Rijksmonumentenregister · Netherlands
Grote Kerk
Dordrecht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Lange Geldersekade 2, 3311 CJ Dordrecht
- Place
- Dordrecht
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81434, 4.66002
- Monument number
- 13417
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1570 map "(18) Zelandicarum Insvlarum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Grote of Onze Lieve Vrouwekerk (Ned. Herv.). Grootscheepse, Brabants-gotische KRUISBASILIEK met kooromgang, kapellenkrans, kapellen langs het schip en hoge westelijke toren. Muren O.L. Vrouwekoor tot de vensterdorpels XIII d, schip XIV d. Herbouw na de stadsbrand van 1457. Overwelving ca. 1500.
Torenlantaarn begonnen XV d, onvoltooid, tegen de pijlers van deze bovenbouw decoratieve wijzerplaten aangebracht in 1626.
O.L. Vrouwekoor tegen de noorder kooromgang voltooid ca. 1500. Enige Hollandse kerk, die geheel in steen is overkluisd. Zuilen met krulkoolbladkapitelen.
Aan de Gelderse Kade grote HEKPIJLERS (XVIII d) voor de toren met aan weerszijden FRAGMENTEN van de verlenging van het schip, begonnen XVI en nimmer voltooid, in Gobertangersteen. Eikenhouten klokkenstoel uit de 15de eeuw, met klok van J. Ouderogge, 1681, diam. 169 cm en een anonieme klok uit de 15de eeuw. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk met foliot, 1726 op houten stoel.
Inventaris: prachtig koorgestoelte van Jan Terwen (1538-1541) in renaissance stijl, later in westelijke richting in eenvoudiger trant verlengd; koorhek van koper en marmer (1743), marmeren kansel (1756), mahoniehouten doophek, alles in Lodewijk XV stijl; monument fam. Orgelkas in 1671 gemaakt door Nicolaas van Hagen. Ca. 1760 werd deze kas uitwendig in Lodewijk XV-trant gewijzigd. In 1859 werd door W.H. Kam in de oude kas een nieuw instrument geplaatst met Hoofdwerk, Bovenwerk, Rugwerk en vrij Pedaal. Het monument van de fam. de Roovere (ca. 1723) van elders afkomstig; talrijke zerken, twee kaarsenkronen in het koor (XVII), van elders; mahoniehouten regeringsbank (XVIII c). Hekken voor verschillende kapellen o.a. een met intarsiadeur (XVI), afkomstig van de Jeruzalemkapel, voor de Lodewijkskapel; een (1676) voor de St. Apolloniakapel, een (1679) door H. de Vos voor de Meerdervoortskapel en een (XVII) voor de St. Barbarakapel. Naast de sacristie deur (XV) van traptoren. Orgel, marmeren tribunes en houten front (beide 1671) door Niklaes van Hage uit Antwerpen. Monumenten voor John Western (gesneuveld bij Willemstad, 1793) en voor de zeeschilder J.C. Schotel (1839) door A. Singels Zn. naar G.N. Itz. Gedenkstenen van de St. Elisabethsvloed (1421) en de slag op de Lek (1489) zijn ingemetseld bij de toren; een koperen gedenkplaat van de brand der kerk (1457) in de noordwestelijke koorzuil. Achter de koorbanken, aan de noordkant, geschilderde spreuk (1534) en gedenkbord voor hongersnood (1557). In de St. Janskapel twee spreukborden (XVII) uit de St. Hubertuskapel. In de Munterskapel een wapen van het Muntcollege.
Gewelfschilderingen in het koor (plm. 1500), andere overgeschilderd. Muurschilderingen: op de noordelijke muur der kooromgang lijdende Christus (XVI), fragment (plm. 1500) H. Gislanus, met Koning Henricus I en grote cartouche met opschrift (XVII). Op de zuilen in het schip: overblijfselen van tapijtschilderingen. Beeldhouwwerk: Houten rosetten aan de sluitstenen van het koorgewelf en enig stenen beeldwerk in enkele kapellen.
De kerk is van 1903-1938 gerestaureerd o.l.v. Jos Cuypers, later samen met B. van Bilderbeek.
Fraai gebouw van algemeen belang wegens bijzondere oudheidkundige en kunsthistorische waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Great or Our Lady Church (Reformed). Large-scale, Brabantine-gothic CRUCIFORM BASILICA with choir ambulatory, ambulatory chapels, chapels along the nave and high western tower. Walls of Our Lady's choir up to the window sills 13th century, nave 14th century. Rebuilding after the city fire of 1457. Vaulting circa 1500.
Tower lantern begun 15th century, unfinished, against the pillars of this superstructure decorative clock faces installed in 1626.
Our Lady's choir against the northern choir ambulatory completed circa 1500. Only Dutch church entirely vaulted in stone. Columns with curly cabbage leaf capitals.
At the Gelderse Kade large GATE PIERS (18th century) for the tower with FRAGMENTS on either side of the extension of the nave, begun 16th century and never completed, in Gobertanger stone. Oak wooden belfry from the 15th century, with bell by J. Ouderogge, 1681, diameter 169 cm and an anonymous bell from the 15th century. Mechanical wrought-iron tower clock with foliot, 1726 on wooden stand.
Inventory: magnificent choir stalls by Jan Terwen (1538-1541) in renaissance style, later extended westward in simpler style; choir screen of copper and marble (1743), marble pulpit (1756), mahogany baptismal screen, all in Louis XV style; family monument Organ case made in 1671 by Nicolaas van Hagen. Around 1760 this case was externally modified in Louis XV style. In 1859 W.H. Kam placed a new instrument in the old case with Great, Swell, Choir and free Pedal. The monument of the de Roovere family (circa 1723) from elsewhere; numerous gravestones, two candle crowns in the choir (17th century), from elsewhere; mahogany regents' bench (18th century). Screens for various chapels including one with marquetry door (16th century), from the Jerusalem chapel, for the Louis chapel; one (1676) for the Saint Apollonia chapel, one (1679) by H. de Vos for the Meerdervoort chapel and one (17th century) for the Saint Barbara chapel. Next to the sacristy door (15th century) of staircase tower. Organ, marble tribunes and wooden front (both 1671) by Niklaes van Hage of Antwerp. Monuments for John Western (fallen at Willemstad, 1793) and for the seascape painter J.C. Schotel (1839) by A. Singels Zn. after G.N. Itz. Commemorative stones of the Saint Elizabeth flood (1421) and the battle on the Lek (1489) are built into the tower; a copper memorial plaque of the church fire (1457) in the northwestern choir column. Behind the choir benches, on the north side, painted inscription (1534) and memorial board for famine (1557). In the Saint John's chapel two inscription boards (17th century) from the Saint Hubert chapel. In the Munster chapel a coat of arms of the Mint College.
Vault paintings in the choir (circa 1500), others overpainted. Wall paintings: on the northern wall of the choir ambulatory suffering Christ (16th century), fragment (circa 1500) Saint Gislanus, with King Henry I and large cartouche with inscription (17th century). On the columns in the nave: remains of tapestry paintings. Sculptural work: Wooden rosettes on the keystones of the choir vault and some stone sculpture in several chapels.
The church was restored from 1903-1938 under Jos Cuypers, later together with B. van Bilderbeek.
Fine building of general importance due to exceptional archaeological and art-historical value.
Nearby in the register
- Toren Grote KerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Aanlegvoorziening, Balusterhekken langs Korte EngelenburgerkadeAanlegvoorzieningunder 1 mi
- LeuvebrugBrugunder 1 mi
- Woonhuis, Pottenkade 5Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.