TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kerk, Kerkstraat 1

Hindeloopen, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Address
Kerkstraat 1, 8713 KG Hindeloopen (Súdwest-Fryslân 21)
Place
Hindeloopen
Municipality
Súdwest-Fryslân
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
52.94307, 5.39869
Monument number
22171

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Frisia Occidentalis." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

HERVORMDE KERK. Markant achter de IJsselmeerdijk gelegen kerkgebouw, gebouwd in 1632 op de fundamenten van een laat-zestiende-eeuwse voorgangster en tot 1892 bestaande uit een tweebeukige hallekerk. In 1658 werd de kerk met een zuidbeuk uitgebreid, welke in 1892 weer werd afgebroken. Sedertdien is weer sprake van een eenbeukig gebouw.

Eveneens in 1892 werden de oorspronkelijk spitsbogige vensters vernieuwd in rondbogige vorm en werden de eenmaal versneden tot aan de dakvoet opgaande steunberen schuin met leien afgedekt. De ingangsportalen met frontons aan noord- en zuidzijde (het laatste oorspronkelijk van de westzijde afkomstig), werden in 1658 (het jaar waarin de zuidbeuk werd opgetrokken) vervaardigd door Claes Lykles.

Van de naar Friese middeleeuwse trant uit drie blokvormige geledingen bestaande TOREN, waarvoor in 1593 betaald werd, verbrandde in 1701 de spits. Deze werd in 1724 vervangen door de huidige uit drie verdiepingen bestaande open, ten dele met leien bedekte houten bekroning, naar ontwerp van Claes Piters (welk ontwerp in 1737 te Oldeboorn werd nagevolgd).

Rondom de kerk ligt het door een eenvoudig houten hekwerk omsloten iets verhoogde ovale KERKHOF. Het belang van dit kerkhof, waarvan de traditionele en vrij jonge grafzerken overigens van lokaal belang zijn, ligt met name in de historische relatie die het kerkhof heeft met het kerkgebouw en het feit dat nagenoeg alle zerken liggen. Op het kerkhof staan ook enkele oorlogsgraven (1940-1945).

Omschrijving

Zeven traveeën diep eenbeukig kerkgebouw, opgetrokken uit gele friese steen en gedekt door een met grijsblauwe leien (Maasdekking) belegd driezijdig schilddak tegen vierkante toren aan westzijde; vijfzijdige koorafsluiting met koperen windvaan in de vorm van een hinde; ijzeren muurankers. De zuidgevel wordt geleed door gemetselde steunberen waartussen, om en om, rondboogvensters met profielen en traceringen van rode baksteen; relatief jong glas-in-lood; ijzeren muurankers. De zuidelijke ingangspartij, met gebroken fronton en opschrift met het jaartal 1658, werd vervaardigd door Claes Lykles en is afkomstig van de in 1892 afgebroken zuidbeuk. De (vernieuwde) dubbele houten toegangsdeuren met ijzeren siersmeedwerk en halfrondgesloten bovenlicht met (relatief jong) glas-in-lood worden geflankeerd door gemetselde pilasters, waarop een gebroken fronton met stadswapen met hert, boom en hinde; sluitsteen met doodshoofd.

De noordgevel is ingedeeld als de zuidgevel. De ingangspartij aldaar wordt geflankeerd door gemetselde pilasters met natuurstenen banden en fantasiekapiteeltjes met Ionische voluten en gebeeldhouwde kopjes en een sluitsteen; erboven een fries met rolwerk, hoorn des overvloeds en wijnkan; in het gebroken fronton het stadswapen. Dubbele opgeklampte houten deuren, waarboven halfrond gesloten bovenlicht met (relatief jong) glas-in-lood.

In het vijfzijdig gesloten koor twee rondboogvensters.

De geelbakstenen TOREN bestaat uit drie blokvormige iets versneden geledingen, afgezet met enkele hoekblokken, die van elkaar worden gescheiden door natuurstenen waterlijsten. In de bovenste, door een balustrade afgesloten, geleding galmgaten. Onder de gootlijst een rondboogfries op zandstenen kraagsteentjes.

Hierboven een even ingesnoerd ten dele met leien bekleed (Rijndekking) deels gesloten, deels opengewerkt houten achtkant van drie geledingen met omgang en houten balustrades; het geheel bekroond door een koepeltje waarop een peer met windvaan in de vorm van een schip.

In het door een houten tongewelf met trekbalken overdekte INTERIEUR zijn ondermeer van belang: een rondbogige doorgang in omlijsting van profielsteen tussen schip en toren; in de noordoostelijke hoek van de toren een gedeeltelijk in de muur uitgespaarde gemetselde trap; de (in zeventiende-eeuwse trant uitgevoerde) preekstoel uit 1892 met gebundelde gegroefde Korinthische pilasters op de hoeken van de kuip, trap, achterschot en klankbord; de laat-negentiende-eeuwse houten lambriseringen en het dito meubilair; zeven houten psalmborden (negentiende-twintigste eeuw), een collectezakhouder (negentiende-twintigste eeuw), twee houten naamlijsten met namen van predikanten en schilderwerk in plaatselijke stijl (de oudste daterend van omstreeks 1927); zes laat-zeventiende-eeuwse geelkoperen kronen; een geelkoperen doopbekken (zeventiende-achttiende eeuw); enige eenvoudige zestiende-, zeventiende-, achttiende- en negentiende-eeuwse zerken. Voorts het ORGEL met hoofdwerk en bovenwerk, in 1812 gemaakt door L. van Dam en Zonen voor de Hervormde Kerk te Oosterbierum in een gesneden kas van Jan Harmensz Camp uit 1719 (of van diens vader Harmen Jansz. uit 1665). Het instrument, dat staat op een laat-negentiende-eeuwse op gietijzeren zuiltjes rustende balustrade, is in 1868 overgeplaatst naar Hindeloopen.

