Rijksmonumentenregister · Netherlands
Grote Kerk
Hoorn, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Grote Kerk 33, 1621 ET Hoorn (and others)
- Place
- Hoorn
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.64046, 5.06037
- Monument number
- 333542
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Vicinity of Enckhuysen, Netherlands." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Symmetrisch opgezette KRUISKERK, genaamd Grote Kerk, opgetrokken in baksteen met talrijke decoratieve elementen in natuursteen, onder samenstel van leien zadeldaken in verschillende dekking; gebouwd in 1881-'83 naar ontwerp van C. Muysken in neo-Renaissance-trant ten behoeve van de Nederlands Hervormde Gemeente, ter plaatse van twee voorgaande, elk door brand verwoeste, kerken.
De rijkelijk van siermetselwerk voorziene bakstenen gevels worden afgewisseld door natuurstenen banden en blokken, en voorts door rondboogvensters met glas-in-loodvulling, alternerend met groene en blauwe rand waarin florale motieven verwerkt zijn (telkens vijf in het schip en een in elke transeptarm aan de W-zijde), en door een dwerggalerij.
Aan de ingangszijde bevindt zich de vierkante toren in het midden, aan drie zijden doorbroken door de rondboogvormige poorten, omlijst door pilasters en fronton met reliefvulling waarin het stadswapen en de kop van een eenhoorn. De drie gevels van de toren worden elk verder geleed door een rusticasokkel, een tweetal blindnissen over drie bouwlagen, een natuurstenen balustrade met bollen op consoles, en door een tweetal galmgaten. De achtzijdige bekroning bezit eveneens galmgaten, en bij de vier van de toren uit doorlopende zijden een wijzerplaat. De achtzijdige spits dateert van 1939, ter vervanging van de oorspronkelijke open bekroning met peer, en is voorzien van een windvaan in de vorm van een bazuinengel.
De voorgevel bezit verder aan elke zijde van de toren een door een fronton bekroonde vensterpartij, en een gedeelde trapgevel met voluten en obelisk.
De transeptarmen bevatten elk een boogvormige blindnis waarin de zij-ingang met natuurstenen stoep en dubbele deuren en daarboven het zesdelig rechtafgesloten transeptraam, eveneens met glas-in-loodvulling, bekroond door een jaartalsteen (1883), met zijvoluten en fronton; ook de tuitvormige topgevel, voorzien van tondo, sierankers en bollen terzijden, wordt bekroond door een topstuk met fronton en zijvoluten.
In de W-hoeken met het schip aan weerszijden van de transeptarmen telkens twee torens onder helmdak met twee loden bekroningen.
Aansluitend aan de koorzijde twee rechthoekig uitgebouwde dienstruimten van twee bouwlagen onder ingezwenkt dak, te weerszijden.
De rechtafgesloten koorzijde bezit op de beganegrond een zestal smalle vensters, per twee gekoppeld, en op de verdieping een drietal zesruitsvensters met gedeeld halfrond bovenlicht, waarboven de omlopende dwerggalerij. De topgevel is verwant met die van de transeptarmen.
Inwendig een omlopende houten galerij met balustrade, gedragen door pijlers en korfbogen in baksteen, afgewisseld door natuursteenblokken; de pijlers zijn door middel van trekstangen en sierankers met de hoofdmuren verbonden; de trekstangen zijn voorzien van smeedijzeren siervullingen.
Het gedrukte houten tongewelf is decoratief uitgewerkt en bevat steekkappen boven de vensters; het geheel wordt ondersteund door natuurstenen Ionische zuilen op vierkante piedestals met koperen kapitelen, basementen en sierbanden.
Ten noordoosten en zuidoosten de kerk een voetinghek van vijf lagen baksteen, met natuurstenen afdeklijsten en ijzeren hek met balusters.
Kerk van algemeen belang wegens de karakteristieke neo-Renaissance-architectuur, alsook wegens de betrekkelijke zeldzaamheid van een laat-19e-eeuws Protestants kerkgebouw van een dergelijke allure, en voorts van belang uit stedebouwkundig-historisch oogpunt vanwege de situering op een historische plaats waar vanaf de veertiende eeuw een kerkgebouw heeft bestaan.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Symmetrically arranged CRUCIFORM CHURCH, named Great Church, erected in brick with numerous decorative elements in natural stone, under assembly of slate gabled roofs in various coverings; built in 1881-'83 to the design of C. Muysken in Neo-Renaissance style for the Dutch Reformed Congregation, in place of two preceding churches, each destroyed by fire.
The brick facades, richly provided with decorative brickwork, are interspersed by bands and blocks of natural stone, and further by round-arched windows with leaded-glass filling, alternating with green and blue border in which floral motifs are worked (each time five in the nave and one in each transept arm on the W side), and by a dwarf gallery.
On the entrance side is the square tower in the middle, pierced on three sides by round-arched shaped doors, framed by pilasters and pediment with relief filling in which the city coat of arms and the head of a unicorn. The three facades of the tower are each further articulated by a rusticated base, a pair of blind recesses over three storeys, a natural stone balustrade with balls on consoles, and by a pair of sound holes. The octagonal crown likewise possesses sound holes, and on the four sides running through from the tower a clock face. The octagonal spire dates from 1939, in replacement of the original open crown with pear, and is provided with a weathervane in the form of a trumpet angel.
The front facade further possesses on each side of the tower a window section crowned by a pediment, and a divided stepped gable with volutes and obelisk.
The transept arms each contain an arched blind recess in which the side entrance with natural stone step and double doors and above it the six-part right-closed transept window, likewise with leaded-glass filling, crowned by a date stone (1883), with side volutes and pediment; also the spout-shaped gabled top, provided with tondo, ornamental wall anchors and balls at the sides, is crowned by a top piece with pediment and side volutes.
In the W corners with the nave on either side of the transept arms each two towers beneath helmet roof with two lead crowns.
Adjacent to the choir side two rectangular projecting service rooms of two storeys beneath sprung roof, on either side.
The right-closed choir side possesses on the ground floor six narrow windows, coupled in pairs, and on the upper floor three six-light windows with divided semicircular fanlight, above which the circumferential dwarf gallery. The gabled top is related to that of the transept arms.
Internally a circumferential wooden gallery with balustrade, carried by pillars and basket arches in brick, interspersed by blocks of natural stone; the pillars are connected by means of tie-rods and ornamental wall anchors to the main walls; the tie-rods are provided with wrought-iron decorative fillings.
The depressed wooden barrel vault is decoratively executed and contains inserted capitals above the windows; the whole is supported by natural stone Ionic columns on square pedestals with copper capitals, basements and decorative bands.
To the northeast and southeast the church a foundation fence of five courses of brick, with natural stone coping strips and iron fence with balusters.
Church of general interest due to the characteristic Neo-Renaissance architecture, as well as due to the relative rarity of a late-19th-century Protestant church building of such stature, and further of interest from an urban-historical point of view due to the location on a historical site where from the fourteenth century a church building has existed.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Breestraat 13Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkplein 25Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Kerkplein 31Werk-woonhuisunder 1 mi
- Grensafbakening, Kerkplein bij 25Grensafbakeningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.