13th-century and characterizing the village of Cornwerd, church building of architectural-historical, art-historical and urban design importance due to: - the remains of an early 13th-century Romanesque predecessor with five-sided closed choir and the possible traces of 14th- and 16th-century alterations, which lie hidden behind the encasement of choir and nave from 1916; - various interior components, dating from 17th, 18th, 19th and early 20th century. Bell cote with bell by A. Boister, 1569, diam. 101 cm. Mechanical tower clock Gebr. van Bergen, Midwolda, 1913.

Churchyard in origin presumably also early 13th-century, of importance due to: - the indicated historical connection with the remains of the former Romanesque Bonifacius church; - the carefully designed late 19th-century cast-iron railings; - the urban design importance - together with the church building - for the village of Cornwerd.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map