In de TOREN een klokkenstoel met gelui van twee klokken waarvan één van P. Overney, 1685, diameter 120 centimeter en een moderne klok. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk, zeventiende eeuw. Is buiten gebruik gesteld.

Waardering

Kerkgebouw met jongere toren en kerkhof van algemeen belang:

- vanwege de ouderdom van de verschillende onderdelen;

- vanwege de bouwgeschiedenis;

- vanwege de architectonische vormgeving;

- vanwege de waardevolle interieuronderdelen;

- vanwege het ovale kerkhof met overwegend liggende zerken (welke overigens van lokaal belang zijn);

- vanwege de markante ligging net achter de IJsselmeerdijk,

- vanwege de grote visuele waarde voor Hindeloopen en verre omgeving.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

REFORMED CHURCH. Striking church building situated behind the IJsselmeerdijk, built in 1632 on the foundations of a late sixteenth-century predecessor and consisting until 1892 of a two-aisled hall church. In 1658 the church was extended with a southern aisle, which was demolished again in 1892. Since then the building has been single-aisled.

Also in 1892 the originally pointed-arched windows were renewed in round-arched form and the buttresses, which once extended sliced to the roof line, were sloped over with slate. The entrance portals with frontals on the north and south sides (the latter originally from the west side), were made in 1658 (the year in which the southern aisle was erected) by Claes Lykles.

Of the TOWER, consisting in Frisian medieval manner of three blocky divisions, for which payment was made in 1593, the spire burned in 1701. This was replaced in 1724 by the present open wooden crowning consisting of three storeys, partly covered with slate, designed by Claes Piters (which design was followed in 1737 at Oldeboorn).

Around the church lies the slightly raised oval CHURCHYARD, enclosed by a simple wooden fence. The significance of this churchyard, whose traditional and relatively young gravestones are moreover of local importance, lies particularly in the historical relationship which the churchyard has with the church building and the fact that virtually all stones are lying down. The churchyard also contains several war graves (1940-1945).

Description

Seven bays deep single-aisled church building, constructed of yellow Frisian stone and covered by a hipped roof with grey-blue slate (Maas roofing) covering on three sides against square tower on the west side; five-sided choir closure with copper weathervane in the form of a hind; iron wall anchors. The south gable is articulated by mortared buttresses between which, alternately, round-arched windows with profiles and tracery of red brick; relatively young stained glass; iron wall anchors. The southern entrance section, with broken frontal and inscription with the date 1658, was made by Claes Lykles and comes from the southern aisle demolished in 1892. The (renewed) double wooden entrance doors with iron ornamental ironwork and half-round closed fanlight with (relatively young) stained glass are flanked by mortared pilasters, upon which a broken frontal with city coat of arms with stag, tree and hind; keystone with death's head.

The north gable is articulated like the south gable. The entrance section there is flanked by mortared pilasters with ashlar bands and fantasy capitals with Ionic volutes and carved heads and a keystone; above it a frieze with scrollwork, cornucopia and wine ewer; in the broken frontal the city coat of arms. Double clamped wooden doors, above which half-round closed fanlight with (relatively young) stained glass.

In the five-sided enclosed choir two round-arched windows.

The yellow brick TOWER consists of three blocky slightly tapered divisions, trimmed with a few corner blocks, which are separated from each other by ashlar drip mouldings. In the upper division, closed off by a balustrade, sound holes. Under the gutter line a round-arched frieze on sandstone corbels.

Above this an equally constricted partly slate-covered (Rhine roofing) partly closed, partly open-worked wooden octagon of three divisions with walkway and wooden balustrades; the whole crowned by a cupola upon which a pear with weathervane in the form of a ship.

In the INTERIOR, covered by a wooden barrel vault with tie-beams, the following are notably important: a round-arched passage in moulded stone framing between nave and tower; in the north-eastern corner of the tower a partially mortared stair set into the wall; the (executed in seventeenth-century manner) pulpit from 1892 with bundled fluted Corinthian pilasters on the corners of the bowl, stairs, back panel and sounding board; late nineteenth-century wooden wall panelling and matching furnishings; seven wooden hymn boards (nineteenth-twentieth century), a collection bag holder (nineteenth-twentieth century), two wooden name boards with names of ministers and paintwork in local style (the oldest dating from around 1927); six late seventeenth-century gilt-brass crowns; a gilt-brass baptismal font (seventeenth-eighteenth century); some simple sixteenth-, seventeenth-, eighteenth- and nineteenth-century gravestones. Furthermore the ORGAN with main work and upper work, made in 1812 by L. van Dam and Zonen for the Reformed Church at Oosterbierum in a carved case by Jan Harmensz Camp from 1719 (or by his father Harmen Jansz. from 1665). The instrument, which stands on a late nineteenth-century balustrade resting on cast iron columns, was moved in 1868 to Hindeloopen.

In the TOWER a bell frame with chimes of two bells, one of which is by P. Overney, 1685, diameter 120 centimetres and a modern bell. Mechanical wrought-iron tower clock, seventeenth century. Is no longer in use.

Evaluation

Church building with younger tower and churchyard of general importance:

- by reason of the age of the various components;

- by reason of the building history;

- by reason of the architectural design;

- by reason of the valuable interior components;

- by reason of the oval churchyard with predominantly lying gravestones (which moreover are of local importance);

- by reason of the striking location just behind the IJsselmeerdijk;

- by reason of the great visual value for Hindeloopen and the surrounding area.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map