Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Kalverstraat 1
Ouderkerk aan den IJssel, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Kalverstraat 1, 2935 AE Ouderkerk aan den IJssel (Krimpenerwaard 28)
- Place
- Ouderkerk aan den IJssel
- Municipality
- Krimpenerwaard
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.93568, 4.63478
- Monument number
- 31987
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Ned. Herv. kerk.
Eenbeukige laatgotische kruiskerk met westtoren en vijfzijdig gesloten koor. De kerk ligt binnendijks. Door de dijkverhogingen is zij lager dan de omgeving komen te liggen.
In de tweede helft van de 12de eeuw werd hier een tufstenen kerk gebouwd die bestond uit een schip en een smaller koor. In het midden van de 14de eeuw is het koor vervangen door een breder vijfzijdig gesloten koor met steunberen. Na verwoesting van het gebouw tussen 1425 en 1428 verwoest tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten is het koor als eerste herbouwd. Daarbij maakte men gebruik van de 14de-eeuwse funderingen. Daarna volgt de herbouw van het schip. De nog aanwezige tufsteen is daarbij als bekleding van de muren opnieuw toegepast. In ongeveer dezelfde tijd is men met de bouw van de huidige toren begonnen. Omstreeks 1510 wordt de kerk tot een kruiskerk vergroot. De transeptarmen zijn tegen het bestaande schip gebouwd. Aan het eind van de 18de eeuw werden kerk en toren ingrijpend gerestaureerd.
In de noorderdwarsarm een poortje van Bentheimerzandsteen uit 1661; van 1671 is het portaal met fronton aan de zuiderdwarsarm met het wapen van Ouderkerk en een tekst uit Openbaringen. Dit portaal stond eerst aan de westelijke ingang in de toren, maar is in 1795 naar de zuidkant verplaatst, toen het torenportaal vernieuwd werd.
De toren telt drie geledingen en heeft een spits. Alleen de eerste geleding heeft rechte steunberen. Deze geleding is tussen 1793-1795 met gele steen beklampt. Aan de westkant zit een houten toegangsportaal uit 1795 met Toscaanse pilasters. Op het fries triglyphen, afgesloten met driehoekig fronton waarin wapen Ouderkerk en jaartal 1795. De tweede geleding heeft een verdiept veld met dwergfries. Onderaan een tufstenen band en lichtspleten. Op de derde geleding aan iedere kant twee blindnissen en en lage spitsboognis met galmborden waarboven de wijzerplaten. De met cirkels opengewerkte balustrade uit eind 18de eeuw heeft vazen op de hoeken en in het midden. Achtzijdige spits met kruis en torenhaan. Het torenportaal heeft een kruisribgewelf.
In het inwendige is het schip van het koor door een triomfboog met houten hek (restauratieprodukt) gescheiden. Het wordt overspannen door een houten tongewelf met korbelen met muurstijlen op hardstenen consoles in schip en transepten. Sleutelstukken met peerkralen. Op de kruising der ribben gekleurde rozetten. Het koor heeft een vijfzijdige sluiting. Ook hier een houten tongewelf. De ribben komen via muurstijlen uit op houten consoles met peerkraal.
Tot de inventaris behoren: een zeshoekige, staande preekstoel uit het eerste kwart van de 17de eeuw. De kuip heeft toogpanelen en met ionische kapitelen. Op de hoeken staan overhoeks geplaatste gecanneleerde ionische pilasters. Het achterschot bestaat uit een toogpaneel met dorische pilasters. In de zwikken bladwerk, rozetten en druiventrossen. In de boog staat de tekst: Heere, op uwe Salicheijt wachte ick. Gen. 49. v 18. In het boogveld een staande vrouwenfiguur met anker (Hoop) in cartouche met voluut-bladwerk en bloemkelkjes (tweede helft 17de eeuw). Daaronder is eenbaretknop. Het zeshoekige klankbord is nieuw.
Koperen doopbekkenhouder met 6 gebogen banden, aan de bovenzijde bijeengehouden door een platte band, met S-vormige arm bevestigd aan de preekstoel.
Koperen preekstoellezenaar met draaibare voluutvormige arm. Blad zonder kader met ruggelings geplaatste en naar elkaar toegewende C-voluten, 18de eeuw.
Doophek uit 1643 met een onderstel van paneelwerk, waarboven een balusterfries. Tussen de traveeen gecanneleerde toscaanse pilasters. Bij de restauratie in 1968 is het doophek vergroot. IJzeren doopboog met drie koperen knoppen. Op het hek een koperen voorzangerslezenaar met een stam in de vorm van een gebroken S-voluut. Blad zonder kader met symmetrisch gearrangeerde acanthusbladranken, vermoedelijk 17de-eeuws.
Twee enkelvoudige kerkeraadsbanken met toogpanelen en snijwerk op het achterschot, 1668. Twee regeringsbanken met toogpanelen, midden 17de eeuw.
Stenen bord met de twaalf artikelen des geloofs, 1732. Twee tiengebodenborden uit 1683.
Een kleine koperen kroon in het midden van het schip met twee kransen van zes armen. Bovenop een staande man met schaartje in de hand en drie schildjes, 1718. Een grote eind 17de-eeuwse koperen kroon in het schip met twee kransen van acht armen. Bovenaan vier schildjes in nieuwe omlijsting met de onjuiste datering 1623. Twee vrijwel identieke koperen kronen in de transeptarmen van twee kransen van acht armen uit 1683 (een is gedateerd).
In het koor een grafkelder uit 1664 voor het geslacht Van der Lecke Beverweert en een grafkelder met epitaaf uit 1753-1757 voor Willem Maurits, graaf van Nassau, heer van Ouderkerk, vervaardigd door J. & A. Wapperom. Mechanisch torenuurwerk, B. Eijsbouts, 1912, later voorzien van elektrische opwinding. Aan de toren zit een metalen zonnewijzer.
Tweeklaviers orgel, in 1854 gemaakt door W.H. Kam.
Kerkgebouw met inventaris van belang uit een oogpunt van architectuurhistorie.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Dutch Reformed Church.
Single-nave late Gothic cruciform church with west tower and five-sided closed choir. The church lies within the dike. Due to dike heightenings it has come to lie lower than the surrounding area.
In the second half of the 12th century a tufa stone church was built here which consisted of a nave and a narrower choir. In the middle of the 14th century the choir was replaced by a broader five-sided closed choir with buttresses. After destruction of the building between 1425 and 1428 destroyed during the Hoekse and Kabeljauwse disputes, the choir was rebuilt first. In doing so use was made of the 14th-century foundations. Then follows the rebuilding of the nave. The tufa stone still present was reapplied as cladding of the walls. At approximately the same time the building of the present tower was begun. Around 1510 the church is enlarged to a cruciform church. The transept arms are built against the existing nave. At the end of the 18th century the church and tower underwent major restoration.
In the north transept arm a small door of Bentheim sandstone from 1661; from 1671 is the portal with fronton on the south transept arm with the arms of Ouderkerk and a text from Revelation. This portal originally stood at the western entrance in the tower, but was moved to the south side in 1795, when the tower portal was renewed.
The tower has three storeys and a spire. Only the first storey has straight buttresses. This storey was faced between 1793-1795 with yellow stone. On the west side is a wooden entrance portal from 1795 with Tuscan pilasters. On the frieze triglyphs, closed with triangular fronton in which the arms of Ouderkerk and the date 1795. The second storey has a recessed field with dwarf frieze. At the bottom a tufa stone band and light-slits. On the third storey on each side two blind niches and a low pointed arch niche with gambrels above which the clock faces. The openwork balustrade with circles from the end of the 18th century has vases at the corners and in the middle. Octagonal spire with cross and weathervane. The tower portal has a cross-ribbed vault.
In the interior the nave is separated from the choir by a triumphal arch with wooden railing (restoration product). It is spanned by a wooden barrel vault with corbels with wall-shafts on stone consoles in the nave and transepts. Keystones with pear-beading. At the crossing of the ribs coloured rosettes. The choir has a five-sided closing. Here too a wooden barrel vault. The ribs emerge via wall-shafts onto wooden consoles with pear-bead.
The inventory includes: a hexagonal, standing pulpit from the first quarter of the 17th century. The tub has ogee panels and with Ionic capitals. On the corners are diagonally placed fluted Ionic pilasters. The backpiece consists of an ogee panel with Doric pilasters. In the spandrels foliage, rosettes and grape clusters. In the arch the text: Heere, op uwe Salicheijt wachte ick. Gen. 49. v 18. In the arch field a standing female figure with anchor (Hope) in cartouche with volute-foliage and flower calyxes (second half 17th century). Below this is a small button knop. The hexagonal sounding board is new.
Copper font holder with 6 curved bands, held together at the top by a flat band, with S-shaped arm attached to the pulpit.
Copper pulpit lectern with rotating volute-shaped arm. Leaf without frame with back-facing and mutually facing C-volutes, 18th century.
Baptismal rail from 1643 with a substructure of panelwork, above which a baluster frieze. Between the bays fluted Tuscan pilasters. During the 1968 restoration the baptismal rail was enlarged. Iron baptismal arch with three copper knobs. On the rail a copper precentor's lectern with a stem in the form of a broken S-volute. Leaf without frame with symmetrically arranged acanthus leaf scrolls, presumably 17th-century.
Two simple church council benches with ogee panels and carving on the backpiece, 1668. Two ruling benches with ogee panels, mid 17th century.
Stone board with the twelve articles of faith, 1732. Two Ten Commandments boards from 1683.
A small copper crown in the middle of the nave with two wreaths of six arms. On top a standing man with scissors in hand and three escutcheons, 1718. A large late 17th-century copper crown in the nave with two wreaths of eight arms. At the top four escutcheons in new frame with the incorrect dating 1623. Two virtually identical copper crowns in the transept arms of two wreaths of eight arms from 1683 (one is dated).
In the choir a burial vault from 1664 for the Van der Lecke Beverweert family and a burial vault with epitaph from 1753-1757 for Willem Maurits, Count of Nassau, Lord of Ouderkerk, made by J. & A. Wapperom. Mechanical tower clock, B. Eijsbouts, 1912, later provided with electrical winding. On the tower is a metal sundial.
Two-manual organ, made in 1854 by W.H. Kam.
Church building with inventory of importance from an architectural history perspective.
Nearby in the register
- Woonhuis, Dorpsstraat 17Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Dorpsstraat 22Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Dorpsstraat 24Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Dorpsstraat 34Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.